Nghị định được Chính phủ ban hành ngày 1/7/2026, bao gồm: Chính sách bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống tốt đẹp của các DTTS và văn hóa truyền thống có nguy cơ mai một; Chính sách bảo tồn và phát huy không gian văn hóa, làng, bản, buôn truyền thống gắn với phát triển du lịch; Chính sách phát huy vai trò chủ thể văn hóa tạo sinh kế bền vững.
Trong đó, đối tượng áp dụng của Nghị định gồm cơ quan, tổ chức, tổ, nhóm DTTS, cộng đồng dân cư, doanh nghiệp và cá nhân người DTTS sinh sống ổn định tại vùng đồng bào DTTS và miền núi tham gia hoặc có liên quan đến hoạt động phục hồi, bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống các DTTS tại Việt Nam.
Nghị định quy định rõ các hoạt động phục hồi, bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống các DTTS gồm: Thống kê, đánh giá và phê duyệt danh mục văn hóa truyền thống có nguy cơ mai một; Thống kê, đánh giá và phê duyệt danh mục không gian văn hóa, làng, bản, buôn truyền thống cần bảo tồn; Xác định chủ thể văn hóa nòng cốt và chủ thể văn hóa kế cận; Phát triển chủ thể văn hóa tiềm năng và xây dựng không gian trải nghiệm văn hóa truyền thống các DTTS trong các cơ sở giáo dục, khu dân cư để phát triển chủ thể văn hóa tiềm năng; Phát huy văn hóa truyền thống các DTTS gắn với phát triển du lịch, tạo sinh kế bền vững.
Xác định chủ thể văn hóa nòng cốt và chủ thể văn hóa kế cận
Theo đó, Nghị định xác định chủ thể văn hóa nòng cốt khi đáp ứng các tiêu chí: Có thời gian tham gia hoạt động thực hành và trao truyền văn hóa truyền thống từ 5 năm trở lên tính đến thời điểm được UBND cấp xã lập danh sách; Trong 3 năm gần nhất đã tham gia tối thiểu 3 hoạt động với tư cách là chủ thể văn hóa trực tiếp thực hành, trao truyền văn hóa truyền thống; Đã trực tiếp trao truyền văn hóa truyền thống cho tối thiểu 1 chủ thể văn hóa kế cận; Có ý thức trao truyền tri thức, kỹ năng và cam kết tiếp tục tham gia các hoạt động bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống trong cộng đồng, bao gồm hoạt động phục hồi văn hóa truyền thống có nguy cơ mai một và không gian văn hóa, làng, bản, buôn truyền thống cần bảo tồn.
Đối với chủ thể văn hóa kế cận phải đáp ứng các tiêu chí: Được nghệ nhân nhân dân hoặc nghệ nhân ưu tú hoặc chủ thể văn hóa nòng cốt giới thiệu; Có khả năng tiếp thu các tri thức, kỹ năng và thực hành độc lập một trong những nội dung đã được trao truyền, tiếp nhận từ cộng đồng hoặc từ chủ thể văn hóa nòng cốt; Có tinh thần tự nguyện, ý thức trách nhiệm và cam kết tiếp tục tham gia các hoạt động thực hành, trao truyền văn hóa truyền thống, bao gồm hoạt động phục hồi văn hóa truyền thống có nguy cơ mai một và không gian văn hóa, làng, bản, buôn truyền thống cần bảo tồn.
Phát huy văn hóa truyền thống các DTTS gắn với phát triển du lịch cộng đồng
Để phát huy văn hóa truyền thống các DTTS gắn với phát triển du lịch cộng đồng, Nghị định nêu rõ: UBND cấp tỉnh, cấp xã căn cứ điều kiện thực tiễn của địa phương, xây dựng và tổ chức thực hiện các chương trình, đề án, dự án hỗ trợ cho cá nhân, cộng đồng phát huy giá trị văn hóa truyền thống của các DTTS gắn với du lịch cộng đồng tại địa phương.
UBND cấp tỉnh, cấp xã hỗ trợ xây dựng và phát triển các mô hình bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống; hoạt động của các câu lạc bộ văn hóa, nghệ thuật dân gian DTTS; hoạt động thực hành và trao truyền văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch cộng đồng; tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng; Khuyến khích tổ, nhóm, tổ hợp tác, hợp tác xã và cộng đồng dân cư tham gia quản lý các hoạt động du lịch cộng đồng; bảo đảm cộng đồng được thụ hưởng từ việc khai thác văn hóa truyền thống.
Bên cạnh đó, cần xây dựng không gian văn hóa truyền thống các DTTS gắn với phát triển du lịch. Trong đó, các tỉnh, thành phố căn cứ điều kiện thực tiễn và đặc trưng văn hóa truyền thống tiêu biểu của địa phương, đầu tư xây dựng không gian văn hóa truyền thống các DTTS gắn với phát triển du lịch phù hợp với quy hoạch và quy định của pháp luật.
Các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân tham gia đầu tư, quản lý, vận hành, khai thác các không gian văn hóa truyền thống; liên kết với cộng đồng, tạo chuỗi cung ứng dịch vụ dựa trên giá trị văn hóa truyền thống.
UBND cấp tỉnh, cấp xã hỗ trợ đầu tư xây dựng, cải tạo, nâng cấp và chỉnh trang kết cấu hạ tầng thiết yếu, cảnh quan môi trường tại không gian văn hóa truyền thống nhằm kết nối, hình thành tuyến, điểm du lịch và sản phẩm du lịch văn hóa đặc trưng tạo chuỗi giá trị, nâng cao năng lực cạnh tranh và bảo đảm sinh kế bền vững cho cộng đồng.
UBND cấp tỉnh, cấp xã hỗ trợ hoạt động quảng bá, xúc tiến và giới thiệu các sản phẩm du lịch văn hóa đặc trưng của địa phương trên các phương tiện thông tin đại chúng, nền tảng số và tại các sự kiện văn hóa, du lịch trong nước và nước ngoài.
Phát triển sản phẩm văn hóa truyền thống các DTTS tạo sinh kế bền vững
Để xây dựng, phát triển sản phẩm văn hóa truyền thống các DTTS tạo sinh kế bền vững, Nghị định yêu cầu: UBND cấp tỉnh, cấp xã hỗ trợ xây dựng nhóm sản phẩm văn hóa đặc trưng của vùng đồng bào DTTS gắn với làng nghề, chợ phiên, trải nghiệm văn hóa truyền thống; mỗi địa phương, mỗi dân tộc hình thành các sản phẩm văn hóa gắn với du lịch cộng đồng; quảng bá, giới thiệu, kết nối tiêu thụ sản phẩm văn hóa truyền thống thông qua hoạt động văn hóa, du lịch.
Tổ, nhóm cộng đồng và hộ gia đình nâng cao chất lượng, mẫu mã sản phẩm văn hóa truyền thống; phát triển sản xuất, kinh doanh các sản phẩm thủ công truyền thống của các dân tộc tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng; Khuyến khích chủ thể văn hóa tham gia hoạt động khởi nghiệp sáng tạo dựa trên những giá trị văn hóa truyền thống.
Đồng thời, ứng dụng công nghệ trong bảo tồn và phát triển văn hóa truyền thống các DTTS. Cần số hóa, ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số, xây dựng các nền tảng số đa ngôn ngữ phục vụ giới thiệu, quảng bá, giáo dục trải nghiệm văn hóa truyền thống các DTTS tới cộng đồng trong nước và nước ngoài.
UBND cấp tỉnh, cấp xã hỗ trợ triển khai các chương trình, đề án, dự án chuyển đổi số tại vùng đồng bào DTTS và miền núi, vùng đặc biệt khó khăn; đồng bào các DTTS trong việc ứng dụng công nghệ và sáng tạo nội dung số.
Hỗ trợ dự án phục hồi, bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống các DTTS
Nghị định cũng quy định về việc hỗ trợ dự án phục hồi, bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống các DTTS do tổ, nhóm cộng đồng thực hiện, Nghị định quy định tổ, nhóm cộng đồng được xem xét hỗ trợ gồm: Nhóm hộ gia đình, nhóm người dân được UBND cấp xã xác nhận; Nhóm hộ gia đình, nhóm người dân do tổ chức chính trị - xã hội làm đại diện; Tổ hợp tác được thành lập theo quy định của pháp luật.
Trong đó, dự án phục hồi, bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống của các DTTS do tổ, nhóm cộng đồng thực hiện được hỗ trợ khi đáp ứng các điều kiện: Được triển khai tại địa bàn đã được cơ quan có thẩm quyền thống kê, đánh giá hoặc xác định có nhu cầu phục hồi, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống; Có từ 50% số người tham gia dự án là người DTTS cư trú tại vùng đồng bào DTTS và miền núi; ưu tiên dự án có sự tham gia của người thuộc DTTS rất ít người, hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo, người có công với cách mạng và phụ nữ thuộc hộ nghèo; Bảo đảm các điều kiện về cơ sở vật chất, nhân lực và các điều kiện cần thiết khác để triển khai dự án. Căn cứ điều kiện thực tiễn của địa phương, UBND cấp tỉnh quy định cụ thể các điều kiện quy định nêu trên.
Mức hỗ trợ chủ thể văn hóa tham gia hoạt động phục hồi, bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống
Đồng thời, Nghị định cũng quy định mức hỗ trợ chủ thể văn hóa tham gia hoạt động phục hồi, bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống các DTTS. Trong đó, chủ thể văn hóa nòng cốt, chủ thể văn hóa kế cận trực tiếp tham gia hoạt động thực hành, trao truyền văn hóa truyền thống trong các chương trình, đề án, dự án do cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập chủ trì tổ chức được hỗ trợ kinh phí: Chủ thể văn hóa nòng cốt: 400.000 đồng/người/buổi; chủ thể văn hóa kế cận: 300.000 đồng/người/buổi.
Số buổi hỗ trợ tối đa không quá 20 buổi/chương trình, kinh phí thực hiện được chi trả trong phạm vi dự toán được cấp thẩm quyền giao.
Về hỗ trợ kinh phí hằng tháng cho chủ thể văn hóa nòng cốt, chủ thể văn hóa kế cận tham gia các hoạt động phục hồi, bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống theo chương trình, đề án, dự án, nhiệm vụ được cấp có thẩm quyền phê duyệt.
HĐND cấp tỉnh căn cứ điều kiện thực tiễn và khả năng cân đối ngân sách địa phương để quyết định hình thức và mức hỗ trợ cụ thể, bảo đảm nguyên tắc: không thấp hơn mức hỗ trợ tối thiểu đối với các hoạt động tương tự đã được quy định tại các văn bản pháp luật hiện hành áp dụng cho vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Nghị định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/7/2026.
