Nhìn nhận lại giá trị võ thuật trong nền kinh tế hiện đại

Trong suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước, võ thuật Việt Nam luôn gắn liền với lòng yêu nước, ý chí tự cường, tinh thần đoàn kết và khát vọng hòa bình. Võ thuật đóng vai trò giáo dục con người về kỷ luật, đạo đức, lòng nhân ái và triết lý sống nhân văn. Tuy nhiên, trong nhiều thập niên qua, võ thuật tại Việt Nam chủ yếu được nhìn nhận và đánh giá dưới ba góc độ cơ bản là bảo tồn văn hóa, rèn luyện sức khỏe và thi đấu thể thao.

Cách tiếp cận truyền thống này đã góp phần gìn giữ bản sắc và phát triển phong trào thể dục thể thao quần chúng. Tuy vậy, khi đối chiếu với sự vận động của thế giới hiện đại, lại bộc lộ những giới hạn nhất định trong việc khai thác tối đa giá trị thặng dư từ di sản. Trên bình diện quốc tế, võ thuật hiện đại đã vượt ra khỏi phạm vi các võ đường để trở thành một thành tố quan trọng, đóng góp trực tiếp vào ngành công nghiệp giải trí, ngoại giao văn hóa, du lịch và kinh tế sáng tạo, từ đó tạo ra nguồn doanh thu khổng lồ. Một số quốc gia trong khu vực châu Á như Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc hay Thái Lan đã thành công trong việc chuyển hóa võ thuật truyền thống thành thương hiệu quốc gia, sản phẩm xuất khẩu văn hóa và nguồn thu quan trọng của kinh tế thể thao.

Nhìn lại thực tiễn trong nước, các chuyên gia nhận định Việt Nam đang sở hữu một kho tàng võ học đồ sộ với hàng trăm môn phái cùng hệ giá trị võ đạo phong phú. Thế nhưng, khoảng cách giữa tiềm năng sẵn có và thực tế khai thác vẫn còn rất lớn khi chưa hình thành được một hệ sinh thái kinh tế võ thuật chuyên nghiệp. Phần lớn các võ đường hiện nay vẫn đang hoạt động một cách riêng lẻ, thiếu sự gắn kết với các hoạt động kinh tế để tạo thành một chuỗi giá trị bền vững. Chính sự phân tán, thiếu tính đồng bộ này khiến võ thuật chưa thể phát triển thành một ngành công nghiệp mang lại lợi nhuận, đồng thời chưa xây dựng được một thương hiệu quốc tế đủ mạnh.

Võ thuật Việt Nam hoàn toàn có thể đóng góp nhiều hơn cho phát triển kinh tế thể thao thông qua các hoạt động như đào tạo, biểu diễn nghệ thuật, du lịch trải nghiệm, tổ chức sự kiện, sản xuất nội dung số, ngoại giao văn hóa và thương mại hóa các sản phẩm liên quan. Dù vậy, những tiềm năng này vẫn chưa được khai thác tương xứng do còn thiếu một chiến lược liên ngành, những hạn chế về quản trị thương hiệu, truyền thông quốc tế cũng như thiếu vắng mô hình kinh doanh hiện đại. Việc chuyển đổi tư duy, xem võ thuật không chỉ là hoạt động thể thao thuần túy mà từng bước trở thành một lĩnh vực của công nghiệp văn hóa đóng góp vào tăng trưởng kinh tế - xã hội, là một đòi hỏi tất yếu.

Du lịch võ thuật: Khơi thông dòng chảy kinh tế từ trải nghiệm di sản

Một trong những hướng đi giàu tiềm năng và mang tính khả thi cao nhất để giải quyết bài toán kinh tế cho võ thuật chính là phát triển du lịch võ thuật. Nếu trước đây, võ thuật chủ yếu hiện diện trong các sân tập hay giải đấu phong trào, thì nay cần được đặt trong mối liên kết rộng hơn với du lịch, nghệ thuật trình diễn và giáo dục trải nghiệm.

Ðể hiện thực hóa hướng đi này, các môn phái và tổ chức võ thuật có thể chủ động xây dựng các chương trình trải nghiệm di sản gắn chặt với các địa danh lịch sử. Việc tập luyện, tìm hiểu võ thuật ngay tại những vùng đất là cái nôi của võ học mang lại cảm xúc chân thực, tạo nên sản phẩm du lịch trải nghiệm độc đáo, góp phần gia tăng nguồn thu và quảng bá văn hóa Việt Nam.

Bên cạnh đó, trong bối cảnh nhu cầu chăm sóc sức khỏe tinh thần ngày càng tăng cao, việc phát triển các sản phẩm du lịch “chữa lành” kết hợp giữa võ thuật, thiền định và trà đạo mở ra một phân khúc thị trường đầy hứa hẹn. Việc thiết kế các khóa học võ ngắn hạn dành riêng cho khách quốc tế cũng là một giải pháp trực tiếp giúp gia tăng giá trị thương mại cho di sản võ thuật.

Ở góc độ nghệ thuật trình diễn, võ thuật từ lâu đã được đánh giá là một kho tàng giàu giá trị thẩm mỹ. Khi được đặt trong không gian văn hóa phù hợp và được dàn dựng chuyên nghiệp, võ thuật tạo ra sức hút vô cùng lớn đối với công chúng và du khách. Thực tế tại Cố đô Hoa Lư (Ninh Bình) là một minh chứng điển hình: chương trình “Anh hùng cờ lau”, với sự kết hợp hài hòa giữa võ thuật cổ truyền, xiếc đương đại và múa dân gian, đã thu hút tới hơn 3 vạn lượt khách kể từ khi được cấp phép hoạt động vào cuối năm 2025. Con số này khẳng định tiềm năng to lớn của việc hình thành những sản phẩm văn hóa kết hợp võ thuật có giá trị kinh tế cao.

Ngành võ thuật cần chủ động đẩy mạnh việc dàn dựng các chương trình biểu diễn chuyên nghiệp theo chuyên đề, đồng thời tăng cường sự tham gia tại các festival quốc tế nhằm xây dựng thương hiệu văn hóa quốc gia. Việc phát huy vai trò của võ thuật trong kinh tế đêm và du lịch đô thị thông qua các chương trình biểu diễn tại phố đi bộ, không gian công cộng cũng cần được chú trọng. Ðặc biệt, sự giao thoa, kết hợp võ thuật với các loại hình nghệ thuật truyền thống như tuồng, chèo, cải lương hay dân ca hứa hẹn sẽ tạo nên những sản phẩm văn hóa mới mẻ, góp phần làm phong phú chuỗi giá trị của ngành công nghiệp biểu diễn Việt Nam.

Kiến tạo hệ sinh thái đa tầng: Ðổi mới mô hình hoạt động của võ đường

Ðể võ thuật trở thành một mắt xích trong nền kinh tế thể thao, bản thân các tế bào cơ bản của nó – tức các võ đường – cũng phải trải qua quá trình tái cấu trúc. Trong hệ sinh thái kinh tế thể thao hiện đại, các võ đường cần được nhìn nhận với vai trò mới.

Các cơ sở huấn luyện không nên chỉ đóng khung trong vai trò là nơi gìn giữ truyền thống. Thay vào đó, võ đường có thể trở thành những đơn vị cung ứng dịch vụ đào tạo chuyên nghiệp, đáp ứng nhu cầu rèn luyện sức khỏe, kỹ năng tự vệ và nâng cao chất lượng cuộc sống của nhiều nhóm đối tượng. Cùng với tốc độ đô thị hóa nhanh chóng và nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng tăng của người dân, võ thuật đang có điều kiện thuận lợi để phát triển thành một thị trường dịch vụ có quy mô và sức tăng trưởng ổn định.

Một hệ sinh thái đa tầng tại võ đường đòi hỏi sự chuyển dịch từ việc chỉ thu học phí truyền thống sang việc cung cấp các dịch vụ trọn gói. Ðiều này bao gồm việc tích hợp không gian tập luyện với các hoạt động như kinh doanh đồ lưu niệm, biểu diễn nghệ thuật, và chăm sóc sức khỏe chuyên sâu. Khi các dịch vụ này được vận hành đồng bộ, võ đường sẽ tự tạo ra nguồn thu bền vững, giảm bớt sự phụ thuộc vào các nguồn tài trợ hay ngân sách eo hẹp. Mô hình này đòi hỏi những người đứng đầu võ đường không chỉ giỏi chuyên môn võ thuật mà còn phải trang bị tư duy quản trị kinh doanh, năng lực marketing và khả năng nắm bắt thị hiếu của thị trường dịch vụ đô thị.

Ðòn bẩy từ các sự kiện quy mô quốc tế

Các sự kiện thể thao mang tầm vóc quốc tế đóng vai trò thúc đẩy toàn diện sự phát triển của kinh tế võ thuật, du lịch và thương hiệu đô thị. Festival Võ thuật quốc tế Hà Nội năm 2026, diễn ra từ ngày 7 đến 9/8/2026 cho thấy một cách tiếp cận mới trong việc khai thác giá trị của di sản võ thuật.

Với thông điệp “Hào khí Thăng Long - Tinh hoa võ Việt”, Festival lần đầu tiên được tổ chức tại Hoàng thành Thăng Long - Di sản văn hóa thế giới. Việc lựa chọn không gian di sản đặc biệt này không chỉ tạo điểm nhấn cho sự kiện mà còn thể hiện định hướng chiến lược của Hà Nội trong việc kết nối bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống với mở rộng giao lưu, hợp tác quốc tế. Qua đó, Hà Nội kiến tạo một sản phẩm văn hóa - thể thao mang bản sắc riêng, góp phần khẳng định vị thế, sức hấp dẫn của Thủ đô và xây dựng thương hiệu đô thị gắn liền với hình ảnh văn hiến, anh hùng, hòa bình, sáng tạo.

Quy mô và sức hút của sự kiện được thể hiện rõ qua các con số thống kê ấn tượng. Festival đã thu hút sự tham gia của 66 đoàn võ thuật, trong đó có 59 đoàn đến từ các tỉnh, thành phố trong nước và 7 đoàn quốc tế đến từ 6 quốc gia gồm Indonesia, Liên bang Nga, Pháp, Ðức, Thụy Sĩ và Ma-rốc. Sự kiện quy tụ gần 2.000 võ sư, võ sinh, huấn luyện viên, vận động viên và nghệ sĩ, tạo nên một ngày hội võ thuật quy mô lớn, giàu bản sắc, đa dạng về hình thức và có chất lượng chuyên môn cao. Ðặc biệt, 4 giải đấu hưởng ứng trong khuôn khổ Festival gồm Nhu thuật, Lân Sư Rồng, Taekwondo và Wushu Hà Nội mở rộng đã quy tụ hơn 1.270 vận động viên.

Hiệu ứng lan tỏa của Festival là rất lớn khi thu hút khoảng 15.000 lượt khán giả trực tiếp và hơn 100.000 lượt tiếp cận, theo dõi, tương tác qua truyền hình và các nền tảng số. Sự kiện không chỉ tạo dấu ấn qua những màn trình diễn, thi đấu đặc sắc mà còn trở thành không gian kết nối các võ đường, môn phái, tạo cơ hội để các võ sư, huấn luyện viên trao đổi chuyên môn, mở rộng hợp tác.

Từ thành công của sự kiện này, Sở VHTT Hà Nội sẽ tiếp tục tham mưu để thành phố định hướng phát triển võ thuật gắn với du lịch văn hóa, công nghiệp văn hóa và kinh tế thể thao. Ban Tổ chức cũng sẽ tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện mô hình để từng bước mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng chuyên môn, đẩy mạnh truyền thông trên các nền tảng số trong nước và quốc tế. Mục tiêu dài hạn là đưa Festival Võ thuật quốc tế Hà Nội trở thành một sản phẩm du lịch văn hóa đặc trưng, định kỳ, tạo dấu ấn riêng biệt trong hệ thống các sự kiện văn hóa - thể thao của Thủ đô.

Bên cạnh ý nghĩa về mặt bảo tồn và kinh tế, việc tổ chức thành công Festival còn là bước chuẩn bị quan trọng của Hà Nội hướng tới Ðại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X, dự kiến diễn ra tại TP HCM vào tháng 11 và 12/2026.

Ðịnh hướng và tầm nhìn chiến lược 

Ðưa võ thuật từ không gian di sản bước ra thị trường kinh tế là cách để bảo tồn di sản một cách chủ động, thiết thực và bền vững nhất trong kỷ nguyên hội nhập. Khi được đặt trong mối liên kết với công nghiệp văn hóa, du lịch và kinh tế thể thao, võ thuật hoàn toàn có thể trở thành nguồn lực quan trọng, vừa góp phần bảo tồn di sản, vừa tạo động lực phát triển kinh tế và quảng bá hình ảnh Việt Nam.

Chiến lược phát triển ngành TDTT đã đặt ra mục tiêu rõ ràng: đến năm 2035, thể thao sẽ hình thành một nền kinh tế thực thụ, đóng góp trực tiếp vào sự phát triển chung của đất nước. Hướng đi đột phá từ việc khơi dậy tiềm năng kinh tế của di sản võ thuật hoàn toàn phù hợp với xu thế chung, đồng thời cụ thể hóa các định hướng chiến lược vĩ mô. Trong đó có việc thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và Nghị quyết số 02-NQ/TW về xây dựng, phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới. Hà Nội đang triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, tập trung định hình thương hiệu, xây dựng sản phẩm văn hóa mang đậm bản sắc, từng bước nâng cao chất lượng và quy mô ngang tầm khu vực và thế giới.

Ðể đạt được mục tiêu chiến lược này, đòi hỏi một tư duy quản lý đồng bộ và sự phối hợp liên ngành chặt chẽ. Hà Nội cũng như các địa phương có thế mạnh về võ thuật cần có cách tiếp cận mới, đồng bộ hơn để phát huy tối đa giá trị kinh tế thể thao, coi thể thao cộng đồng là nền tảng vững chắc. Cần ban hành các cơ chế, chính sách hỗ trợ kịp thời để thúc đẩy các võ đường đổi mới mô hình, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp, nhà đầu tư tham gia vào chuỗi giá trị của công nghiệp võ thuật.

Hào khí Thăng Long được hun đúc qua lịch sử đã bồi đắp truyền thống yêu nước, ý chí tự cường, tinh thần thượng võ và cốt cách thanh lịch của người Hà Nội. Việc đưa tinh hoa võ thuật đến gần hơn với đời sống đương đại, chuyển hóa thành các nguồn lực kinh tế mang tính thực tiễn là một hướng đi chiến lược. Hướng đi ấy không chỉ mang lại nguồn thu vật chất mà còn kiến tạo nên sức mạnh mềm, lan tỏa tinh hoa võ Việt và thắt chặt tình hữu nghị giữa Việt Nam với bạn bè quốc tế, bồi đắp tình yêu võ thuật và ý thức gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp. 

LÊ MINH

Nguồn: Đặc san Thể thao & Đời sống, số 3, tháng 8/2026