Tóm tắt: Bài viết nhấn mạnh vai trò của tín ngưỡng thờ Mẫu như một di sản văn hóa phi vật thể sống động, gắn liền với đời sống tâm linh, nghệ thuật và bản sắc cộng đồng người Việt. Trong bối cảnh sáp nhập tỉnh Bắc Giang vào Bắc Ninh, bài viết đề xuất định vị lại không gian thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu như một hệ di sản liên vùng. Trên cơ sở hồ sơ UNESCO, Luật Di sản văn hóa và kết quả thực tiễn, tác giả kiến nghị mô hình bảo vệ di sản kết hợp giữa hành lang pháp lý, nguồn lực học thuật và cộng đồng chủ thể. Từ đó, tín ngưỡng thờ Mẫu không chỉ được lưu giữ mà còn phát huy giá trị trong quản lý văn hóa địa phương, xây dựng bản sắc tỉnh Bắc Ninh mới. Bài viết đóng góp một cách tiếp cận tích hợp - liên ngành và liên vùng - vào chiến lược bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể Việt Nam trong bối cảnh hành chính và xã hội mới.

Tóm tắt: Lễ hội đền Trần tại xã Long Hưng, tỉnh Hưng Yên là di sản văn hóa phi vật thể quan trọng, gắn liền với sự nghiệp dựng nước và giữ nước của nhà Trần. Lễ hội mang ý nghĩa và giá trị lịch sử - văn hóa sâu sắc, phản ánh truyền thống tốt đẹp “uống nước nhớ nguồn” của nhân dân ta. Trong bối cảnh hiện nay, trước tác động của quá trình đô thị hóa, toàn cầu hóa và sự thay đổi trong đời sống xã hội, việc bảo tồn và phát huy giá trị của lễ hội đền Trần trở thành một nhiệm vụ cấp thiết. Công tác bảo tồn không chỉ nhằm giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, mà còn góp phần thúc đẩy phát triển du lịch, kinh tế, xã hội địa phương theo hướng bền vững. Bài viết này tập trung phân tích những giá trị nổi bật của lễ hội đền Trần, đánh giá thực trạng công tác bảo tồn và phát huy, đồng thời, đề xuất những giải pháp nhằm giữ gìn và phát huy giá trị của lễ hội đền Trần trong giai đoạn hiện nay.

Năm 2025 không chỉ là “năm bản lề” quyết định việc hoàn thành các mục tiêu Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, mà còn là thời điểm đánh dấu bước chuyển mình mạnh mẽ của đất nước bước vào “kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”. Trong dòng chảy đổi mới đó, công tác văn hóa cơ sở đang chuyển động nhịp nhàng, gắn chặt với việc quán triệt và cụ thể hóa “bộ tứ nghị quyết trụ cột” của Bộ Chính trị ban hành giai đoạn 2024 - 2025 bao gồm: chuyển đổi số (Nghị quyết 57), hội nhập quốc tế (Nghị quyết 59), đột phá thể chế (Nghị quyết 66) và phát triển kinh tế tư nhân (Nghị quyết 68). Đây chính là những động lực mới cho phát triển bền vững.

Trong chuỗi hoạt động “Chào năm mới 2026” tại Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đoài Phương, Hà Nội), ngày 3-1-2026, đoàn nghệ nhân xã Huổi Một (tỉnh Sơn La) đã giới thiệu tới công chúng nghi thức nông nghiệp giàu chiều sâu tín ngưỡng và bản sắc: tái hiện nghi thức thu thóc cầu mùa bội thu của đồng bào Khơ Mú bản Nậm Pù.

Năm 2025 đã đánh dấu một giai đoạn bản lề, mang tính bước ngoặt đối với ngành di sản văn hóa Việt Nam. Bắt nguồn từ quan điểm của Đại hội Đảng XIII coi văn hóa là một trong bốn trụ cột phát triển kinh tế - xã hội, toàn ngành VHTTDL đã có một sự thay đổi tư duy cốt lõi: chuyển từ “làm văn hóa” sang “quản lý nhà nước về văn hóa”. Sự chuyển đổi này được củng cố bởi một nền tảng pháp lý đột phá với việc Quốc hội ban hành Luật Di sản văn hóa năm 2024, mở đường cho một giai đoạn mới trong hoạt động bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa.

Năm 2025 đánh dấu một giai đoạn đặc biệt quan trọng đối với ngành VHTTDL, qua hàng loạt sự kiện và thành tựu nổi bật trải dài trên cả ba lĩnh vực. Đây là năm tròn kỷ niệm 50 năm Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975-30/4/2025) và 80 năm Ngày Cách mạng Tháng Tám thành công (19/8/1945- 19/8/2025) và Quốc khánh 2/9 (2/9/1945 - 2/9/2025). Bên cạnh đó, Việt Nam còn chủ động đăng cai các chương trình giao lưu quốc tế, ban hành nhiều chính sách phát triển mới và đạt được những thành tựu đáng ghi nhận trên trường khu vực và thế giới. Sau đây, theo chúng tôi, là những dấu ấn nổi bật của ngành VHTTDL trong năm 2025:

Trang phục truyền thống của người Mường là kết tinh văn hóa, có dáng dấp giản dị nhưng tinh tế ở chất liệu, kỹ thuật dệt, cách phối màu và hệ hoa văn. Bởi vậy, bảo tồn trang phục Mường không chỉ là giữ lại hình thức trang phục, mà là gìn giữ một hệ tri thức sâu dày về đời sống văn hóa – xã hội, tín ngưỡng, thẩm mỹ và nghề dệt thêu, thể hiện qua màu sắc, hoa văn, cách mặc cùng các phong tục, lễ hội gắn liền với cộng đồng. Qua đó, những giá trị di sản phi vật thể vô giá phản ánh lịch sử và bản sắc người Mường được bảo lưu và truyền lại cho thế hệ trẻ hôm nay.

Trong chuỗi hoạt động đồng hành cùng Lễ hội Cồng chiêng Đông Nam Á năm 2025 có nhiều hoạt động hấp dẫn thu hút du khách trong và ngoài nước, một trong số đó là không gian “Cà phê toa tàu - Hành trình Di sản” - Tái hiện 1 toa tàu cổ 1932 thành “Heritage Coffee Experience” đưa khách tham quan một số điểm di sản trong khu vực Đà Lạt.

Là huyện có nhiều khó khăn, thế nhưng Đà Bắc lại sở hữu và hội tụ những điều kiện về lịch sử, văn hóa độc đáo, đặc sắc. Điều kiện tự nhiên rừng nguyên sinh, vùng hồ, non nước hữu tình, núi non kỳ vĩ là tiềm năng riêng có để phát triển các loại hình du lịch. Trong những năm gần đây, huyện đã có nhiều giải pháp cụ thể để phát triển du lịch cộng đồng (DLCĐ) gắn với khai thác tiềm năng thiên nhiên, bản sắc văn hóa, hướng tới xóa đói giảm nghèo, cải thiện phát triển bền vững đời sống nhân dân.

Dưới tác động mạnh mẽ của toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế và bùng nổ thông tin, đời sống văn hóa của các dân tộc thiểu số ở Việt Nam đang đứng trước không ít thách thức. Trong dòng chảy ấy, trang phục truyền thống - một biểu trưng quan trọng của bản sắc tộc người, ngày càng chịu sức ép lớn từ sự giao thoa, du nhập văn hóa ngoại lai. Không ít phong tục, tập quán, trong đó có tập quán ăn mặc gắn với đời sống thường nhật, đang dần phai nhạt, thậm chí đứng trước nguy cơ mai một. Chính vì vậy, việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa nói chung, giá trị trang phục truyền thống của các dân tộc thiểu số nói riêng đã và đang trở thành vấn đề cấp thiết, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của Nhà nước, các cơ quan chuyên môn và đặc biệt là chính cộng đồng, những “chủ thể văn hóa” của di sản.