Thứ Hai, 09/11/2026 - 10:56

Giữ gìn phát huy văn hóa truyền thống Khmer gắn với phát triển du lịch

Đồng bào Khmer Nam Bộ sở hữu kho tàng văn hóa đặc sắc với hệ thống chùa Phật giáo Nam tông, lễ hội truyền thống, nghệ thuật trình diễn dân gian, nghề thủ công và phong tục tập quán được lưu giữ qua nhiều thế hệ. Trong dòng chảy hội nhập, việc bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa ấy không chỉ góp phần giữ gìn bản sắc dân tộc mà còn mở ra hướng phát triển du lịch văn hóa, du lịch cộng đồng bền vững, tạo sinh kế cho người dân và nâng cao giá trị các di sản.

Chùa Xiêm Cán (phường Hiệp Thành, tỉnh Cà Mau) - một trong những ngôi chùa Khmer đẹp nhất vùng Đồng bằng sông Cửu Long được chạm trổ và trang trí theo phong cách độc đáo

Không gian văn hóa Khmer nguồn tài nguyên du lịch đặc sắc

Những năm gần đây, công tác bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa vật thể của đồng bào Khmer ở Đồng bằng sông Cửu Long đạt nhiều kết quả tích cực góp phần gìn giữ những giá trị kiến trúc độc đáo và tạo điểm nhấn cho du lịch văn hóa.

Song song đó, nhiều thiết chế văn hóa được đầu tư xây dựng, các di tích lịch sử, văn hóa được bảo tồn và khai thác phục vụ khách tham quan, đặc biệt trong các dịp lễ hội truyền thống. Không gian văn hóa Khmer ngày càng trở thành sản phẩm du lịch đặc sắc của nhiều địa phương vùng Tây Nam Bộ. Nhiều nghề thủ công truyền thống như dệt chiếu, đan lát, điêu khắc gỗ... cũng được khôi phục và phát triển theo hướng gắn với du lịch cộng đồng. Các làng nghề không chỉ duy trì sản xuất mà còn mở cửa đón khách tham quan, trải nghiệm quy trình làm nghề, qua đó góp phần quảng bá văn hóa địa phương.

Tại thành phố Cần Thơ, các nghệ nhân chế tác mũ mão, mặt nạ truyền thống được tạo điều kiện tham gia biểu diễn trong các lễ hội lớn như Ok Om Bok, đua ghe Ngo, góp phần làm phong phú không gian lễ hội và thu hút du khách. Ở An Giang, nhiều nghệ nhân điêu khắc gỗ, đan lát thường xuyên tham gia các sự kiện văn hóa, du lịch, qua đó giới thiệu tinh hoa nghề truyền thống đến đông đảo công chúng.

Theo TS Ngô Sô Phe, Hiệu trưởng Trường Ngôn ngữ Văn hóa - Nghệ thuật Khmer Nam Bộ và Nhân văn (Đại học Trà Vinh), công tác bảo tồn văn hóa phi vật thể của đồng bào Khmer thời gian qua đạt nhiều kết quả đáng ghi nhận, thể hiện sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và chính quyền địa phương đối với đời sống văn hóa tinh thần của đồng bào. Các lễ hội truyền thống như Chôl Chnăm Thmây, Sen Dolta, Ok Om Bok, lễ Kathina... tiếp tục được duy trì, trở thành những sự kiện văn hóa tiêu biểu, vừa đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng của cộng đồng, vừa thu hút đông đảo du khách đến tham quan, trải nghiệm.

“Bên cạnh đó, nhiều loại hình nghệ thuật truyền thống như sân khấu Dù kê, Rô băm, múa Rom vong, nhạc Ngũ âm, trống Chhay dăm... được kiểm kê, bảo tồn và phục dựng. Các câu lạc bộ (CLB) nghệ thuật dân gian được thành lập tại nhiều địa phương vừa phục vụ biểu diễn, vừa đào tạo thế hệ kế cận, góp phần gìn giữ sức sống của di sản trong đời sống đương đại” - Tiến sĩ Sô Phe nói.

CLB múa Rom vong chùa Buôl Pres Phek (xã Thuận Hòa, thành phố Cần Thơ) trình diễn nghệ thuật múa dân gian phục vụ du khách dịp Tết Chôl Chnăm Thmây

Đưa văn hóa Khmer trở thành sản phẩm du lịch hấp dẫn

Hiện nay, du khách đến với các tỉnh, thành Đồng bằng sông Cửu Long đều tìm đến ngôi chùa Khmer để tận mắt nhìn thấy và lắng nghe những âm thanh từ bộ nhạc ngũ âm chào đón du khách, chiêm ngưỡng nét đẹp, độc đáo từ kiến trúc chùa.

Chùa Xiêm Cán (phường Hiệp Thành, tỉnh Cà Mau) là một trong những địa chỉ nổi bật, không chỉ hấp dẫn bởi kiến trúc, chùa Xiêm Cán còn thường xuyên tổ chức biểu diễn nhạc Ngũ âm, múa Apsara và giới thiệu nhiều nét đẹp văn hóa truyền thống của đồng bào Khmer. Năm 2020, chùa được công nhận là điểm văn hóa - du lịch tiêu biểu của Đồng bằng sông Cửu Long.

Theo Thượng tọa Dương Quân, Trụ trì chùa Xiêm Cán, nhờ sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, chính quyền địa phương cùng sự đóng góp của Phật tử, ngôi chùa ngày càng phát huy tốt vai trò là trung tâm văn hóa cộng đồng. Hiện nay, chùa đang phối hợp xây dựng mô hình du lịch cộng đồng gắn với văn hóa Khmer nhằm tạo thêm sản phẩm phục vụ du khách. Tuy nhiên, để mô hình phát triển bền vững, cần tiếp tục hỗ trợ người dân đầu tư các dịch vụ lưu trú, ẩm thực, quà lưu niệm và trải nghiệm văn hóa, giúp du khách có điều kiện tìm hiểu sâu hơn về đời sống, phong tục và bản sắc của đồng bào Khmer.

Anh Nguyễn Thế Vinh, du khách đến từ TP Hồ Chí Minh cho biết: “Tới đây, chúng tôi rất thích thú khi được thưởng thức những điệu múa Khmer mượt mà, uyển chuyển do các thiếu nữ xinh đẹp của Đội văn nghệ chùa Xiêm Cán biểu diễn. Đặc biệt là vũ điệu Apsara, múa gáo, múa rom vông mang đậm màu sắc dân tộc Khmer”.

Thời gian qua, du lịch văn hóa tâm linh tại Đồng bằng sông Cửu Long có bước phát triển rõ nét. Nhiều địa phương đã xác định khai thác giá trị văn hóa Khmer là một trong những hướng đi quan trọng nhằm đa dạng hóa sản phẩm du lịch.

Ông Lý Vĩ Triều Dương, Phó Giám đốc Sở VHTTDL tỉnh Cà Mau cho biết: “Khai thác văn hóa Khmer phục vụ du lịch không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn góp phần bảo tồn di sản truyền thống. Khi người dân trực tiếp tham gia các hoạt động du lịch, thu nhập được cải thiện, họ cũng có thêm động lực gìn giữ các giá trị văn hóa của dân tộc mình”.

Tại thành phố Cần Thơ, CLB múa Rom vong chùa Buôl Pres Phek (xã Thuận Hòa) là một trong những mô hình tiêu biểu trong việc kết hợp bảo tồn nghệ thuật truyền thống với phục vụ du lịch. Những điệu múa uyển chuyển hòa cùng tiếng nhạc Ngũ âm mang đến cho du khách những trải nghiệm đậm đà bản sắc văn hóa Khmer. Bà Sơn Thị Diệu, Chủ nhiệm CLB, cho biết, ngoài biểu diễn phục vụ các lễ hội và khách tham quan, CLB còn chú trọng truyền dạy cho thanh thiếu niên nhằm gìn giữ nghệ thuật truyền thống và tạo nguồn nhân lực phục vụ hoạt động du lịch trong tương lai.

Tại thành phố Cần Thơ nhiều ngôi chùa Phật giáo Nam tông Khmer như chùa Som Rong, chùa Dơi, chùa Pem Buôl Thmây, chùa Sà Lôn (chùa Chén Kiểu)... đã trở thành những điểm đến hấp dẫn trong các chương trình tham quan của du khách.

Theo bà Nguyễn Thị Ngọc Điệp, Phó Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ, thành phố đã quan tâm đầu tư chỉnh trang cảnh quan, cải thiện môi trường, xây dựng hạ tầng phục vụ khách tham quan; đồng thời phát triển các sản phẩm du lịch mang bản sắc Khmer như biểu diễn nghệ thuật Dù kê, Rô băm, múa Rom vong, hòa tấu nhạc Ngũ âm...tại các điểm du lịch. Việc phát huy các giá trị văn hóa truyền thống không chỉ góp phần bảo tồn di sản mà còn tạo nên những sản phẩm du lịch đặc trưng, góp phần xây dựng hình ảnh vùng Tây Nam Bộ là vùng đất giàu bản sắc văn hóa và lễ hội.

Tuy nhiên, dù có nhiều tiềm năng, việc khai thác di sản văn hóa Khmer phục vụ du lịch vẫn chưa tương xứng. Phần lớn các tour hiện nay mới dừng ở tham quan kiến trúc chùa, chưa tạo được nhiều hoạt động trải nghiệm giúp du khách hiểu sâu về văn hóa, đời sống và phong tục của đồng bào.

Việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Khmer không chỉ góp phần giữ gìn bản sắc dân tộc mà còn tạo nguồn lực quan trọng cho phát triển kinh tế, đặc biệt là ngành Du lịch. Khi di sản được bảo tồn đúng cách, cộng đồng được hưởng lợi từ chính những giá trị văn hóa của mình và du khách có cơ hội trải nghiệm những nét đẹp chân thực của vùng đất Nam Bộ thì đó cũng chính là nền tảng để phát triển du lịch văn hóa theo hướng bền vững, hài hòa giữa bảo tồn di sản và phát triển kinh tế - xã hội.