Tóm tắt: Bài báo phân tích mối quan hệ giữa truyền thống và sự biến đổi trong nghi lễ tang ma của người Mông ở miền núi Thanh Hóa. Các nghi thức tang ma truyền thống vẫn được duy trì, phản ánh quan niệm về linh hồn, đạo hiếu và sự cố kết cộng đồng. Tuy nhiên, trước tác động của đời sống đương đại, tang lễ đã có những điều chỉnh đáng kể: thời gian rút ngắn, nghi lễ giản lược, xu hướng tổ chức tiết kiệm và thiết thực hơn, cùng với sự chuyển biến tích cực trong nhận thức của thế hệ trẻ. Những thay đổi này cho thấy sức sống nội sinh và khả năng thích nghi linh hoạt của văn hóa Mông trong dòng chảy hiện đại hóa, đồng thời khẳng định tính bền vững của các giá trị truyền thống khi được kế thừa và điều chỉnh phù hợp với bối cảnh mới.

Hà Nội hiện sở hữu hơn 1.300 làng nghề và làng có nghề, trong đó hàng trăm làng nghề truyền thống vẫn đang lưu giữ những tinh hoa kỹ nghệ và giá trị văn hóa đặc sắc. Trước sức ép của đô thị hóa, toàn cầu hóa và biến động thị trường, nhiều làng nghề đang đứng trước nguy cơ mai một. Việc bảo tồn và phát huy làng nghề trở thành nhiệm vụ quan trọng để phát triển văn hóa Thủ đô, thúc đẩy công nghiệp văn hóa và xây dựng nông thôn mới bền vững. Mô hình du lịch trải nghiệm làng nghề nổi lên như một giải pháp góp phần bảo tồn di sản, thúc đẩy kinh tế cộng đồng và lan tỏa bản sắc văn hóa Hà Nội trong bối cảnh hội nhập.

Tóm tắt: Hương ước là một thiết chế tự trị quan trọng trong làng xã truyền thống Việt Nam, phản ánh rõ nét cơ chế quản trị cộng đồng từ bên dưới. Dựa trên phân tích một số bản hương ước cổ tiêu biểu vùng đồng bằng của tỉnh Thanh Hóa, bài viết làm rõ các nguyên tắc điều hành xã hội được quy định chặt chẽ trong các hương ước như: bầu chọn chức dịch, giám sát công việc chung, quy tắc thưởng - phạt minh bạch, gìn giữ tài sản công và duy trì đạo lý cộng đồng. Những giá trị đó thể hiện một mô hình quản trị xã hội mang tính tự chủ, đồng thuận và gắn kết chặt chẽ với phong tục - đạo lý làng xã. Bài viết cũng đưa ra một số gợi ý, trong bối cảnh hiện nay, việc kế thừa có chọn lọc những giá trị ấy có thể góp phần thúc đẩy quản trị cộng đồng hiệu quả, tăng cường gắn kết xã hội và hỗ trợ phát triển bền vững ở nông thôn Việt Nam.

Tóm tắt: Bài viết đề cập đến một số chính sách đãi ngộ của nhà Lê Sơ với nhiều chế độ khác nhau: phong thưởng, ban tước, ban quốc tính, lập miếu thờ liệt sĩ, lập lời thề tướng sĩ đồng lòng tưởng nhớ tấm gương trung liệt, cấp sắc, ban ruộng thờ tự, cho phép dựng từ đường, lăng mộ… nhằm mục đích biệt đãi những đóng góp, hy sinh của những tướng lĩnh, nghĩa sĩ là công thần khai quốc, có công với nhà Lê Sơ. Sự coi trọng và ban hành chính sách đối với người có công là một nét đặc sắc của nhà Lê Sơ trong các triều đại quân chủ Việt Nam. Chế độ này đã xây dựng đội ngũ quan lại chuyên nghiệp cho triều đình thời kỳ hậu chiến, đồng thời tiếp tục thúc đẩy quá trình huyền thoại hóa, thiêng hóa các nhân vật lịch sử trong đời sống văn hóa dân gian, tạo dựng nên hiện tượng tín ngưỡng độc đáo ở Thanh Hóa.

Tóm tắt: Miền Đông Nam Bộ (Việt Nam) là địa bàn cộng cư của nhiều thành phần tộc người, trong đó, người Mạ, Chơ ro và Xtiêng sinh sống khá lâu đời. Cùng sinh sống trên môi trường tự nhiên có những điểm tương đồng, các tộc người này có những điểm tương đồng trong một số tập quán, phong tục, đặc biệt trong khai thác môi trường tự nhiên để chế biến thực phẩm đáp ứng nhu cầu cuộc sống. Cùng với các loại hình văn hóa khác, ẩm thực dân gian của các tộc người đã góp phần tạo nên bức tranh văn hóa đa dạng, là nguồn tài nguyên để khai thác du lịch.

Tóm tắt: Bài viết khám phá tác động đa chiều của các chính sách giáo dục quốc gia đối với học sinh dân tộc Tày tại xã Bình Gia, tỉnh Lạng Sơn, trong giai đoạn 2020-2025. Dựa trên khung lý thuyết nhân học về giáo dục và vốn văn hóa, cùng với các phân tích từ Johnathan London, Trương Huyền Chi và Đỗ Thị Ngọc Quyên, nghiên cứu chỉ ra rằng các chính sách như miễn giảm học phí, ưu tiên tuyển sinh và việc triển khai Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 đã góp phần đáng kể vào việc nâng cao khả năng tiếp cận giáo dục và trình độ dân trí cho cộng đồng Tày. Tuy nhiên, bài viết cũng làm rõ những thách thức tồn tại, đặc biệt là rào cản ngôn ngữ, chất lượng giáo dục chưa đồng đều, tình trạng bỏ học và nguy cơ mai một bản sắc văn hóa do việc lồng ghép văn hóa truyền thống vào chương trình giảng dạy còn hạn chế. Qua các minh họa từ những câu chuyện của giáo viên và học sinh người Tày, nghiên cứu kiến nghị những giải pháp toàn diện nhằm xây dựng một nền giáo dục không chỉ trang bị kiến thức mà còn vun đắp và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Tày một cách bền vững.

Tóm tắt: Trong quá trình phát triển, cộng đồng người Thái sinh sống lâu đời ở tỉnh Thanh Hóa đã hình thành nhiều sắc thái văn hóa độc đáo, phong phú. Đây là nguồn lực văn hóa quan trọng để xây dựng, phát triển những sản phẩm du lịch đặc trưng. Trong những năm qua, tỉnh Thanh Hóa đã tập trung nguồn lực bảo tồn và phát huy văn giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Thái để xây dựng và phát triển sản phẩm du lịch đặc sắc, thu hút khách du lịch trong nước và quốc tế. Bài viết khái quát giá trị văn hóa truyền thống dân tộc Thái và đề xuất một số giải pháp để khai thác phát triển du lịch bền vững tỉnh Thanh Hóa trong thời gian tới.

Tóm tắt: Lễ hội thờ An Dương Vương là một dạng lễ hội lịch sử - tín ngưỡng độc đáo trong văn hóa Việt Nam gắn lịch sử, huyền thoại dựng nước thời kỳ Âu Lạc. Từ trung tâm chính tại Cổ Loa (Hà Nội) đến các địa phương như Cao Bằng, Hải Phòng, Hưng Yên, Ninh Bình, Thanh Hóa và Nghệ An, lễ hội này thể hiện những sắc thái riêng biệt, phản ánh niềm tin lịch sử - huyền thoại và tinh thần dân tộc. Bài viết tiếp cận hiện tượng lễ hội từ góc độ văn hóa học, chỉ ra những đặc điểm đặc thù, giá trị biểu tượng và vai trò trong bảo tồn ký ức văn hóa dân tộc.

Tóm tắt: Từ lâu, việc cầu an tại các ngôi chùa nổi tiếng ở An Giang được diễn ra xuyên suốt trong năm, cầu an hiểu theo nghĩa đơn thuần là cầu mong được sự bình an trên tất cả mọi phương diện của cuộc sống. Chùa Châu Long và chùa Huỳnh Đạo là hai ngôi chùa thu hút nhiều phật tử và du khách gần xa đến thực hành cầu an. Từ thực tế cuộc sống, cầu an còn “tích hợp” với các yếu tố khác như cầu mong sự thành đạt, cầu phát tài phát lộc, cầu cho sự nghiệp được thuận buồm xuôi gió bởi vì người xưa có câu “an cư lạc nghiệp”,“tâm an vạn sự an”. Đạt được sự bình an cũng là một bước đệm để con người tiến tới việc đạt được nhiều thành tựu trong cuộc sống, thể hiện được quyền tự chủ của chính mình khi tham gia vào lễ cúng cầu an. Bài viết thể hiện nét đẹp của thực hành cầu an trong văn hóa Phật giáo để hướng con người tìm đến một cuộc sống bình an, hạnh phúc.

Tóm tắt: Xã Ô Diên (Hà Nội) là một trong những vùng đất đặc biệt của vùng châu thổ sông Hồng, có bề dầy về lịch sử và những đặc trưng văn hóa. Ô Diên không những là vùng đất gắn với giai đoạn lịch sử thời Tiền Lý, mà còn mang giá trị đặc trưng cho không gian văn hóa xứ Đoài. Trong đó, có đời sống văn hóa tín ngưỡng - tâm linh và các sinh hoạt lễ nghi liên quan. Từ góc nhìn “địa văn hóa - lịch sử”, bài viết tập trung tìm hiểu, khảo sát một số vấn đề về đời sống tín ngưỡng thông qua các lễ hội liên quan đến địa bàn xã Ô Diên; đồng thời, làm rõ hơn đặc trưng văn hóa tín ngưỡng bắt nguồn từ những đặc điểm tự nhiên cơ bản của vùng đất. Trên cơ sở bóc tách những đặc trưng đó, bài viết nhằm đưa ra những quan điểm, giải pháp để bảo tồn/ bảo vệ các giá trị di sản văn hóa và không gian sinh thái, địa lý, từ đó, tạo ra xu hướng phát triển bền vững và biến những di sản văn hóa trong môi trường cảnh quan địa lý thành “nguồn tài nguyên”, góp phần phát triển kinh tế, xã hội của địa phương.