Đừng biến công nghệ thành “chiếc nạng”
Chỉ với một chiếc điện thoại, người trẻ có thể tìm kiếm tài liệu, tra cứu thông tin, sử dụng AI để hỗ trợ học tập và công việc. Đó là lợi thế nhưng không thể thay thế năng lực của mỗi người.
Đáng lo là sự tiện lợi đôi khi tạo thành thói quen ỷ lại: gặp vấn đề là tìm ngay trên mạng, cần câu trả lời thì hỏi AI, cần tài liệu thì sao chép nội dung có sẵn mà ít tự nghiên cứu, phân tích và kiểm chứng.
Một câu trả lời có thể tìm thấy trong vài giây nhưng năng lực thì không thể “tải xuống”. AI có thể gợi ý, internet có thể cung cấp dữ liệu nhưng suy nghĩ, lựa chọn và chịu trách nhiệm vẫn là con người. Vì vậy, hãy dùng công nghệ để mở rộng khả năng của mình, chứ đừng để nó làm thay phần việc của tư duy.
Đừng đứng núi này, trông núi nọ
Không chỉ công nghệ, tâm lý so bì cũng có thể khiến người trẻ chậm lại.
Một bạn trẻ tên P. từng nói với tôi: “Có lúc mình thấy người khác tiến nhanh hơn, còn mình cứ loay hoay mãi”. Bạn bè cùng trang lứa có người thu nhập cao hơn, công việc thuận lợi hơn, cuộc sống dường như dễ dàng hơn. Nhìn sang họ, P. bắt đầu hoài nghi con đường của mình.
Tôi nói với P.: Nhìn người khác để học hỏi là tốt nhưng nếu nhìn để thấy mình kém hơn thì chỉ làm mình mệt mỏi. Thay vì hỏi người khác đang có gì, hãy hỏi mình đã làm được gì, còn thiếu gì và ngày mai có thể tốt hơn hôm nay ở điểm nào.
- dần thay đổi. Bạn tập trung vào công việc, chủ động học hỏi và trau dồi năng lực. Điều thay đổi trước tiên không phải hoàn cảnh mà là cách nhìn vào hoàn cảnh.
Suy cho cùng, ỷ lại vào công nghệ và mải mê so bì tưởng là hai câu chuyện khác nhau nhưng đều có thể dẫn đến một điểm chung: đánh mất khả năng tự hoàn thiện. Một bên để công cụ nghĩ thay mình; một bên để cuộc sống của người khác định giá mình. Công nghệ càng phát triển, con người càng cần tư duy độc lập. Xã hội càng nhiều lựa chọn, mỗi người càng cần hiểu mình muốn gì và chịu trách nhiệm với con đường đã chọn.
Đừng để một chiếc điện thoại quyết định cách mình suy nghĩ. Đừng để thành công của người khác quyết định cách mình nhìn nhận bản thân. Hãy tận dụng công nghệ, học hỏi từ người khác và kiên trì đi trên con đường của mình. Bởi chậm một bước không đáng sợ; đáng sợ là mải nhìn người khác mà quên mất mình đang đi đâu.
HOÀNG HANH
Nguồn: Tạp chí VHNT số 658, tháng 10/2026
