Sự trở lại của những đạo diễn gạo cội 

Trong lịch sử điện ảnh, ít có cái tên nào có khả năng định nghĩa lại một thể loại như đạo diễn tài danh Steven Spielberg. Mùa phim hè năm nay, ông sẽ trở lại với bộ phim Thời khắc công bố (Disclosure Day) – dự án phim tâm điểm của mọi sự chú ý trong tháng 6. Trong dự án thứ 37 trong sự nghiệp đạo diễn này, Spielber thực hiện một bộ phim về sự sống ngoài hành tinh.

Điểm tựa vững chắc nhất của Thời khắc công bố nằm ở sự tái hợp giữa Spielberg và biên kịch David Koepp. Đây là mối quan hệ cộng tác đã mang về hơn 3 tỷ USD doanh thu toàn cầu thông qua các tác phẩm kinh điển như Jurassic Park Công viên kỷ Jura) hay War of the Worlds (Thế giới đại chiến). Tuy nhiên, thay vì lặp lại những mô-típ rượt đuổi với quái vật hay thảm họa diệt vong, Koepp và Spielberg lần này chọn một hướng tiếp cận mang tính chính luận và xã hội học nhiều hơn.

Kịch bản được xây dựng dựa trên một ý tưởng gốc của chính Spielberg, cho thấy một sự chuyển dịch quan trọng. Sau những tác phẩm mang tính tự sự cá nhân sâu sắc như The Fabelmans (The Fabelmans: Tuổi trẻ huy hoàng), vị đạo diễn huyền thoại dường như muốn quay lại với những câu hỏi mang tính phổ quát. Thời khắc công bố không đặt trọng tâm vào việc “người ngoài hành tinh trông như thế nào”, mà tập trung vào việc “chúng ta sẽ trở thành ai” khi sự thật được phơi bày.

Spielberg không chọn cách phô diễn kỹ xảo, thay vào đó, ông gieo vào lòng khán giả một nỗi bất an. Emily Blunt trong vai một MC chương trình thời tiết, bị một thực thể bí ẩn chiếm giữ cơ thể ngay trên sóng trực tiếp. Đây là một ẩn dụ đầy quyền năng về việc thông tin không còn có thể bị kiểm soát bởi các định chế quyền lực truyền thống. Trong khi đó, nhân vật của Josh O’Connor đại diện cho một thế hệ mới: quyết liệt, khao khát sự thật và sẵn sàng phá vỡ các rào cản bí mật. Câu thoại: “Đó là quyền của bảy tỉ con người!” đã nâng tầm bộ phim từ một tác phẩm giải trí về UFO lên thành một cuộc thảo luận về quyền được biết sự thật, về sự minh bạch của chính phủ và vị thế của nhân loại trong vũ trụ bao la. Spielberg đặt ra một câu hỏi trực diện: Nếu sự thật về sự tồn tại của người ngoài hành tinh được phơi bày, liệu chúng ta sẽ sợ hãi vì sự nhỏ bé của mình hay sẽ đoàn kết lại dưới một chân lý chung? Việc Spielberg mời những diễn viên có nền tảng kịch nghệ và tâm lý học nhân vật sâu sắc cho thấy ông muốn bộ phim phải là một tác phẩm chính luận ẩn dưới lớp vỏ khoa học viễn tưởng. Thời khắc công bố được dự đoán sẽ là một ứng cử viên nặng ký cho mùa giải thưởng năm sau.

Nếu tác phẩm của Spielberg đại diện cho sự nhân văn và niềm tin, thì Christopher Nolan với The Odyssey (Sử thi The Odyssey) lại cho thấy tham vọng tái cấu trúc sử thi Hy Lạp. Sau thành công mang tính bước ngoặt của Oppenheimer, Nolan tiếp tục hành trình khám phá những giới hạn của định dạng IMAX thông qua việc chuyển thể thiên sử thi vĩ đại của Homer.

Nolan không chọn cách chuyển thể trung thành theo lối mòn minh họa lịch sử. Ông tiếp cận hành trình của Odysseus (do Matt Damon thủ vai) như một cuộc khảo sát về thời gian, không gian và ý chí con người. Việc sử dụng công nghệ IMAX tiên tiến nhất, chưa từng có tiền lệ, nhằm mục đích tái hiện biển cả như một nhân vật đối kháng đầy quyền năng.

Phim có sự góp mặt của dàn sao hạng A – từ Anne Hathaway, Robert Pattinson đến những gương mặt trẻ như Tom Holland và Zendaya. Mỗi nhân vật trong sử thi này được dự báo sẽ mang một hơi thở hiện đại. Trong một kỷ nguyên mà các vũ trụ siêu anh hùng đang mất dần sức hút, việc Nolan chọn một câu chuyện đã tồn tại hàng thiên niên kỷ để kể lại cho thấy một niềm tin sắt đá vào sức mạnh của những nguyên mẫu. Không cần tạo ra những đa vũ trụ phức tạp, ông tìm thấy sự phức tạp ngay trong bản ngã của một người đàn ông tìm đường về nhà. Đây là sự đối trọng hoàn hảo với tính chất viễn tưởng của Spielberg, tạo nên những bộ phim bom tấn mùa hè hấp dẫn.

Những thử nghiệm mới trong dòng phim kinh dị, hoạt hình 

Bên cạnh hai “cột trụ” Spielberg và Nolan, mùa hè 2026 còn có những tác phẩm mang sắc thái riêng biệt, phục vụ đa dạng đối tượng khán giả với những bước đi táo bạo của các nhà sản xuất trong việc làm mới các thể loại tưởng chừng đã bão hòa. Là tác phẩm kinh dị mới nhất của Paramount Pictures, bộ phim kinh dị Khách (The Guest) của đạo diễn André Øvredal và nhà sản xuất Walter Hamada là một ví dụ điển hình cho việc khai thác những chủ đề mang tính thời đại. Xu hướng tự do di chuyển (van life) được nhìn nhận dưới lăng kính kinh dị. Sự tham gia của Melissa Leo nâng tầm bộ phim từ một tác phẩm rùng rợn thông thường trở thành một cuộc đấu trí tâm lý. Không cần đến những thế lực siêu nhiên quá xa vời, Khách khai thác nỗi sợ về sự rình rập và sự xâm phạm không gian cá nhân – những chủ đề cực kỳ nhạy cảm trong xã hội hiện đại.

Illumination đã thực hiện một bước đi bất ngờ với phim hoạt hình Minions & Quái vật. Thay vì lặp lại công thức hài hước đơn thuần, bộ phim trực tiếp châm biếm quá trình làm phim tại Hollywood. Việc đưa các Minions vào vai những kẻ tham vọng muốn chinh phục kinh đô điện ảnh, rồi lại gây ra thảm họa, là một cách để các nhà làm phim tự nhìn nhận lại chính mình. Bên cạnh cốt truyện mới lạ, Minions & Quái vật còn hé lộ dàn lồng tiếng toàn sao khủng, với hàng loạt minh tinh và tài tử từng gây ấn tượng với thế giới nhờ các tác phẩm điện ảnh kinh điển như Jeff Bridges và Jesse Eisenberg. Bộ phim hứa hẹn sẽ có những tầng nghĩa sâu sắc hơn về danh vọng và sự thất bại, ẩn sau vẻ ngoài ngây ngô của các nhân vật màu vàng.

Dựa trên nhân vật truyện tranh kinh điển của Bỉ, Siêu quậy Marsupilami là câu chuyện của David Ticoule - anh chàng khốn khổ phải chấp nhận vận chuyển một kiện hàng bí ẩn từ Nam Mỹ về Pháp nhằm cứu lấy công việc. Để tạo nên một vỏ bọc hoàn hảo, anh đưa con trai Léo và vợ cũ Tess đi cùng, vô tình kéo họ vào một phi vụ nguy hiểm mà chính anh cũng chưa kịp hiểu rõ. Chuyến phiêu lưu bất đắc dĩ trên biển của cả gia đình bỗng nhanh chóng vượt khỏi tầm kiểm soát khi kiện hàng bị mở ra ngoài ý muốn, hé lộ một sinh vật nhỏ bé nhưng kéo theo hàng loạt rắc rối không tưởng. Phim kết hợp khéo léo giữa yếu tố phiêu lưu và những thông điệp về tình cảm gia đình, sự tin tưởng lẫn nhau trong những tình huống ngặt nghèo nhất.

Sự trở lại của các dự án gốc

Trong gần hai thập kỷ, Hollywood bị thống trị bởi các phần hậu truyện (sequel) và tiền truyện (prequel). Mùa hè 2026 ghi nhận một sự thay đổi: phần lớn các phim nổi bật nhất đều là những câu chuyện gốc hoặc những cách tiếp cận hoàn toàn mới đối với các tư liệu cũ. Thời khắc công bố là một kịch bản gốc, Sử thi Odyssey là một bản chuyển thể mang tính cách tân, Khách là một ý tưởng mới lạ. Điều này cho thấy các hãng phim lớn (Universal, Paramount, Warner Bros.) đang bắt đầu đặt cược lại vào “tầm nhìn của tác giả” (auteur vision) thay vì chỉ dựa vào các thuật toán thị trường. Nhìn tổng thể, các dự án phim mùa hè 2026 không chỉ là các tác phẩm giải trí mà còn là những bộ phim đặt ra câu hỏi về nhân tính, sự thật và vị thế của con người trong dòng chảy của lịch sử và vũ trụ. Trong đó, sự trở lại của Steven Spielberg với Thời khắc công bố mang một ý nghĩa biểu tượng: người từng dạy chúng ta biết ước mơ về các vì sao, nay quay lại để nhắc nhở chúng ta về trách nhiệm khi đối diện với sự thật. Trong khi đó, Christopher Nolan tiếp tục khẳng định rằng điện ảnh là một kỳ quan của kỹ thuật và trí tuệ.

Những bộ phim như Khách (The Guest), Siêu quậy Marsupilami (Marsupilami) hay Minions & Quái vật đóng vai trò là những mảnh ghép đa sắc, lấp đầy các khoảng trống cảm xúc, từ sợ hãi đến vui vẻ. Nhưng trên hết, mùa hè 2026 sẽ được nhớ đến như thời điểm mà Hollywood quyết định dũng cảm hơn, chọn những con đường khó đi hơn để mang lại những giá trị điện ảnh bền vững.

Mùa phim Hè 2026 không chỉ là một giai đoạn bùng nổ về doanh thu, mà còn là một minh chứng cho thấy điện ảnh vẫn luôn biết cách tự làm mới mình. Khi những đạo diễn như Steven Spielberg và Christopher Nolan vẫn còn miệt mài sáng tạo, khi các biên kịch như David Koepp vẫn còn những ý tưởng gốc đầy thách thức, thì màn ảnh rộng vẫn sẽ là nơi duy nhất có thể mang lại những trải nghiệm “vô tiền khoáng hậu”.

LÊ MINH CHÂU

Nguồn: Tạp chí VHNT số 644, tháng 5-2026