Tóm tắt: Bài viết nghiên cứu các đặc trưng trong văn hóa ẩm thực của người Chăm ở tỉnh Khánh Hòa, bao gồm khía cạnh vật chất, tinh thần và xã hội. Từ đó hướng tới nhận diện bản sắc riêng biệt của ẩm thực Chăm, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa ẩm thực đang dần mai một trong bối cảnh giao lưu và hội nhập văn hóa. Việc nghiên cứu và bảo tồn các đặc trưng văn hóa ẩm thực Chăm không chỉ có ý nghĩa trong việc gìn giữ di sản tộc người, mà còn góp phần quan trọng vào việc phát triển kinh tế du lịch nâng cao đời sống cho bà con Chăm ở tỉnh Khánh Hòa.

Tóm tắt: Văn hóa dòng họ là một nguồn lực xã hội quan trọng trong việc gìn giữ truyền thống hiếu học và bồi dưỡng tinh thần học tập của thế hệ trẻ ở Nghệ An. Trên cơ sở khảo sát 300 người thuộc ba dòng họ tiêu biểu tại Quỳnh Lưu, Nghi Lộc và Nam Đàn, bài viết phân tích mức độ tổ chức hoạt động khuyến học, các hình thức hỗ trợ chủ yếu, mức độ ảnh hưởng của truyền thống dòng họ đến động lực học tập và những rào cản trong quá trình triển khai. Kết quả cho thấy văn hóa dòng họ vẫn có tác động tích cực đến việc khơi dậy ý thức học tập, nhưng mức độ phát huy giữa các dòng họ chưa đồng đều và đang chịu ảnh hưởng của điều kiện kinh tế, tổ chức cộng đồng và môi trường số. Từ đó, bài viết đề xuất một số giải pháp nhằm tiếp tục phát huy giá trị của văn hóa dòng họ trong bối cảnh hiện nay

Tóm tắt: Bài viết tiếp cận trường hợp bãi Cồn Tiên từ góc nhìn nhân học về tri thức bản địa và di sản văn hóa phi vật thể, nhằm làm rõ cách cộng đồng cư dân ven biển duy trì, thực hành và tái tạo vốn hiểu biết địa phương trong quá trình mưu sinh và thích ứng với môi trường đất ngập nước. Trên cơ sở tư liệu điền dã dân tộc học, bài viết cho thấy tri thức về lịch con nước, chu kỳ vầng trăng, độ mặn, mùa vụ không chỉ là những kinh nghiệm sản xuất đơn lẻ mà cấu thành một hệ thống tri thức thực hành được tích lũy, truyền dạy và kiểm nghiệm qua nhiều thế hệ. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn và suy thoái môi trường ven biển ngày càng trở nên nghiêm trọng, hệ tri thức này tiếp tục được vận dụng linh hoạt trong các hoạt động sinh kế, đặc biệt là mô hình vườn ươm cây bần ở bãi triều. Từ đó, các tác giả lập luận rằng tri thức bản địa của cư dân Đồng Châu có thể được nhìn nhận như một dạng văn hóa sống, tích lũy qua quá trình lao động thường nhật, được biểu đạt thông qua năng lực đọc môi trường tự nhiên. Các tri thức sinh thái của cộng đồng không ngừng được tái tạo và thích ứng và làm nên một nguồn lực văn hóa quan trọng cho bảo tồn hệ sinh thái đất ngập nước và phát triển sinh kế bền vững ven biển.

Tóm tắt: Gắn kết di sản nghề kim hoàn và thiết kế trang sức là hoạt động sáng tạo dựa trên sự kế thừa các giá trị văn hóa truyền thống kết hợp với tư duy thiết kế hiện đại, để tạo ra các sản phẩm trang sức mang đậm bản sắc riêng của từng làng nghề kim hoàn, hướng đến sự phù hợp với xu hướng thẩm mỹ của người sử dụng trong xã hội hiện đại. Trong đó, việc nghiên cứu, phân tích và đánh giá mẫu mã sản phẩm dựa trên mô hình sản xuất, kinh doanh thực tế đóng vai trò quan trọng để đề xuất các phương thức thiết kế về kiểu dáng và chất liệu phù hợp với kỹ thuật chế tác đặc trưng, đồng thời kết hợp hiệu quả với công nghệ sản xuất hiện đại. Sự kết hợp này góp phần mở ra thêm hướng đi cho sản phẩm của các làng nghề kim hoàn, thúc đẩy sự phát triển của các sản phẩm trang sức trên thị trường trong và ngoài nước.

Tóm tắt: Bài viết khảo sát lễ hội biển Thanh Hóa trong bối cảnh du lịch phục hồi sau đại dịch và xu hướng “sự kiện hóa” lễ hội. Mục tiêu là nhận diện hệ giá trị văn hóa, phân tích biến đổi đương đại dưới tác động của thị trường, quản trị điểm đến và truyền thông số, đồng thời gợi mở hàm ý quản trị bền vững. Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính dựa trên dữ liệu thứ cấp, gồm tổng quan tài liệu, phân tích tư liệu chính sách, thống kê và trường hợp minh họa. Kết quả cho thấy lễ hội biển ngày càng vận hành như một “hệ sự kiện” có kế hoạch với các cấu phần: khai mạc mùa du lịch, trình diễn nghệ thuật, hoạt động thể thao, giải trí, không gian dịch vụ và truyền thông số. Giá trị văn hóa thể hiện qua bốn lớp: tâm linh, tín ngưỡng, cộng đồng, xã hội, nghệ thuật, thẩm mỹ và tri thức môi trường, sinh kế. Quá trình sự kiện hóa, chuyên nghiệp hóa và thương mại hóa tạo cơ hội kích cầu, nhưng làm tăng rủi ro suy giảm tính xác thực, bất cân xứng lợi ích và áp lực môi trường - sức chứa. Từ vấn đề đặt ra, bài viết đề xuất cân bằng xác thực văn hóa và hiệu quả kinh tế thông qua kịch bản dựa trên di sản sống, tăng đồng quản trị cộng đồng, quản lý tác động theo vòng đời sự kiện và đánh giá đa chiều.

Tóm tắt: Hiện nay, việc dạy chữ Thái ở tỉnh Thanh Hóa và những tài liệu được sử dụng để giảng dạy chữ Thái truyền thống nơi đây là khác nhau trong địa bàn. Tình trạng đó có ảnh hưởng nhất định đến kết quả truyền dạy chữ Thái cổ truyền thống cho học sinh phổ thông cũng như cho người dân với mục đích bảo tồn văn hóa Thái của địa phương. Bài viết phân tích sự hiện diện những dạng thức chữ Thái truyền thống khác nhau được sử dụng dạy học nhằm bảo tồn văn hóa Thái ở địa phương; đồng thời nêu ra suy nghĩ của mình đối với vấn đề cách thức truyền dạy chữ Thái trong cộng đồng cũng như trong nhà trường phổ thông nhằm mục đích lưu giữ và phát huy văn hóa người Thái ở Thanh Hóa.

Làng ngói âm dương xã Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn hiện đang cung cấp lượng ngói lớn đáp ứng nhu cầu của khách hàng ở nhiều tỉnh, thành nhờ chất lượng vượt trội và giá cả hợp lý. Việc duy trì nghề làm ngói âm dương không chỉ giúp bà con các dân tộc nơi đây phát triển kinh tế địa phương mà còn góp phần bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống tiêu biểu.

Tóm tắt: Tái cấu trúc văn hóa được hiểu là quá trình kiến tạo cơ chế văn hóa mới trên nền tảng các giá trị truyền thống, biểu hiện thông qua các tiến trình tái sáng chế, tái định vị và tái trình hiện. Bài viết phân tích quá trình tái cấu trúc thực hành văn hóa sinh kế của người Chăm ở làng Bàu Trúc (Khánh Hòa) trong bối cảnh phát triển du lịch. Nghiên cứu sử dụng phương pháp dân tộc học, với dữ liệu được thu thập qua nhiều đợt điền dã giai đoạn 2023-2025, kết hợp quan sát tham dự, phỏng vấn sâu và tổng hợp tư liệu thứ cấp. Kết quả cho thấy, bên cạnh việc duy trì các sinh kế truyền thống như nghề gốm và nông nghiệp, cộng đồng Chăm ở Bàu Trúc đã chủ động sáng tạo và đa dạng hóa sinh kế gắn với du lịch, bao gồm trình diễn văn hóa, kinh doanh lưu trú và ẩm thực, bán hàng trực tuyến và tổ chức các hoạt động trải nghiệm làng nghề. Những biến chuyển này phản ánh vai trò chủ thể tự quyết của cộng đồng trong việc tái định vị sinh kế và tái tổ chức nguồn lực văn hóa nhằm thích ứng với thị trường du lịch, qua đó góp phần làm rõ cơ chế nội sinh của quá trình tái cấu trúc thực hành văn hóa sinh kế ở các cộng đồng thiểu số trong bối cảnh phát triển du lịch hiện nay.