Duyên nợ với sách từ hơi ấm gia đình
Hơn 20 năm gắn bó với những trang sách, Mạc Thùy Dương đã và đang âm thầm “cõng” những dòng chữ, những giá trị tinh thần vô giá, vun đắp tâm hồn, bồi dưỡng bản lĩnh cho biết bao thế hệ người lính.
Ít ai biết rằng, tình yêu văn hóa đọc và sự gắn bó với Thư viện Quân đội của chị Mạc Thùy Dương được hun đúc từ những ngày thơ ấu. Cha chị, một cựu Giám đốc Thư viện Quân đội những năm đầu công cuộc Đổi mới, là người đã từng tạo nên một “luồng gió mới” cho không gian tri thức quân đội. Những câu chuyện của cha về việc xây nền, đắp móng cho một thiết chế văn hóa, về những trăn trở làm sao để đưa sách đến gần hơn với người lính, đã in sâu vào tâm khảm cô gái trẻ.
Mạc Thùy Dương yêu sách bằng tinh yêu kỳ lạ. Có lẽ, chị đã lớn lên cùng những trang sách, không chỉ bằng việc đọc, mà còn bằng cảm nhận về giá trị thiêng liêng mà nó mang lại. Đó là sợi dây vô hình nhưng bền chặt kết nối chị với con đường mà cha đã đi. Khi tiếp quản vị trí Giám đốc, chị không chỉ kế thừa một di sản, mà còn tiếp nối một khát vọng, một trách nhiệm với thế hệ đi trước. Tình yêu ấy không ồn ào mà thấm dần, như nước thấm vào đất, để rồi từ một nữ quân nhân trẻ, chị trở thành người thuyền trưởng đầy bản lĩnh, dẫn dắt con tàu tri thức vượt qua những đổi thay của thời cuộc.
Hành trình của một người lính trí thức dấn thân trong kỷ nguyên số
Ở chị, người ta thấy một tư duy đổi mới không ngừng. Trong bối cảnh công nghệ thông tin bùng nổ, thói quen đọc sách giấy đang dần mai một, chị thấu hiểu rằng thư viện không thể đứng yên. Chị là một trong những người tiên phong, khát khao hiện đại hóa, “thổi hồn” vào không gian thư viện truyền thống.
Dưới sự dẫn dắt của chị và lãnh đạo đơn vị, Thư viện Quân đội đã từng bước chuyển mình mạnh mẽ. Hành trình ấy là cả một quá trình dấn thân đầy trăn trở. Làm sao để vừa bảo tồn những tư liệu quý hiếm, vừa số hóa để người lính ở Trường Sa, ở biên giới xa xôi có thể truy cập dễ dàng? Làm sao để vừa đảm bảo tính đặc thù của một thư viện quân sự, vừa tạo ra sự cởi mở, thân thiện, thu hút bạn đọc?
Câu trả lời nằm ở những dự án chuyển đổi số, ở những phần mềm quản lý hiện đại và ở sự ra đời của hàng chục ngàn tài liệu số. Chị chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn: “Trước đây chỉ có sách in, giờ đây cán bộ, chiến sĩ có thể truy cập hàng nghìn đầu sách điện tử, báo - tạp chí điện tử, tài liệu đa phương tiện... Điều này đặc biệt hữu ích cho các đơn vị đóng quân ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, nơi điều kiện tiếp cận thư viện truyền thống còn hạn chế.” Tư duy “mở” ấy đã xóa nhòa khoảng cách địa lý, mang tri thức đến tận tay người lính.
Nhưng chị hiểu, công nghệ chỉ là phương tiện. Cái cốt lõi vẫn là con người, là tâm huyết. Chị đã cùng đồng đội tổ chức vô số hoạt động văn hóa đọc đầy sáng tạo: những cuộc thi “Đại sứ văn hóa đọc” lan tỏa trong các nhà trường quân đội, những buổi tọa đàm giao lưu với các nhà văn, nhà thơ, những chuyến xe thư viện lưu động mang sách đến tận thao trường, những cuộc thi trực tuyến “Giải mã lịch sử” đầy hấp dẫn. Chỉ tính riêng 5 năm qua, hệ thống thư viện trong Quân đội đã tổ chức hơn 1.200 cuộc trưng bày, triển lãm, tọa đàm; phục vụ gần 2.000.000 lượt sách, báo; và đặc biệt, số hóa gần 18.000 tên tài liệu với hơn 2,4 triệu trang. Mỗi hoạt động, mỗi con số là một nỗ lực để chứng minh rằng, sách vẫn luôn là người bạn đồng hành không thể thiếu trong môi trường quân ngũ đầy thử thách.
Người “gieo mầm” tri thức, vun đắp tâm hồn người lính
Điều làm nên sức nặng trong chân dung Đại tá Mạc Thùy Dương không chỉ là những con số biết nói, mà còn là tình cảm của những người lính dành cho chị và “ngôi nhà tri thức” của họ. Hình ảnh các đồng chí lãnh đạo Nhà nước, Quân đội tham quan các gian trưng bày của Thư viện, hay lời động viên của lãnh đạo Bộ VHTTDL dành cho những thành tựu của đơn vị, tất cả như những bông hoa tươi thắm dành tặng người làm vườn cần mẫn.
Chị và các cộng sự đã thổi hồn vào những không gian đọc, biến Thư viện Quân đội không chỉ là nơi lưu trữ sách mà còn là điểm hẹn văn hóa, nơi giao thoa giữa quá khứ và hiện tại. Triển lãm “Đại thắng mùa Xuân 1975 - Bản hùng ca thời đại Hồ Chí Minh” hay cuộc thi “Giải mã lịch sử” không đơn thuần là những sự kiện, đó là những bài học lịch sử sống động, khơi dậy niềm tự hào dân tộc.
Đằng sau cương vị Giám đốc, là một người phụ nữ với trái tim giàu yêu thương. Hành động trao tặng gần 1.400 cuốn sách cho Thư viện Làng Sen là một minh chứng đẹp về tấm lòng với những “địa chỉ đỏ”. Nhưng có lẽ, ít ai thấy được những đêm dài chị trăn trở trước bản kế hoạch đổi mới. Trong thẳm sâu tâm tư, người Giám đốc ấy vẫn canh cánh những nỗi niềm: chị thẳng thắn chỉ ra rằng “cơ sở hạ tầng mạng ở một số đơn vị, nhất là vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo còn chưa đồng bộ”, “nhiều cán bộ thư viện chưa được đào tạo bài bản”, và “quán tính, thói quen đọc sách in của một bộ phận cán bộ, chiến sĩ còn nhiều”.
Nhưng chính từ những trăn trở ấy, chị lại càng thôi thúc hành động. Với chị, phát triển văn hóa đọc là một nhiệm vụ chính trị quan trọng, cần có lộ trình đồng bộ. Chị đúc kết ba bài học kinh nghiệm: Một là, phải có sự lãnh đạo xuyên suốt từ cấp ủy. Hai là, chú trọng đào tạo đội ngũ cán bộ thư viện. Ba là, cần có kế hoạch đầu tư nguồn lực hợp lý, ưu tiên các dự án mang tính đột phá. Chị là hiện thân của những người lính thầm lặng “cõng chữ”. Họ không tạo ra những chiến công vang dội trên chiến trường, nhưng họ xây dựng nên một chiến trường khác - chiến trường tri thức, nơi nuôi dưỡng tâm hồn, hun đúc ý chí. Với niềm tin sắt đá rằng “đến năm 2030, hệ thống thư viện Quân đội sẽ thực sự trở thành trung tâm thư viện - tri thức số”, Đại tá, ThS Mạc Thùy Dương vẫn đang ngày đêm cùng đồng đội viết tiếp những trang sử đẹp, thầm lặng “cõng” chữ để những giá trị tinh thần của dân tộc mãi trường tồn và lan tỏa.
LÊ NGỌC TÚ
Nguồn: Tạp chí VHNT số 641, tháng 4-2026
