Tóm tắt: Bài viết nhìn lại 40 năm Đổi mới (1986-2026), khẳng định đây không chỉ là cải cách kinh tế mà còn là quá trình tái cấu trúc toàn diện quốc gia. Trong đó, văn hóa đóng vai trò nền tảng tinh thần, nguồn lực mềm tạo đồng thuận và nuôi dưỡng bản lĩnh tự cường của con người Việt Nam. Trước bối cảnh chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo, bài viết cảnh báo các thách thức về lệch chuẩn giá trị, thương mại hóa đời sống tinh thần và độc hại thông tin. Do đó, văn hóa cần được tổ chức như một hệ thống quản trị phát triển bài bản với đầy đủ thể chế, nguồn lực và công cụ đo lường. Trên tinh thần Nghị quyết 80-NQ/TW (2026) và Đại hội XIV, bài viết nhấn mạnh văn hóa và con người phải là nguồn lực nội sinh và “hệ điều tiết” cho sự phát triển bền vững, nhân văn. Các đề xuất chính sách trọng tâm bao gồm: đưa văn hóa vào trung tâm quản trị; đột phá thể chế thực thi; phát triển văn hóa số, công nghiệp văn hóa và xây dựng hệ chỉ số văn hóa để giám sát hiệu quả thực hiện.
Sáng 6-1-2026, Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (6/1/1946 - 6/1/2026) được tổ chức trọng thể tại Hội trường Diên Hồng, Nhà Quốc hội. Tổng Bí thư Tô Lâm dự và có bài phát biểu chỉ đạo tại buổi lễ. Tạp chí điện tử Văn hóa Nghệ thuật trân trọng giới thiệu toàn văn phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm.
Trong lịch sử hiện đại Việt Nam, ngày 6-1-1946 không chỉ ghi dấu như một sự kiện chính trị trọng đại, mà còn là bước ngoặt trong tiến trình hình thành văn hóa chính trị của dân tộc. Lần đầu tiên, người dân Việt Nam được trực tiếp thực hiện quyền bầu cử theo nguyên tắc phổ thông đầu phiếu, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín, lựa chọn những đại biểu đại diện cho mình vào cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất.
Giai đoạn 2021-2025 đánh dấu một nhiệm kỳ với những bước tiến vượt bậc từ đổi mới tư duy chiến lược đến các kết quả cụ thể trong quản lý nhà nước
Năm 2025 là năm ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) đã “tăng tốc, bứt phá” để “về đích” thắng lợi, thực hiện thành công Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng. Trong bối cảnh nền kinh tế - xã hội đất nước tiếp tục duy trì đà tăng trưởng, hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, ngành VHTTDL đã đạt được nhiều thành tựu, dấu ấn quan trọng trên hầu hết các lĩnh vực, đóng góp thực chất vào sự phát triển chung của đất nước. Những thành tựu đó phản ánh sự quan tâm sâu sắc của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, sự nỗ lực quyết liệt, chung sức đồng lòng của toàn Ngành và cho thấy hiệu quả trong việc quyết liệt, kiên trì xây dựng thể chế nhằm kiến tạo, thúc đẩy văn hóa, thông tin, thể thao và du lịch phát triển.
Trong bối cảnh thế giới biến động nhanh và phức tạp, khi cạnh tranh nước lớn, đặc biệt là cạnh tranh về giá trị và ảnh hưởng văn hóa ngày càng gay gắt; khi đại dịch COVID-19 để lại hệ lụy sâu rộng và cuộc cách mạng công nghệ, chuyển đổi số, AI làm thay đổi mọi mặt đời sống; tình hình kinh tế, xã hội trong nước có nhiều thuận lợi và thách thức đan xen, nhưng sự nghiệp văn hóa tiếp tục được Đảng, Nhà nước đặc biệt quan tâm, nhân dân với tư cách là chủ thể sáng tạo, trí thức, văn nghệ sĩ đồng tình ủng hộ, văn hóa đã một lần nữa chứng minh: Khi được hun đúc, kết tinh và đặt đúng vị trí, sức mạnh Việt Nam sẽ được cộng hưởng và lan tỏa mạnh mẽ hơn bao giờ hết.
Trong tiến trình phát triển của cách mạng Việt Nam, các kỳ Đại hội Đảng toàn quốc luôn là dấu mốc quan trọng, định hình đường lối, chiến lược phát triển đất nước. Trong đó, vấn đề văn hóa và con người được Đảng ta xác định là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của phát triển. Từ sau Nghị quyết Trung ương 5 (khóa VIII) đến các Văn kiện Đại hội XI, XII, XIII, tư duy lý luận về văn hóa không ngừng được bổ sung, phát triển.
Dự thảo Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng với tinh thần đặt văn hóa ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển, xác định rõ: văn hóa là nguồn lực nội sinh, là nền tảng tinh thần của xã hội, là động lực và hệ điều tiết cho phát triển bền vững quốc gia. Đó là một định hướng lớn, toàn diện, mở ra không gian mới cho các ngành Văn hóa, trong đó xuất bản không chỉ là một lĩnh vực thuộc cấu trúc văn hóa, mà còn là hạ tầng tư tưởng, hạ tầng tri thức và hạ tầng lưu giữ – lan tỏa hệ giá trị của quốc gia.