Thứ Năm, 21/05/2026 - 17:05

Đạo diễn, NSƯT Kiều Minh Hiếu - Dấu ấn nhân văn trên sân khấu kịch

Gần 30 năm gắn bó với Nhà hát Kịch Việt Nam, NSƯT Kiều Minh Hiếu ghi dấu ấn qua nhiều vai diễn xuất sắc: Thượng tá Vũ trong vở Trong mưa giông thấy nắng (HCV Liên hoan Sân khấu về Hình tượng người chiến sĩ công an năm 2015); Nguyễn Hữu Chỉnh - vở Thế sự (HCV Liên hoan Sân khấu Thủ đô 2018); Hoàng đế - vở Bộ quần áo mới của Hoàng đế (HCV Liên hoan Liên hoan nghệ thuật sân khấu toàn quốc dành cho thiếu niên - nhi đồng lần thứ nhất - 2022); vai Anh trên trong Đêm trắng (HCV Liên hoan Kịch nói Sân khấu toàn quốc (2025)...Trên truyền hình, anh cũng để lại dấu ấn với các vai phản diện như: Dũng trong phim Anh có phải đàn ông không hay Vũ Gia trong Đối thủ kỳ phùng...Không chỉ ở diễn xuất, với vai trò đạo diễn, Kiều Minh Hiếu tiếp tục khẳng định tên tuổi bằng những dàn dựng có chiều sâu, mang đến cho sân khấu những trải nghiệm mới mẻ và giàu cảm xúc.

Dàn dựng thành công hình tượng người mẹ trên sân khấu

Một buổi chiều muộn ở Nhà hát Kịch Việt Nam, NSƯT Minh Hiếu bước vào sân khấu tập với dáng vẻ trầm lặng, mộc mạc - giống như những nhân vật mà anh đã gắn bó suốt nhiều năm. Không ồn ào, không phô trương, anh lặng lẽ ngồi ở một góc quen thuộc gần hàng ghế cuối, chăm chú theo dõi từng nhịp diễn, quan sát kỹ lưỡng để tìm chất liệu cho nhân vật. Từ sự giản dị ấy, anh đã dàn dựng nên nhiều hình tượng giàu chiều sâu, đặc biệt là các nhân vật người mẹ - nơi thể hiện rõ dấu ấn sáng tạo và “duyên nghề” riêng. Nổi bật trong số đó là bà Muộn trong Điều còn lại và bà Lan trong Ngược chiều bình an.

Điều còn lại (kịch bản Nguyễn Đăng Chương) khai thác bối cảnh hậu chiến xoay quanh số phận Thuyến - cô gái trẻ vừa lập gia đình đã phải sống trong cảnh chồng ra trận. Sự cô đơn kéo dài khiến cô có lúc yếu lòng, cô ngã vào lòng Bường - người lính đi qua làng và để lại một đứa con ngoài giá thú. Trước định kiến khắt khe của làng xóm, bà Muộn - mẹ chồng Thuyến - không hắt hủi mà đứng ra che chở, bảo vệ con dâu bằng sự bao dung hiếm có. Nhưng khi người chồng - Bân - trở về, sự thật ấy lại trở thành thử thách nghiệt ngã.

NSƯT Kiều Minh Hiếu với vai Hoàng đế trong vở Bộ quần áo mới của hoàng đế.jpg — *NSƯT Kiều Minh Hiếu với vai Hoàng đế trong vở Bộ quần áo mới của hoàng đế*

Dưới bàn tay dàn dựng của NSƯT Kiều Minh Hiếu, nhân vật bà Muộn hiện lên như một điểm sáng nhân văn trong không gian hậu chiến nhiều tổn thương. Không bi lụy, không lên gân, hình tượng người mẹ được khắc họa bằng sự từng trải, thấu hiểu và lòng bao dung sâu sắc. Bà hiểu nỗi cô đơn của người phụ nữ trẻ, hiểu sự mong manh của trái tim 18 tuổi “vừa sống vừa chờ đợi” nên chọn cách chở che thay vì phán xét. Câu nói “muốn có cháu trông cậy về sau” vừa là cách chống đỡ lời thị phi, vừa là sự thừa nhận lặng lẽ về những mất mát mà chiến tranh đã để lại. Hình tượng ấy qua diễn xuất của cố NSƯT Phương Nga mang đến nỗi đau lặng sâu và sức lay động bền bỉ. Năm 2021, vở diễn đã giành Huy chương Vàng cùng nhiều giải thưởng cá nhân tại Liên hoan Sân khấu Kịch nói toàn quốc 2021 tổ chức ở Hải Phòng khẳng định dấu ấn dàn dựng của NSƯT Kiều Minh Hiếu.

Đến năm 2025, tại Liên hoan Sân khấu về Hình tượng người chiến sĩ Công an nhân dân lần thứ V, NSƯT Kiều Minh Hiếu tiếp tục gây dấu ấn với Ngược chiều bình an. Tác phẩm xây dựng hình tượng người lính cứu hỏa không bằng sự hào nhoáng của chiến công mà qua những giằng xé nội tâm, sự mỏi mệt của cơ thể và cả những cám dỗ rất người. Dẫu vậy, họ vẫn lựa chọn “đi ngược chiều bình an”, bước vào hiểm nguy để giữ gìn sự bình yên của cộng đồng, kiên quyết không thỏa hiệp với những đánh đổi có thể gây hại cho người khác. Qua dàn dựng tinh tế, vở diễn trở thành lời tri ân lặng lẽ dành cho những người luôn có mặt ở ranh giới sinh tử. Ngược chiều bình an còn là biểu tượng nghệ thuật về lòng dũng cảm, đạo đức nghề nghiệp và tinh thần cống hiến.

Điểm đặc biệt trong phong cách dàn dựng của NSƯT Kiều Minh Hiếu là các nhân vật không bị lý tưởng hóa, cũng không rơi vào bi lụy. Đó là những con người đời thường, mang vẻ đẹp của sự từng trải và lòng bao dung. Những chi tiết nhỏ như bà Muộn lưng còng đội nón ra chang thóc hay tiếng cười nghẹn của bà khiến khán phòng lặng đi; hình ảnh bà Lan ngơ ngác cầm dép đi gọi con về, vừa trách yêu vừa kể về ước mơ một ngày được con đưa đi du lịch…được xử lý như “nhịp thở” của nhân vật, tạo nên sức lay động âm thầm nhưng sâu sắc. Trên sân khấu nhân vật có thể không khóc, nhưng khán giả lại lặng lẽ rơi nước mắt.

NSƯT Kiều Minh Hiếu trong vở Hamlet.jpg — *NSƯT Kiều Minh Hiếu trong vở Hamlet*

Một đạo diễn đang trong độ chín nghề nghiệp với tư duy sáng tạo nhân văn

Thành công của NSƯT Kiều Minh Hiếu là kết quả của quá trình tích lũy nghề nghiệp bền bỉ cùng tư duy nghệ thuật giàu tính nhân văn. Anh tiếp cận nhân vật bằng sự quan sát đời sống, bằng sự nghiên cứu cẩn thận và sự tôn trọng đối với hình tượng người phụ nữ - người mẹ vốn là biểu tượng bền vững trong văn hóa Việt Nam. Trong các dàn dựng của anh, mỗi chi tiết dù nhỏ đều được sử dụng như một yếu tố góp phần hình thành nhịp điệu cảm xúc. Nhờ đó nhân vật hiện lên chân thực, gần gũi, có khả năng chạm đến những tầng sau trong tâm thức người xem.

Trong bối cảnh sân khấu đương đại chịu nhiều tác động của đời sống số và thị hiếu khán giả thay đổi, sự kiên trì của những nghệ sĩ như Kiều Minh Hiếu mang ý nghĩa đáng trân trọng. Anh giữ cho sân khấu kịch vẻ đẹp thuần khiết: chậm rãi nhưng sâu sắc, giản dị mà lay động. Những vở diễn của anh không hướng tới hiệu ứng tức thì mà chú trọng chiều sâu cảm xúc, khơi gợi sự suy ngẫm.

Với những đóng góp bền bỉ, NSƯT Kiều Minh Hiếu không chỉ kể những câu chuyện về người mẹ mà còn góp phần gìn giữ những giá trị văn hóa gia đình Việt Nam qua ngôn ngữ sân khấu. Từ bà Muộn đến bà Lan, các nhân vật do anh dàn dựng đều mang vẻ đẹp của lòng bao dung, nhẫn nại và yêu thương - những giá trị tưởng chừng như giản dị nhưng có sức sống lâu bền.

NSƯT Kiều Minh Hiếu trong vở Bệnh sĩ.jpg — *NSƯT Kiều Minh Hiếu trong vở Bệnh sĩ*

Hiện nay, NSƯT Kiều Minh Hiếu đảm nhiệm cương vị Giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam. Tiếp nối truyền thống của đơn vị, anh đang nỗ lực định hình hướng đi ổn định cho sân khấu kịch trong bối cảnh mới. Trong năm 2026, Nhà hát Kịch Việt Nam tiếp tục kiên trì theo đuổi định hướng đã xác lập: tập trung dàn dựng các tác phẩm kinh điển của Việt Nam và thế giới; các vở diễn chính luận, chính kịch có chiều sâu tư tưởng, giá trị thẩm mỹ cao. Việc lựa chọn tác phẩm không chỉ dựa trên giá trị văn học mà còn hướng tới khả năng lan tỏa xã hội, góp phần bồi đắp đời sống tinh thần của công chúng.

Bên cạnh đó Nhà hát duy trì hoạt động biểu diễn định kỳ; chú trọng đào tạo lực lượng trẻ và đẩy mạnh công tác truyền thông nhằm mở rộng đối tượng khán giả. Mục tiêu không chỉ là duy trì hoat động mà còn đưa sân khấu kịch trở thành một nhu cầu thiết yếu trong đời sống đương đại.

Với những kế hoạch cụ thể và quyết tâm đổi mới, Nhà hát Kịch Việt Nam bước vào năm 2026 với tâm thế chủ động nhưng vẫn kiên định giá trị cốt lõi. Quán triệt tinh thần Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa, Nhà hát Kịch Việt Nam mà đứng đầu là NSƯT Kiều Minh Hiếu tiếp tục khẳng định vai trò của mình trong việc giữ vững vị thế của một đơn vị kịch nói hàng đầu cả nước, góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Dù đảm nhận công việc quản lý NSƯT Kiều Minh Hiếu vẫn dành tâm huyết cho sáng tạo nghệ thuật. Anh vẫn luôn ấp ủ những ý tưởng và tác phẩm sân khấu giàu tính nhân văn. Với tài năng, sự tận tâm và thái độ nghiêm cẩn với nghề, khán giả có thể kỳ vọng rằng, NSƯT Minh Hiếu sẽ tiếp tục mang đến những nhân vật chân thật nhưng giàu sức nặng, những câu chuyện đời thường giản dị nhưng lay động lòng người - những vở diễn không chỉ để xem mà còn để suy ngẫm, để sống chậm lại và cảm nhận sâu sắc hơn giá trị của yêu thương.