Tóm tắt: Trí tuệ nhân tạo đang từng bước được ứng dụng trong hoạt động thư viện đại học, đồng thời cũng đặt ra các vấn đề đạo đức liên quan đến minh bạch, công bằng, quyền riêng tư dữ liệu và trách nhiệm giải trình. Tuy nhiên, bằng chứng thực nghiệm về nhận thức đạo đức trí tuệ nhân tạo của cán bộ thư viện tại Việt Nam còn hạn chế. Nghiên cứu này khảo sát nhận thức đạo đức trí tuệ nhân tạo của 68 cán bộ thư viện đại học trên địa bàn thành phố Hà Nội. Dữ liệu được thu thập bằng bảng hỏi cấu trúc với thang đo Likert 5 mức, xây dựng dựa trên khung đạo đức AI4People của Floridi và cộng sự, kết hợp với nghiên cứu tổng quan của Jobin và cộng sự và được phân tích bằng thống kê mô tả và so sánh nhóm. Kết quả cho thấy cán bộ thư viện có mức nhận thức tương đối cao về các nguyên tắc đạo đức trí tuệ nhân tạo, nổi bật là trách nhiệm giải trình và quyền riêng tư dữ liệu, đồng thời tồn tại sự khác biệt đáng kể theo vị trí công tác, trình độ chuyên môn và mức độ tiếp xúc với trí tuệ nhân tạo.

Tóm tắt: Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ và sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo, việc hình thành và thúc đẩy văn hóa học tập chủ động trong giáo dục đại học trở thành yêu cầu tất yếu. Người học không còn chỉ tiếp nhận tri thức một cách thụ động mà cần chủ động tìm kiếm, lựa chọn, đánh giá và ứng dụng tri thức thông qua các công cụ số và AI. Bài viết tập trung phân tích cơ sở lý luận về văn hóa học tập chủ động trong môi trường giáo dục số; đánh giá thực trạng hình thành văn hóa học tập chủ động của sinh viên Việt Nam thông qua các dữ liệu khảo sát gần đây; đồng thời chỉ ra những cơ hội và thách thức đặt ra đối với các cơ sở giáo dục đại học trong quá trình chuyển đổi số. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm thúc đẩy văn hóa học tập chủ động. Kết quả nghiên cứu góp phần cung cấp luận cứ khoa học và thực tiễn cho việc xây dựng mô hình giáo dục đại học hiện đại, lấy người học làm trung tâm trong kỷ nguyên số.

Tóm tắt: Bài viết tập trung phân tích các yếu tố tác động đến việc phát triển Tài nguyên Giáo dục Mở trong giáo dục đại học Việt Nam. Đây là chiến lược để thúc đẩy sự bình đẳng, chất lượng và đổi mới sáng tạo, tuy nhiên tiến trình này đang đối diện với những thách thức đan xen giữa tư duy truyền thống và yêu cầu của kỷ nguyên số. Nghiên cứu vận dụng phương pháp tiếp cận liên ngành, kết hợp phân tích hệ thống các văn bản chính sách quan trọng với các khung lý thuyết về quản trị đổi mới. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng, sự phát triển Tài nguyên Giáo dục Mở tại Việt Nam đang ở giai đoạn chuyển dịch từ nhận thức sang hành động thực tế. Năm nhóm yếu tố chính được nhận diện: Công nghệ và hạ tầng kỹ thuật với rào cản về tính tương thích và khoảng cách số; Tài chính và tính bền vững do thiếu hụt cơ chế ngân sách dài hạn; Tổ chức và văn hóa chia sẻ chịu ảnh hưởng bởi tư duy độc quyền tri thức; Pháp lý và sở hữu trí tuệ với những “điểm mờ” trong việc thực thi giấy phép mở; Con người với năng lực số và áp lực công việc của giảng viên. Nghiên cứu khẳng định thành công của Tài nguyên Giáo dục Mở phụ thuộc vào sự tương tác đồng bộ giữa các trụ cột này. Bài viết đề xuất lộ trình chiến lược nhằm hoàn thiện khung thể chế, tiêu chuẩn hóa hạ tầng quốc gia và thúc đẩy văn hóa “đồng kiến tạo” để xây dựng một hệ sinh thái giáo dục mở bền vững, hướng tới xã hội học tập suốt đời.

Tóm tắt: Khu di tích đền tháp Mỹ Sơn, thành phố Đà Nẵng, được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới vào năm 1999, là một trong những khu vực quan trọng nhất về mặt lịch sử, kiến trúc và văn hóa của Việt Nam. Đây là quần thể các đền tháp của vương quốc Chămpa cổ, với lịch sử kéo dài hơn một thiên niên kỷ. Tuy nhiên, giống như nhiều di sản văn hóa khác trên thế giới, di tích đền tháp Mỹ Sơn đang đối diện với nhiều thách thức trong việc quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị. Bài viết tập trung vào việc áp dụng lý thuyết các bên liên quan (Stakeholder Theory) trong công tác quản lý di sản thế giới Mỹ Sơn để làm sáng tỏ một số vấn đề: Lý thuyết các bên liên quan và áp dụng lý thuyết các bên liên quan trong quản lý di sản thế giới Mỹ Sơn; Vấn đề đặt ra trong công tác quản lý di sản Mỹ Sơn từ phương diện các bên liên quan; Đề xuất giải pháp quản lý di sản thế giới Mỹ Sơn nhìn từ góc độ các bên liên quan.

Tóm tắt: Bài viết phân tích sự biến đổi hành vi thông tin của sinh viên đại học trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo tạo sinh, được sử dụng ngày càng phổ biến trong học tập và nghiên cứu. Dựa trên các khung lý thuyết hành vi thông tin kinh điển (Ellis, Kuhlthau, Wilson) và các nghiên cứu gần đây, bài viết chỉ ra rằng, trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi toàn bộ chu trình hành vi thông tin của sinh viên, từ nhận diện nhu cầu, tìm kiếm, đánh giá đến sử dụng thông tin. Sinh viên có xu hướng “hỏi trí tuệ nhân tạo” như điểm khởi đầu tiếp cận tri thức, thay vì tìm kiếm trực tiếp từ các nguồn học thuật truyền thống. Trí tuệ nhân tạo dần trở thành một tác nhân trung gian, hỗ trợ nhưng đồng thời ảnh hưởng đến năng lực đánh giá thông tin, tư duy phản biện và đạo đức học thuật. Trên cơ sở đó, bài viết thảo luận các hàm ý lý luận, đào tạo và vai trò mới của thư viện đại học trong môi trường trí tuệ nhân tạo.

Tóm tắt: Tái cấu trúc văn hóa được hiểu là quá trình kiến tạo cơ chế văn hóa mới trên nền tảng các giá trị truyền thống, biểu hiện thông qua các tiến trình tái sáng chế, tái định vị và tái trình hiện. Bài viết phân tích quá trình tái cấu trúc thực hành văn hóa sinh kế của người Chăm ở làng Bàu Trúc (Khánh Hòa) trong bối cảnh phát triển du lịch. Nghiên cứu sử dụng phương pháp dân tộc học, với dữ liệu được thu thập qua nhiều đợt điền dã giai đoạn 2023-2025, kết hợp quan sát tham dự, phỏng vấn sâu và tổng hợp tư liệu thứ cấp. Kết quả cho thấy, bên cạnh việc duy trì các sinh kế truyền thống như nghề gốm và nông nghiệp, cộng đồng Chăm ở Bàu Trúc đã chủ động sáng tạo và đa dạng hóa sinh kế gắn với du lịch, bao gồm trình diễn văn hóa, kinh doanh lưu trú và ẩm thực, bán hàng trực tuyến và tổ chức các hoạt động trải nghiệm làng nghề. Những biến chuyển này phản ánh vai trò chủ thể tự quyết của cộng đồng trong việc tái định vị sinh kế và tái tổ chức nguồn lực văn hóa nhằm thích ứng với thị trường du lịch, qua đó góp phần làm rõ cơ chế nội sinh của quá trình tái cấu trúc thực hành văn hóa sinh kế ở các cộng đồng thiểu số trong bối cảnh phát triển du lịch hiện nay.

Tóm tắt: Bài viết nhấn mạnh vai trò của tín ngưỡng thờ Mẫu như một di sản văn hóa phi vật thể sống động, gắn liền với đời sống tâm linh, nghệ thuật và bản sắc cộng đồng người Việt. Trong bối cảnh sáp nhập tỉnh Bắc Giang vào Bắc Ninh, bài viết đề xuất định vị lại không gian thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu như một hệ di sản liên vùng. Trên cơ sở hồ sơ UNESCO, Luật Di sản văn hóa và kết quả thực tiễn, tác giả kiến nghị mô hình bảo vệ di sản kết hợp giữa hành lang pháp lý, nguồn lực học thuật và cộng đồng chủ thể. Từ đó, tín ngưỡng thờ Mẫu không chỉ được lưu giữ mà còn phát huy giá trị trong quản lý văn hóa địa phương, xây dựng bản sắc tỉnh Bắc Ninh mới. Bài viết đóng góp một cách tiếp cận tích hợp - liên ngành và liên vùng - vào chiến lược bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể Việt Nam trong bối cảnh hành chính và xã hội mới.

Tóm tắt: Bài viết phân tích giá trị, thực trạng bảo tồn di sản Tết Khu Cù Tê - nghi lễ truyền thống đặc sắc của người La Chí ở Xín Mần (Tuyên Quang) - nghi lễ phản ánh sâu sắc đời sống tín ngưỡng, tri thức bản địa và bản sắc văn hóa tộc người. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và biến đổi xã hội, việc thực hành Tết Khu Cù Tê đang đứng trước nhiều thách thức: nguy cơ mai một nghi lễ, suy giảm số người tham dự, hạn chế trong công tác lưu trữ và truyền dạy... Dựa trên tư liệu điền dã và khảo sát thực tế, kết hợp với định hướng ứng dụng công nghệ số, tác giả đề xuất các giải pháp bảo tồn Tết Khu Cù Tê trong thời đại số nhằm giữ gìn giá trị truyền thống và lan tỏa giá trị di sản bằng phương thức hiện đại.

Giữa trập trùng núi non vùng biên Mường Khương (Lào Cai), nơi bản làng Nùng Dín nép mình dưới tán rừng già và chân núi đá trắng, có một điệu múa đã tồn tại lặng lẽ qua nhiều thế hệ. Không ồn ào, không phô trương, múa ngựa giấy của người Nùng Dín không chỉ là một loại hình nghệ thuật dân gian, mà còn là nghi lễ thiêng liêng, là cây cầu nối giữa cõi dương và cõi âm, giữa con người với tổ tiên, thần linh và ký ức cộng đồng.