Trong những năm gần đây, làng cờ vua Việt Nam đã chứng kiến sự vươn lên mạnh mẽ của nhiều kỳ thủ trẻ, nhưng Đầu Khương Duy để lại dấu ấn đậm nét bởi sự thăng tiến thần tốc. Tay cờ trẻ đã đạt đủ 3 chuẩn kiện tướng Kiện tướng quốc tế (IM) vào năm 2024, khi mới 13 tuổi. Hiện tại, Khương Duy ở tuổi 15 đã trở thành một trong số những niềm hy vọng hàng đầu của cờ vua Việt Nam.
Sau hơn 1 tháng tranh tài tại FIFA WORLD CUP 2026, cuối cùng chiếc cúp Jules Rimet cũng đã thuộc về đội tuyển Tây Ban Nha sau chiến thắng kịch tính 1-0 trước Argentina trong trận chung kết, đánh dấu lần thứ 2 Tây Ban Nha đứng trên đỉnh vinh quang của bóng đá thế giới. Sau 16 năm, La Roja đã lặp lại lịch sử nhờ theo đuổi một chiến lược bóng đá bài bản được duy trì trong nhiều năm.
Không chỉ bảo tồn những môn thể thao truyền thống trong các lễ hội hay hồ sơ di sản, Trung Quốc đã đặt các môn võ thuật, đua thuyền rồng, cờ vây, múa rồng, múa lân và nhiều hình thức vận động dân gian vào một “hệ sinh thái” thống nhất. Wushu hay võ Thiếu Lâm là những ví dụ tiêu biểu cho cách một di sản được nhà nước kiến tạo môi trường phát triển, đồng thời huy động mạnh nguồn lực xã hội. Thực tiễn ấy cung cấp nhiều gợi mở đáng tham khảo đối với Việt Nam trong quá trình hoàn thiện chính sách bảo tồn và phát triển các môn thể thao dân tộc, thể thao truyền thống.
Ít có môn thể thao truyền thống nào trên thế giới tạo được sức lan tỏa mạnh mẽ như Muay Thái. Từ một môn võ gắn với lịch sử quân sự và đời sống cộng đồng, Muay Thái ngày nay đã vượt khỏi phạm vi thể thao để trở thành một biểu tượng văn hóa, một sản phẩm du lịch và một công cụ quảng bá hình ảnh quốc gia của Thái Lan. Vậy hành trình ấy đưa Muay Thái ra thế giới như thế nào?
Trong văn hóa hiện đại, thể thao không chỉ nhằm cạnh tranh sức mạnh thể chất, kỹ năng hay tinh thần thi đấu, mà còn là môi trường giao lưu văn hóa, nơi các quốc gia và các nhóm cộng đồng thể hiện bản sắc. Trong bối cảnh đó, sự xuất hiện của các yếu tố văn hóa, đặc biệt là trang phục truyền thống trong các hoạt động thể thao đang mở ra cơ hội quảng bá hình ảnh Việt Nam với bạn bè quốc tế.
Quá trình kinh tế hóa thể thao truyền thống đang chứng kiến một sự chuyển dịch mạnh mẽ và tất yếu: từ các hoạt động vui chơi, tranh tài mang tính cộng đồng thuần túy ở quy mô hội làng, các môn thể thao truyền thống đang dần hướng tới trở thành ngành kinh tế thể thao chuyên nghiệp, hiện đại và gắn kết chặt chẽ với công nghiệp văn hóa. Sự chuyển mình này không chỉ góp phần vào công tác bảo tồn di sản, mà còn là đòn bẩy thúc đẩy kinh tế địa phương trong bối cảnh hội nhập.
Trong nhiều năm qua, Đảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, phát triển thể dục, thể thao quần chúng, nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân. Tuy nhiên, nhìn từ thực tiễn, nhiều môn thể thao truyền thống vẫn chủ yếu tồn tại trong khuôn khổ lễ hội, ngày hội văn hóa hoặc các giải phong trào, chưa hình thành được môi trường phát triển bền vững. Vậy, “khoảng trống” thật sự nằm ở đâu?
Trong bối cảnh hội nhập và phát triển toàn diện, thể thao trường học không chỉ đóng vai trò cốt lõi trong việc nâng cao thể chất, rèn luyện sức khỏe và định hình lối sống lành mạnh cho học sinh ở các cấp học mà còn được xác định là nền tảng không thể thiếu cho thể thao thành tích cao. Nhận thức được tầm quan trọng này, việc chú trọng công tác giáo dục thể chất và thể thao trong nhà trường là một trong những nội dung quan trọng được nêu rõ trong Chiến lược phát triển Thể dục Thể thao (TDTT) Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 được Thủ tướng Chính phủ chính thức ký ban hành vào ngày 15/10/2024.
Trong quá trình phát triển của Thể thao Việt Nam, bên cạnh những môn thể thao hiện đại ngày càng thu hút đông đảo người tập, các môn thể thao truyền thống vẫn giữ vai trò quan trọng trong đời sống văn hóa cộng đồng. Tuy nhiên, nhiều môn đang đứng trước những thách thức không nhỏ khi lực lượng trẻ tham gia ngày càng hạn chế, không gian tập luyện thu hẹp, trong khi đội ngũ huấn luyện viên, nghệ nhân và những người am hiểu kỹ thuật truyền thống ngày càng thiếu hụt.
Trong kỷ nguyên toàn cầu hóa, văn hóa và thể thao đã trở thành những công cụ đắc lực trong việc kiến tạo “sức mạnh mềm” quốc gia. Đối với Việt Nam, Võ cổ truyền và các môn thể thao dân tộc đang đứng trước thời cơ chuyển mình từ những di sản văn hóa phi vật thể mang tính địa phương trở thành biểu tượng nhận diện quốc gia trên trường quốc tế. Tuy nhiên, để hiện thực hóa khát vọng “quốc tế hóa” tinh hoa võ thuật Việt, cần xây dựng một chiến lược đồng bộ, dài hạn và mang tầm vóc quốc gia.
Võ thuật Việt Nam mang trong mình chiều dài lịch sử và bề dày văn hóa của dân tộc. Tuy nhiên, để di sản này không chỉ dừng lại ở giá trị tinh thần mà trở thành động lực phát triển kinh tế, cần một tư duy tiếp cận mới, đưa võ thuật hội nhập vào dòng chảy của công nghiệp văn hóa và kinh tế thể thao.