Các nghệ sĩ chụp ảnh lưu niệm tại Liên Hoan dân ca Ví, Giặm năm 2026
Các nghệ sĩ chụp ảnh lưu niệm tại Liên Hoan dân ca Ví, Giặm năm 2026

Nơi lắng sâu câu ví quê nhà

Xã Đồng Tiến được biết đến là một trong những vùng quê có đời sống văn hóa vô cùng phong phú, nơi những câu hò, điệu ví từ lâu đã gắn bó mật thiết với sinh hoạt cộng đồng. Sau khi các câu lạc bộ (CLB) Dân ca Ví, Giặm Thạch Văn, Thạch Trị, Thạch Hội được thành lập, phong trào hát dân ca ngày càng phát triển sâu rộng, thu hút đông đảo người dân tham gia, trở thành cầu nối quảng bá hình ảnh quê hương với những di tích lịch sử, văn hóa tiêu biểu  như Đền Thuận Nghĩa, Miếu Ao, Đền Cả, Đền thờ Đại đô đốc tướng quân Hồ Phi Chấn, Chùa Từ Nhan cùng nhiều công trình văn hóa, tín ngưỡng giá trị khác.

Nghệ nhân Phan Trọng Bé – Chủ nhiệm CLB Dân ca Ví, Giặm Thạch Văn chia sẻ: “Điều quý giá nhất là các thành viên đều có chung niềm đam mê với dân ca. Dù là cán bộ hưu trí, công chức, người lao động hay các em học sinh, mọi người đều dành thời gian tham gia sinh hoạt, luyện tập. Hằng tháng họ lại cùng nhau hội tụ bên ấm nước chè xanh để trao nhau câu hò điệu ví. Việc duy trì sinh hoạt CLB không chỉ bảo tồn, phát huy những giá trị văn hóa truyền thống mà cùng góp phần làm phong phú thêm đời sống tinh thần của người dân trên địa bàn”.

Quả thực, mỗi thành viên trong các CLB dân ca Ví, Giặm dường như đã thấm đẫm vào tâm hồn, dạt dào trong huyết quản. Sinh ra đã được nghe những câu Ví, Giặm từ lời ru của bà, của mẹ, lớn lên đã được theo các anh chị đi nghe hát dân ca ở những buổi tập, những hội diễn văn nghệ quần chúng nên với người dân nơi đây, Ví, Giặm dường như là món ăn tinh thần không thể thiếu.

Có thể nói, bắt đầu từ những buổi sinh hoạt tại Nhà văn hóa thôn, hội trường UBND xã, hay hình ảnh tất bật của những anh chị em sau buổi đi làm đồng về, sau giờ làm việc tại công sở sắp xếp thời gian để sinh hoạt CLB… đã là chất xúc tác để phong trào sinh hoạt dân ca nơi đây ngày càng phát triễn mạnh mẽ, sôi nổi. Thế mới biết, niềm say mê âm hưởng dân gian của người dân Đồng Tiến đã quyện vào hơi thở, trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống thường nhật.

Điều đáng mừng là những điệu Ví, lời ca mộc mạc nhưng đậm đà tình quê hương đã thực sự có sức hấp dẫn đối với thế hệ trẻ trên địa bàn không chỉ góp phần giảm bớt sự căng thẳng của những giờ học, trong những ngày làm việc mà còn là mạch nguồn trong mát bồi đắp thêm tinh thần yêu quê hương cho các em. Chính vì thế, ngoài hoạt động của CLB dân ca Ví, Giặm của xã, các em là những hạt nhân của phong trào hát dân ca Ví, Giặm ở các nhà trường.

Một tiết mục ở hội diễn
Một tiết mục ở hội diễn

Gìn giữ di sản bằng tình yêu và trách nhiệm

Hồn cốt, tài sản vô giá của quê hương không chỉ được các CLB dân ca Ví, Giặm Đồng Tiến giữ gìn qua việc sưu tầm và biểu diễn những lời ca cổ mà còn là việc sáng tác thêm nhiều bài hát mới. Cũng theo anh Phan Trọng Bé: “ngoài sưu  tầm các bài hát cổ, qua mỗi đợt liên hoan văn nghệ quần chúng, những ngày lễ lớn lại có thêm nhiều sáng tác mới, ca ngợi sự đổi thay của quê hương ra đời. Nhiều tác phẩm đã để lại dấu ấn tại các hội diễn, liên hoan văn nghệ quần chúng. Đặc biệt, năm 2026, xã Đồng Tiến xuất sắc giành giải Ba tại Liên hoan Dân ca Ví, Giặm toàn tỉnh với tiết mục: “Trai làng trống - Gái làng chài”, góp phần khẳng định vị thế phong trào văn hóa, văn nghệ tại địa phương”.

Qua hoạt động của các CLB, phong trào hát dân ca Ví, Giặm đã có nhiều nghệ nhân, thành viên tiêu biểu như nghệ nhân Phan Trọng Bé, cụ Lê Thị Lan, chị Lê Thị Phượng, cô giáo Phan Thị Phượng, chị Phan Thị Sâm, Phan Thị Nguyệt, anh Phan Nhâm, anh Nguyễn Sỹ Thẩm, chị Nguyễn Thị Lưu và nhiều thành viên khác. Chính họ là những người đang ngày đêm giữ lửa cho phong trào dân ca Ví, Giặm trên quê hương Đồng Tiến. Qua trao đổi với chúng tôi, anh Phan Nhâm, chủ nhiệm CLB Thạch Trị cho biết thêm: Với niềm vui, niềm vinh dự tự hào, chúng ta ý thức hơn trách nhiệm tiếp tục phát huy những giá trị to lớn, quý báu mà các thế hệ đi trước đã để lại, thế hệ hôm nay tiếp tục nêu cao tinh thần trách nhiệm bảo tồn và phát huy di sản dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh, đưa được cái hay, cái đẹp ân tình trong mỗi làn điệu dân ca Ví, Giặm đến với thế hệ trẻ để họ hiểu và yêu hơn những giá trị của loại hình văn hóa này. Từ đó nâng cao ý thức, trách nhiệm của cả cộng đồng trong việc gìn giữ và phát huy nét đẹp văn hóa đặc trưng truyền thống của cha ông.

Theo ông Trần Văn Tiến Dũng, Phó trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Đồng Tiến, “thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, duy trì hiệu quả hoạt động của các CLB, khuyến khích thành lập thêm các mô hình sinh hoạt dân ca ở cơ sở; lồng ghép việc học hát dân ca Ví, Giặm trong các hoạt động ngoại khóa của nhà trường; tổ chức các liên hoan, hội diễn nhằm phát hiện và bồi dưỡng những nhân tố trẻ có năng khiếu. Đồng thời, địa phương cũng mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm, hỗ trợ của các cơ quan chuyên môn trong công tác tập huấn, truyền dạy, sáng tác và bảo tồn loại hình nghệ thuật dân gian đặc sắc này”.

Với tinh thần yêu quê hương và niềm đam mê dành cho dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh, những nghệ nhân và các thành viên các CLB trên địa bàn xã Đồng Tiến đã mang đến những bữa tiệc âm nhạc truyền thống tinh tế, giàu cảm xúc, đang ngày ngày góp phần gìn giữ, lan tỏa những giá trị truyền thống tốt đẹp. Những câu Ví, điệu Giặm vẫn đang ngân vang trên vùng quê ven biển, trở thành mạch nguồn bền bỉ nuôi dưỡng tâm hồn  và bản sắc văn hóa cho các thế hệ hôm nay và mai sau.  Đồng thời cũng tạo cho khán giả và du khách gần xa những ấn tượng đẹp về một vùng quê dân ca, một vùng văn hóa Đồng Tiến đậm đà bản sắc.

DƯƠNG CHÍ TÂM

Nguồn: Tạp chí VHNT số 658, tháng 10/2026