Là trường quốc học đầu tiên của Việt Nam, Quốc Tử Giám từ lâu đã trở thành biểu tượng của truyền thống hiếu học, tinh thần tôn sư trọng đạo và khát vọng tri thức của dân tộc. Trải qua gần một nghìn năm, kiến trúc, cảnh quan cùng giá trị văn hóa của Quốc Tử Giám đã truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ nghệ sĩ trong và ngoài nước.
Phát biểu khai mạc triển lãm, Phó Giám đốc Trung tâm hoạt động VHKH Văn Miếu – Quốc Tử Giám Nguyễn Văn Tú cho biết, Quốc Tử Giám được thành lập cuối thế kỷ XI, trở thành trường quốc học đầu tiên của Việt Nam thời quân chủ, nơi đào tạo hàng ngàn các bậc hiền tài cho đất nước. Trải qua những thăng trầm của lịch sử, Quốc Tử Giám – Di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám luôn lưu giữ những hiện vật quý báu minh chứng cho truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo và trọng dụng hiền tài. Những hiện vật và giá trị đó trở thành nguồn cảm hứng đặc biệt cho các nhà nghệ thuật, họa sĩ, nhà thiết kế trong và ngoài nước sáng tạo nên những tác phẩm nghệ thuật đặc biệt, lưu giữ và lan tỏa những giá trị bền vững của nền văn hiến dân tộc.
Triển lãm "Quốc Tử Giám trong nghệ thuật" giới thiệu 60 tác phẩm của 34 tác giả được thể hiện qua nhiều loại hình nghệ thuật đa dạng, từ bức phác họa đầu tiên về Văn Miếu - Quốc Tử Giám năm 1885, những bức ảnh tư liệu, ký họa của các kiến trúc sư và nhiếp ảnh gia đầu thế kỷ XX, tranh của các danh họa trong những năm cuối thế kỷ XX, cho đến ký họa màu nước của các họa sĩ; các tác phẩm nghệ thuật mới trên chất liệu lụa, sơn mài, sơn khắc, inox, composit và nhiếp ảnh cùng sắp đặt đa phương tiện của các nghệ sĩ trẻ đương đại. Mỗi tác phẩm mang một cách cảm nhận riêng, nhưng cùng gặp nhau ở tình yêu dành cho Quốc Tử Giám và sự trân trọng đối với các giá trị văn hóa truyền thống.
Ông Nguyễn Văn Tú nhấn mạnh, để bảo vệ và phát huy giá trị của di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám hôm nay, không gì tốt bằng giải pháp để di tích được sống trong đời sống đương đại. Nghệ thuật chính là một trong những nhịp cầu quan trọng để kết nối công chúng với di sản, giúp lịch sử trở nên gần gũi hơn và các giá trị văn hóa được lan tỏa bằng ngôn ngữ của cảm xúc và sáng tạo. Triển lãm Quốc Tử Giám trong nghệ thuật hôm nay khẳng định vai trò của Quốc Tử Giám ngày nay, góp phần lan tỏa những giá trị của truyền thống hiếu học, văn hiến và sáng tạo đến đông đảo công chúng trong nước và quốc tế, hướng tới dấu mốc 950 năm thành lập Quốc Tử Giám.
Chia sẻ tại triển lãm, Giám tuyển Nguyễn Thế Sơn cho biết: Triển lãm như một lát cắt nhỏ khảo sát lại những câu chuyện của nghệ thuật, xoay quanh một đối tượng nghệ thuật xuyên suốt qua các giai đoạn lịch sử đó là Quốc Tử Giám. Triển lãm như một sự tập hợp và đối thoại nghệ thuật của các thế hệ họa sĩ, nghệ sĩ, kiến trúc sư trong nước và quốc tế đã từng nặng lòng với vẻ đẹp của không gian đặc biệt này, để cho ra đời gần 60 tác phẩm trải dài trên đa dạng các chất liệu và hình thức biểu đạt nghệ thuật, từ thực hành mang tính chất truyền thống như ký họa, màu nước, sơn dầu, lụa, sơn mài, sơn khắc… cho tới những thực hành mang tính chất thực nghiệm các chất liệu mới như inox, composit hay sắp đặt đa chất liệu… Ông cũng hy vọng triển lãm sẽ gợi mở ra một góc nhìn thú vị về một dòng chảy nghệ thuật về không gian văn hóa lịch sử này, khi chưa bao giờ ngừng nghỉ chảy trôi trong suốt các hoàn cảnh lịch sử thăng trầm của Thăng Long - Hà Nội.
Triển lãm diễn ra đến hết ngày 5/8/2026.
