Triển lãm tập trung giới thiệu về Di tích Quốc gia Đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám, khẳng định vai trò là trung tâm giáo dục cao cấp đầu tiên của Việt Nam thời quân chủ. Thông qua hệ thống tranh, ảnh, hiện vật và tư liệu chọn lọc, không gian triển lãm đã tái hiện sinh động lịch sử hình thành, phát triển của Văn Miếu - Quốc Tử Giám, nơi khởi nguồn và tôn vinh truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo của dân tộc.
Triển lãm được chia thành hai phần nội dung chính. Phần thứ nhất mang tên “Quốc Tử Giám - Trường quốc học đầu tiên của Việt Nam”, giới thiệu khái quát về lịch sử hình thành, phát triển cùng các giá trị tiêu biểu của Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Đồng thời, triển lãm làm nổi bật vai trò của ba vị hoàng đế có đóng góp quan trọng đối với sự ra đời và hưng thịnh của Quốc Tử Giám, gồm: Vua Lý Thánh Tông, Vua Lý Nhân Tông và Vua Lê Thánh Tông.
Phần thứ hai với chủ đề “Danh nhân Thân Nhân Trung (1419–1499)” giới thiệu thân thế, sự nghiệp và những đóng góp nổi bật của vị Tiến sĩ nổi tiếng với tư tưởng đề cao hiền tài, để lại dấu ấn sâu sắc trong lịch sử giáo dục và văn hóa dân tộc. Tiến sĩ Thân Nhân Trung là đại thần, nhà giáo và nhà thơ tiêu biểu dưới triều Lê sơ, có nhiều đóng góp quan trọng đối với Văn Miếu - Quốc Tử Giám và nền giáo dục Việt Nam. Đỗ Hội nguyên, Đệ tam giáp đồng Tiến sĩ khoa Kỷ Sửu (1469), ông từng giữ chức Quốc Tử Giám Tế tửu - chức vụ cao nhất của trường Quốc Tử Giám, trực tiếp tham gia đào tạo nhân tài và dạy học cho các hoàng tử. Không chỉ là nhà giáo mẫu mực, ông còn được Vua Lê Thánh Tông tin tưởng giao biên soạn văn bia Tiến sĩ đầu tiên dựng tại Văn Miếu dưới triều Lê, đặt nền móng cho hệ thống 82 bia Tiến sĩ – Di sản tư liệu thế giới ngày nay.
Thông qua tư tưởng “Hiền tài là nguyên khí của quốc gia”, Thân Nhân Trung đã khẳng định vai trò của nhân tài đối với sự hưng thịnh của đất nước, đồng thời đặt nền tảng cho truyền thống trọng học, trọng hiền của dân tộc Việt Nam. Những giá trị ấy không chỉ góp phần định hình tinh thần giáo dục khoa cử thời quân chủ mà còn tiếp tục lan tỏa ý nghĩa sâu sắc đối với nền giáo dục và việc bồi dưỡng nhân tài của Việt Nam hiện nay.
Trong khuôn khổ triển lãm, ban tổ chức còn mang đến nhiều hoạt động giáo dục và trải nghiệm di sản độc đáo dành cho khách tham quan như: Tìm hiểu, khám phá các bộ sách học của nho sinh thuở xưa; Thực hành đóng sách bằng giấy dó truyền thống; Trải nghiệm không gian lớp học xưa, tập mài mực và in chữ.
Triển lãm không chỉ là hoạt động tri ân các bậc tiền nhân mà còn là cầu nối văn hóa, khơi dậy niềm tự hào và lan tỏa tinh thần hiếu học cho thế hệ trẻ hôm nay.
