Tóm tắt: Bài viết phân tích những giá trị cơ bản của phương Đông trong nhận thức về văn hóa và con người, đồng thời, làm rõ thực tiễn vận dụng các giá trị này trong quá trình phát triển văn hóa và xây dựng con người Việt Nam hiện nay. Trên cơ sở tiếp cận từ góc độ triết học và văn hóa học, bài viết khẳng định các giá trị như đề cao đạo đức, tinh thần cộng đồng, sự hài hòa giữa con người với tự nhiên và trách nhiệm xã hội đã trở thành nền tảng quan trọng của đời sống văn hóa phương Đông. Trong thực tiễn Việt Nam, các giá trị phương Đông được tiếp thu, chọn lọc và vận dụng linh hoạt trong quá trình xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc và phát triển con người Việt Nam toàn diện. Bài viết cũng chỉ ra những thách thức đặt ra trong bối cảnh toàn cầu hóa, hiện đại hóa và chuyển đổi số, từ đó rút ra một số bài học nhằm phát huy hiệu quả các giá trị phương Đông trong sự phát triển bền vững của đất nước hiện nay.

Ngày 5/7/2026, tại Tiền Đường, khu Thái Học, Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Trung tâm hoạt động VHKH Văn Miếu – Quốc Tử Giám tổ chức triển lãm “Quốc Tử Giám trong nghệ thuật” nhân dịp kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076–2026). Triển lãm nhằm tôn vinh giá trị lịch sử – văn hóa đặc biệt của Quốc Tử Giám đồng thời giới thiệu hành trình gần một thế kỷ sáng tạo nghệ thuật lấy di tích làm nguồn cảm hứng.

Hướng tới Lễ kỷ niệm 950 năm ra đời Quốc Tử Giám - Trường Quốc học đầu tiên của Việt Nam (1076-2026), tiếp nối hành trình của chuỗi triển lãm “Sĩ tử”, chiều 27/5, tại Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Nhau Studio phối hợp cùng Trung tâm Hoạt động Văn hóa khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám và Hiệp hội màu nước quốc tế tại Việt Nam - chi nhánh phía Bắc (IWS North Vietnam) tổ chức triển lãm nghệ thuật mang tên “Sĩ tử 3 – Chuyện Sĩ tử”. Đây là một cuộc gặp gỡ nhiều cảm xúc giữa nghệ thuật, ký ức học đường và đạo học của nhiều thế hệ học sinh Việt Nam.

Trong hai ngày 30 và 31/5/2026, tại không gian văn hóa - giáo dục - nghệ thuật Hồ Văn, Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Trung tâm Hoạt động văn hóa khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám sẽ tổ chức Chương trình trải nghiệm văn hóa “Một ngày rong chơi” dành cho các cháu thiếu nhi nhân dịp Ngày Quốc tế Thiếu nhi 1/6.

Hướng tới Lễ kỷ niệm 950 năm ra đời Quốc Tử Giám - Trường Quốc học đầu tiên của Việt Nam (1076 - 2026), ngày 23/5/2026, Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám đã tổ chức Hội thảo khoa học “Dòng họ Đình nguyên, Hoàng giáp Nguyễn Thực làng Vân Điềm, Du Lâm với Văn Miếu - Quốc Tử Giám và sự nghiệp giáo dục” tại Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám.

Hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076-2026) – Trường Quốc học đầu tiên của Việt Nam, biểu tượng của truyền thống hiếu học và trọng dụng hiền tài, sáng 18/5/2026, Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám đã tổ chức Triển lãm “Quốc Tử Giám - Trường quốc học đầu tiên của Việt Nam và danh nhân Thân Nhân Trung (1419-1499)” tại Di tích Đền thờ Tiến sĩ Thân Nhân Trung, phường Nếnh, tỉnh Bắc Ninh.

Nhân kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám - Trường Đại học/Quốc học đầu tiên của Việt Nam (1076-2026), ngày 13/5, tại Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam phối hợp với Sở VHTT Hà Nội, Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám tổ chức phát động Cuộc thi phim ngắn “Hiền tài hôm nay”. Cuộc thi nằm trong chuỗi hoạt động kỷ niệm có ý nghĩa đặc biệt của Thủ đô, nhằm tôn vinh truyền thống Quốc học và khơi dậy khát vọng, ý chí vươn lên của trí thức trẻ Việt Nam trong thời đại mới.

Tại Hồ Văn, Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám vừa diễn ra lễ trao giải và khai mạc trưng bày tranh của Cuộc thi “Di sản trong mắt em”.

Tối 5/5/2026, tại Di tích Hồ Văn (thuộc quần thể Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hà Nội), Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ Upleaf Việt Nam tổ chức sự kiện văn hóa trải nghiệm "Đêm hội Hoa đăng ". Đây là hoạt động góp phần kiến tạo không gian văn hóa sáng tạo và hưởng ứng chủ trương phát triển kinh tế đêm của Thủ đô Hà Nội.

Tối 23/4, tại Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu-Quốc Tử Giám, Hà Nội, đã diễn ra lễ khai mạc Triển lãm "Trời, Non, Nước - Allusive Panorama" trưng bày 20 tác phẩm quy tụ từ 10 bộ sưu tập tư nhân về các tác phẩm hội họa tiêu biểu của vua Hàm Nghi. Đây là chặng thứ hai của chuỗi triển lãm mỹ thuật Hàm Nghi do Art Nation phối hợp với Viện Pháp tại Việt Nam và Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu-Quốc Tử Giám tổ chức.