Nếu có dịp xuôi về miền nắng gió Krông Pa (huyện Krông Pa cũ) theo đường Quốc lộ 25 hướng Đông Nam trên cao nguyên Gia Lai, bạn sẽ thấy thấp thoáng nhiều ngôi nhà dài truyền thống trên những con đường làng, là nét đặc trưng ở vùng đất này. Bên trong không gian thấm đẫm nền văn hóa đó đã nuôi dưỡng những người con đa tài, nhiệt huyết và mang một tình yêu lớn với bản sắc dân tộc mình.

Ở Việt Nam có nhiều làng nón nỗi danh như nón Phú Cam (Huế), nón quai thao (Bắc Ninh)… Những chiếc nón cổ truyền của dân tộc ngày càng khẳng định sự độc đáo của nghề làm nón cổ truyền của người Việt. Tại “xứ nẫu” có chiếc nón Gò Găng rất nổi tiếng, lại có một chiếc nón khác rất độc đáo, một sản phẩm chỉ dành cho giới quý tộc, quan binh của triều đình, đó là chiếc nón ngựa...

Xứ Nghệ là mảnh đất vô cùng khắc nghiệt, với nhiều tiểu vùng thời tiết khác nhau. Nơi đây có các dân tộc thiểu số như người Thái, Khơ mú, Thổ, Mông, Ơđu; qua quá trình sinh sống lâu đời, các tộc người này đã kết tinh cho mình một kho tàng tri thức phong phú trong dự báo thời tiết. Bởi vậy, vốn tri thức của các dân tộc cũng vô cùng phong phú, độc đáo và rất hữu ích trong cuộc sống đặc biệt là trong lao động sản xuất. Tri thức trong dự báo thời tiết thể hiện sự thích ứng, quan sát tinh tế, đúc rút qua thời gian của từng dân tộc; vốn kinh nghiệm này giúp cho các tộc người điều chỉnh nhịp độ sản xuất, nông vụ cũng như trong cuộc sống, sinh hoạt hằng ngày. Dự báo thời tiết là cách mỗi dân tộc đoán định sự thay đổi của trời đất, vạn vật để từ đó kết tinh nên sự hiểu biết về sự vận động của tự nhiên và ứng dụng nó vào điều chỉnh nông lịch cho phù hợp với sự biến thiên của thời tiết. Mỗi dân tộc đều có tập quán sản xuất riêng, họ sinh sống ở các địa bàn khác nhau ở xứ Nghệ; trong đó sản xuất nông nghiệp giữ vai trò chủ đạo, việc đoán định thời vụ đóng một vai trò vô cùng quan trọng quyết định năng suất lao động và chất lượng cuộc sống. Tri thức trong dự báo không chỉ đến từ sự đúc rút của đồng bào mà còn được bồi đắp trong quá trình giao lưu, cộng cư với các dân tộc xung quanh.

Nắng tháng Tư trải vàng trên dải đất xã Tân Gianh (tỉnh Quảng Trị), chúng tôi tìm về thôn Ngọa Cương, nơi Anh hùng Lao động Nguyễn Thị Kim Huế đang sinh sống những ngày tuổi già. Trong ngôi nhà nhỏ bên Quốc lộ 12A, nữ Anh hùng đã kể lại cho chúng tôi nghe 5 lần bà vinh dự được gặp Bác Hồ. Với bà Huế, mỗi lần trò chuyện với thế hệ trẻ, bà như sống lại những ngày tháng bom đạn chiến tranh và niềm vinh dự khi được gặp Bác Hồ.

Đầu Xuân, khi những triền núi phía Đông Bắc còn bảng lảng sương mai và sắc đào, sắc mận vừa kịp bung nở, người dân khắp vùng lại nô nức trẩy hội, trong đó khu vực giáp ranh Cao Bằng, Thái Nguyên được cách nhau bởi dãy núi có con đèo Gió phía bên này là xã Ngân Sơn. Đầu Xuân nếu có dịp ghé Ngân Sơn thì ta có thể cảm nhận được sắc Xuân khắp nơi từ cành cây, ngọn cỏ tới những bản làng từ lưng chừng núi, lưng chừng đèo tới những thung lũng. Nơi đây không chỉ là địa điểm du Xuân, gặp gỡ, cầu mong một năm mới bình an mà còn là không gian tôn vinh những giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào các dân tộc địa phương, nổi bật là nội dung bảo tồn nghệ thuật thêu, in hoa văn và văn hóa múa chuông của dân tộc Dao Tiền.

Trong hệ thống lễ hội dân gian truyền thống của Việt Nam, lễ hội Đền Hùng hình thành và phát triển trên đất Phú Thọ, nơi cội nguồn dân tộc, nơi các Vua Hùng khai sinh nên nhà nước Văn Lang, quốc gia đầu tiên của dân tộc ta. Quá trình hình thành của lễ hội Đền Hùng (Hội làng) ngày xưa và lễ hội Đền Hùng ngày nay (Quốc lễ) đã để lại nhiều ảnh xạ, nhiều dấu ấn văn hóa của một thời hồng hoang dựng nước, phản ánh tâm tư khát vọng, sự lao động bền bỉ của người Việt trên nền tảng một nền nông nghiệp cổ xưa thuần hậu chất phác, đem đến nguồn sống và sự mưu sinh để làm nên sự trường tồn của dân tộc ta ngày nay. Trong kho tàng văn hóa dân gian về lễ hội Đền Hùng, trò Rước Chúa Gái mang ảnh xạ của truyền thuyết Sơn Tinh đón vợ tồn tại trong lễ hội làng He (lễ hội Đền Hùng) ngày nay, thể hiện nhiều ý nghĩa sâu sắc của đạo lý và bản sắc văn hóa dân tộc của một lễ hội nổi tiếng trong vùng từ xưa đến nay.

Có dịp về thăm làng Kép 1 và Kép 2 (xã Ia Mơ Nông cũ, nay thuộc xã Ia Ly, tỉnh Gia Lai) bạn sẽ có được trải nghiệm thú vị ở những ngôi làng Jrai truyền thống. Ngoài sở hữu cảnh quan thiên nhiên xinh đẹp và hữu tình, nơi này còn có những người con tài hoa, nối dài mạch nguồn và trao truyền bản sắc văn hóa dân tộc.

Cũng như bao miền quê khác trên khắp cả nước, khi mùa Xuân đến, người dân của thành phố Đà Nẵng rộn rã, tưng bừng chuẩn bị tổ chức lễ hội đầu Xuân để tri ân công đức các vị thành hoàng, bậc tiền nhân, tổ nghề đã có công phù hộ dân làng một năm bình yên, đồng thời qua đó thể hiện ước vọng về một năm mới an lành, mưa thuận, gió hòa, mùa màng bội thu...

​

Đã “có mặt” hơn 10 năm qua trên xứ sở ngàn hoa. Và dù “bị” hoa mai anh đào bản địa “lấn át” nhưng các hàng hoa ban có nguồn gốc từ vùng rừng núi Tây Bắc xa xôi vẫn nở trắng trời Tây Nguyên mỗi độ Xuân về…