Đây là lần đầu tiên Diễn đàn Trí tuệ nhân tạo quốc tế WAN-IFRA được tổ chức tại Việt Nam, đánh dấu một bước phát triển mới trong tiến trình chuyển đổi số của báo chí Việt Nam, đồng thời mở ra không gian kết nối, chia sẻ kinh nghiệm giữa báo chí Việt Nam với cộng đồng báo chí, truyền thông quốc tế. Diễn đàn có sự tham dự của đại diện lãnh đạo các cơ quan quản lý nhà nước, lãnh đạo các cơ quan báo chí, các nhà nghiên cứu, chuyên gia cùng nhiều diễn giả về trí tuệ nhân tạo đến từ Mỹ, châu Âu, ASEAN và Việt Nam.
Phát biểu khai mạc, ông Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam nhấn mạnh: AI đang thay đổi mạnh mẽ cách con người làm việc, học tập và tiếp cận thông tin. Đối với báo chí, AI đã bước vào các tòa soạn và ngày càng hiện diện trong hoạt động thường nhật của người làm báo. Tuy nhiên, cùng với những cơ hội công nghệ mang lại, vấn đề niềm tin của công chúng ngày càng trở nên quan trọng. Báo chí không chỉ là câu chuyện về công nghệ, năng suất hay tốc độ sản xuất thông tin, mà trước hết là câu chuyện về sự thật, trách nhiệm và niềm tin.
Theo báo cáo “Generative AI and News Report 2025” của Viện Nghiên cứu Báo chí Reuters , chỉ 12% người được khảo sát cho biết họ cảm thấy thoải mái với những tin tức được tạo hoàn toàn bằng AI, trong khi tỷ lệ này lên tới 62% đối với những tin tức hoàn toàn do con người thực hiện. Điều này cho thấy công chúng vẫn có mức độ chấp nhận cao hơn đối với những sản phẩm báo chí do con người trực tiếp thực hiện.
AI có thể hỗ trợ nhà báo xử lý khối lượng lớn tài liệu, phân tích dữ liệu, sản xuất nội dung đa nền tảng, tìm kiếm thông tin, gỡ băng phỏng vấn, soát lỗi, dịch thuật, tạo phụ đề và thực hiện nhiều công việc phía sau một sản phẩm báo chí. Dù vậy, công nghệ không thể thay thế nhà báo trong việc trực tiếp tiếp xúc với nhân vật, đến hiện trường, thấu hiểu hoàn cảnh và chịu trách nhiệm về thông tin. AI có thể giúp kể một câu chuyện nhanh hơn, nhưng để hiểu và truyền tải câu chuyện một cách có trách nhiệm vẫn cần trải nghiệm, sự đồng cảm và bản lĩnh của người làm báo.
Ông Lê Quốc Minh cũng lưu ý xu hướng AI đưa ra những câu trả lời theo điều người dùng muốn nghe và nguy cơ con người suy giảm tư duy phản biện khi quá phụ thuộc vào máy móc. Đây là vấn đề đặc biệt đáng lưu ý đối với báo chí, bởi khả năng hoài nghi, kiểm chứng và phản biện là những phẩm chất cốt lõi của nghề báo. Vì vậy, công nghệ có thể hỗ trợ tạo ra nội dung, nhưng không thể thay thế đạo đức nghề nghiệp, bản lĩnh chính trị, trách nhiệm xã hội và tính nhân văn của người làm báo.
Chương trình Diễn đàn tập trung vào những vấn đề chiến lược và thực tiễn của báo chí trong kỷ nguyên AI. Mở đầu là phiên “Tầm nhìn chiến lược về AI” do ông Lê Quốc Minh trình bày, cung cấp góc nhìn về tác động của AI đối với báo chí, truyền thông trên thế giới và tại Việt Nam.
Trong khi đó, phiên “Tòa soạn AI và quy trình vận hành trong tòa soạn ứng dụng AI” có sự tham gia của các chuyên gia đến từ The Straits Times (Singapore) và Fathm (Colombia), tập trung vào cách tích hợp AI vào quy trình tác nghiệp và vận hành tòa soạn.
Ở góc độ quản trị, phiên “Quản trị trí tuệ nhân tạo ở quy mô lớn” với đại diện từ Tập đoàn báo chí Hearst Newspapers (Hoa Kỳ) và Tổ chức OK Lab (Thụy Sĩ) trao đổi về việc xây dựng các quy tắc quản trị AI nhằm bảo vệ niềm tin của công chúng, thúc đẩy đổi mới và bảo đảm quyền kiểm soát tương lai công nghệ của các tòa soạn.
Diễn đàn cũng giới thiệu những mô hình ứng dụng AI trong báo chí Việt Nam thông qua kinh nghiệm của Báo điện tử VnExpress và Cơ quan Báo, Phát thanh và Truyền hình TP.HCM (HTV).
Đáng chú ý, phiên “Tương lai của AI tự chủ (Agentic AI)”, do ông Derrick Ho thuộc Hearst Newspapers (Hoa Kỳ) dẫn dắt, giới thiệu xu hướng phát triển các hệ thống AI có khả năng tự động thực hiện chuỗi nhiệm vụ phức tạp, mở ra những phương thức vận hành mới cho tòa soạn trong tương lai.
Diễn đàn diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, cùng Chiến lược quốc gia về chuyển đổi số giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045.
Thời gian qua, Hội Nhà báo Việt Nam đã đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng số cho hội viên, cập nhật kiến thức về AI, chia sẻ kinh nghiệm ứng dụng công nghệ và thúc đẩy xây dựng các chuẩn mực đạo đức, quy tắc sử dụng AI phù hợp với hoạt động báo chí Việt Nam. Việc Việt Nam đăng cai Diễn đàn WAN-IFRA 2026 được kỳ vọng tạo thêm cơ hội để báo chí trong nước tiếp cận kinh nghiệm quốc tế, trao đổi mô hình ứng dụng AI và tìm kiếm những giải pháp phù hợp với thực tiễn. Qua đó, công nghệ được kỳ vọng trở thành công cụ hỗ trợ đắc lực cho nhà báo và tòa soạn, đồng thời góp phần củng cố niềm tin của công chúng.
Tương lai của báo chí trong kỷ nguyên AI, theo thông điệp từ Diễn đàn, không phải là một nền báo chí được vận hành bởi máy móc, mà là một nền báo chí trong đó con người sử dụng hiệu quả công nghệ nhưng vẫn giữ vững những giá trị cốt lõi của nghề báo: sự thật, niềm tin và tính nhân văn.
