Nằm phía Bắc tỉnh Quảng Trị, sông Loan mềm mại như dải lụa, uốn lượn giữa các làng quê thuộc hai xã Phú Trạch và Hòa Trạch. Núi Phượng như một cánh tay của dãy Hoành Sơn vươn về phía biển. Trên đất nước ta, có lẽ ít nơi có con sông và ngọn núi mang cái tên đẹp như thế.

Về Bảo Lộc giữa mùa nắng Tây Nguyên, chúng tôi bắt gặp không khí lao động hồ hởi từ người nông dân trên các nông trường sản xuất chè cho đến công nhân làm việc trong các nhà máy, doanh nghiệp chế biến trà. Dưới nắng vàng ủ mật, cao nguyên xanh xứ trà B’Lao ngọt ngào hương sắc…

Giữa vùng đất từng hứng chịu những trận bom khốc liệt của chiến tranh, cùng với địa đạo Vịnh Mốc, địa đạo Văn La (xã Quảng Ninh, tỉnh Quảng Trị) không chỉ là công trình quân sự độc đáo mà còn là ký ức sống động về ý chí bền bỉ, trí tuệ và sự hy sinh thầm lặng của người dân nơi tuyến lửa. Hơn nửa thế kỷ đi qua, những đường hầm năm xưa vẫn kể câu chuyện về trí tuệ, ý chí và sự hy sinh của người dân trong vùng.

Dưới dân núi Ông cao sừng sững là nơi an nghỉ ngàn thu của 103 nghĩa sĩ phong trào Cần Vương chống thực dân Pháp. Nơi đây, cánh đồng Đa bình yên giữa bạt ngàn ngô lúa đang cất lên khúc tráng ca về những người con ưu tú của dân tộc đã xả thân vì giang sơn Tổ quốc. Nghĩa trủng Xuân Áng là bức tượng đài tập thể bi hùng về người nghĩa sĩ áo vải tạc vào dáng hình xứ sở và lịch sử dân tộc.

​

Từng là loài cây mọc tự nhiên phủ tím những triền đồi, sim rừng gắn với ký ức của nhiều thế hệ người dân vùng trung du. Thế nhưng, cùng với sự phát triển mạnh của rừng kinh tế, những đồi sim ngày càng thưa vắng, nhường chỗ cho keo, bạch đàn. Từ tình yêu với loài cây bản địa ấy, anh Phạm Văn Ba (sinh năm 1983), thôn Suối Ván, xã Nghĩa Phương (tỉnh Bắc Ninh) đã mạnh dạn chuyển một phần diện tích rừng sang trồng gần 1 ha sim. Mô hình không chỉ mở ra hướng phát triển kinh tế mới mà còn góp phần gìn giữ nguồn gen bản địa, hướng tới phát triển du lịch trải nghiệm.

Từ những ngày đầu mang gươm đi mở cõi, cha ông ta đã chọn mái đình làm điểm tựa tinh thần. Tại xã Vĩnh Bình, tỉnh Đồng Tháp, ngôi đình cổ với tuổi đời hơn hai thế kỷ không chỉ là một công trình kiến trúc mà còn là “trái tim văn hóa” của cộng đồng. Nơi đó lưu giữ ký ức khai phá đất đai, gắn kết cư dân qua những nghi lễ truyền đời và nuôi dưỡng niềm tin tâm linh của bao thế hệ. Tại xã Vĩnh Bình, tỉnh Đồng Tháp, đình Vĩnh Bình là một biểu tượng như thế, một di tích văn hóa - lịch sử gắn liền với quá trình hình thành làng xóm, nơi thờ Thành hoàng Bổn Cảnh và bảo tồn những giá trị tín ngưỡng dân gian đặc sắc của vùng đất Nam Bộ.

Hè năm 2026, trời cao nguyên xanh biếc, cảnh vật hai bên được điểm xuyến bởi từng vạt cỏ lau phơn phớt sắc vàng ngút tầm mắt lay lay trong gió. Giữa cảnh sắc thiên nhiên thanh bình, tôi xuôi về vùng đất Đông Trường Sơn (tỉnh Gia Lai) khám phá miền đất có những danh thắng tuyệt đẹp, trầm tích di sản - văn hóa lâu đời.

Người Thái ở Nghệ An kết tinh cho mình hệ thống các lễ hội truyền thống mang bản sắc riêng. Trong lễ hội truyền thống, các thầy mo, thầy cúng, bà mễ được xem là người giữ “vai trò thiêng”. Họ là người kết nối giữa con người với thần linh, giữa cộng đồng và thế giới siêu nhiên. Họ không chỉ “làm lễ” mà còn giữ ký ức văn hóa, luật tục và bản sắc dân tộc; họ là người đọc lời khấn, người dẫn dắt tinh thần cộng đồng, đảm bảo lễ hội diễn ra đúng phong tục và “luật thiêng” truyền từ đời này sang đời khác. Sự hiện diện của họ tạo nên tính linh thiêng, làm nên chiều sâu văn hóa cho lễ hội. Chính họ tạo nên sự khác biệt giữa lễ hội truyền thống với những cuộc sinh hoạt văn hóa và chúng tôi gọi họ là “người giữ hồn thiêng” trong lễ hội truyền thống.

Mùa hạ, vùng biên cương Mô Rai (tỉnh Quảng Ngãi) bước vào những ngày nắng gắt. Dưới chân núi Chư Mom Ray hùng vĩ, cái nóng như nung nấu dòng sông Sa Thầy và làm vơi đi làn nước mát của con suối Đăk Mô. Giữa đại ngàn, sắc hồng rực rỡ của những vạt phượng rừng - hoa muồng anh đào bung nở như thắp lửa cả một vùng biên ải. Tiếng ve kêu râm ran, thanh âm của núi rừng dường như cũng mệt mỏi và chậm lại dưới cái nắng oi nồng.