Tham dự lễ khai mạc có: Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Ngô Lê Văn; Thứ trưởng Bộ VHTTDL Hồ An Phong; Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong; Tổng Giám đốc Thông tấn xã Việt Nam, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Vũ Việt Trang; Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam Jonathan Wallace Baker; cùng đại diện các bộ, ban, ngành, cơ quan Trung ương và thành phố Hà Nội.
Ngoại giao văn hóa và dấu ấn di sản
Triển lãm giới thiệu tới công chúng hơn 60 tác phẩm chọn lọc từ kho tư liệu ảnh của TTXVN về hình ảnh Văn Miếu - Quốc Tử Giám, từ những khuôn hình lịch sử đến các hoạt động văn hóa, giáo dục và đối ngoại hôm nay, qua đó góp phần tôn vinh giá trị di sản, đồng thời khẳng định vai trò của tư liệu ảnh trong lưu giữ ký ức quốc gia và quảng bá hình ảnh Việt Nam tới bạn bè quốc tế.
Phát biểu khai mạc Triển lãm, Tổng Giám đốc TTXVN Vũ Việt Trang cho biết, 950 năm là một chiều dài lịch sử thể hiện chiều sâu văn hóa Việt. Từ trường quốc học đầu tiên, Quốc Tử Giám đã trở thành biểu tượng của truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo, trọng dụng hiền tài và tiếp tục nuôi dưỡng khát vọng học tập, rèn luyện, cống hiến của những thế hệ người Việt Nam.
Theo bà Vũ Việt Trang, những giá trị ấy được gìn giữ trong từng kiến trúc hiện hữu tại không gian di sản này cũng như khắc sâu trong tâm khảm mỗi người dân Việt Nam với một triết lý: Trân trọng tri thức cũng là trân trọng tương lai, chăm lo cho con người chính là bồi đắp nền tảng phát triển đất nước.
Triển lãm bao gồm những hình ảnh tiêu biểu về di sản được gìn giữ, tiếp nối và lan tỏa qua nhiều thế hệ, khẳng định di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám là một biểu tượng của văn hóa Việt Nam, kết nối truyền thống với hiện tại, kết nối Việt Nam với thế giới.
Đó là những hình ảnh tư liệu đen trắng về Khuê Văn Các, cổng Văn Miếu, vườn bia tiến sĩ trong những thập niên trước đến một không gian di sản đang được bảo tồn, phát huy giá trị, kết nối và giao lưu với thế giới. Trong hành trình ấy, những chuyến thăm của các nguyên thủ, lãnh đạo cấp cao và các chính khách quốc tế đã để lại nhiều dấu ấn đáng nhớ. Đó là hình ảnh Tổng Bí thư Tô Lâm và phu nhân cùng Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và phu nhân tham quan khu di tích vào tháng 5/2025. Là khoảnh khắc Chủ tịch nước Lương Cường cùng Quốc vương Campuchia Norodom Sihamoni thưởng trà trong không gian tĩnh lặng vào tháng 11/2024. Hay giây phút các nguyên thủ quốc gia lắng đọng trước 82 bia tiến sĩ được UNESCO ghi danh là di sản tư liệu thuộc chương trình Ký ức thế giới. Những hình ảnh được giới thiệu tại triển lãm không chỉ ghi lại các cuộc gặp gỡ ý nghĩa mà còn cho thấy sức hấp dẫn của di sản Việt Nam đối với bạn bè quốc tế.
Tổng Giám đốc TTXVN cũng cho biết, một mạch nội dung giàu ý nghĩa khác của triển lãm là những hình ảnh về đời sống văn hóa tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Từ hội xuân, thư pháp, trò chơi dân gian đến các hoạt động giáo dục di sản, tôn vinh tài năng trẻ. Hình ảnh học sinh đến đây để tìm hiểu truyền thống đạo học, gợi lên niềm tin về sự tiếp nối, về tình yêu đối với di sản được trao truyền qua nhiều thế hệ. Và có lẽ chính sự kết nối này làm nên giá trị trường tồn của di sản Văn Miếu - Quốc Tử Giám.
Triển lãm cũng dành một không gian để ghi lại những cách làm sáng tạo đưa di sản đến gần hơn với công chúng, nhất là giới trẻ. Đó là "Tour đêm - Tinh hoa đạo học", là trình diễn Sử đá lưu danh cùng những ứng dụng công nghệ số thực tế ảo.
Với kho tư liệu ảnh quốc gia quý giá, TTXVN mong muốn đưa nguồn tư liệu ấy đến gần hơn với công chúng. Để mỗi bức ảnh không chỉ kể câu chuyện về một Việt Nam với truyền thống hiếu học, tôn sư, trọng đạo, trọng dụng hiền tài mà còn lan tỏa thông điệp về giá trị kết nối văn hóa giữa các dân tộc. Ngày nay, những giá trị ấy tiếp tục tạo nên nguồn sức mạnh nội sinh, tạo lực, tạo thế để đất nước vững bước trong kỷ nguyên mới.
Nỗ lực đưa di sản đến gần hơn với Nhân dân và bạn bè quốc tế
Phát biểu tại lễ khai mạc, Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong nhấn mạnh: Văn Miếu - Quốc Tử Giám là một di sản không chỉ của riêng dân tộc Việt Nam mà đã được UNESCO ghi danh là di sản tư liệu của thế giới. Vì vậy, đây không chỉ là tài sản, là di sản của chúng ta, mà còn cần được truyền thông, quảng bá và giới thiệu bằng rất nhiều phương thức khác nhau, nhất là trong giai đoạn phát triển mới của đất nước như hiện nay.
Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong mong rằng, để khai thác và phát huy hơn nữa giá trị của Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám trong giai đoạn tới, Hà Nội mong muốn nhận được sự hợp tác, đồng hành, giúp đỡ của các nhà khoa học, các cơ quan, đơn vị trong nước và quốc tế trong việc sưu tầm tư liệu, bảo quản cũng như tạo dựng hệ thống cơ sở dữ liệu cho văn hóa. Chúng ta sẽ tìm những giải pháp phù hợp để đưa những tư liệu này lên trên tất cả các môi trường, đặc biệt là môi trường số, để quảng bá rộng rãi và sâu sắc hơn, đưa di sản đến gần hơn nữa không chỉ với nhân dân trong nước mà còn với bạn bè quốc tế.
Triển lãm “Từ di sản đến ngoại giao văn hóa” giới thiệu những hình ảnh tiêu biểu, ghi lại những khoảnh khắc đẹp, giàu cảm xúc của các vị nguyên thủ quốc gia, chính khách quốc tế tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám trong khuôn khổ các chuyến thăm chính thức Việt Nam. Hình ảnh Tổng thống Hoa Kỳ Bill Clinton năm 2000; Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin năm 2001; Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Hồ Cẩm Đào năm 2005; Nhật hoàng Akihito và Hoàng hậu Michiko năm 2017; Tổng thống Đức Frank-Walter Steinmeier và Phu nhân năm 2025… cùng những trải nghiệm mang chiều sâu ký ức tại Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám cho thấy vai trò của di sản trong hoạt động đối ngoại.
Triển lãm đưa công chúng trở lại với hình ảnh Khuê Văn Các năm 1960, cổng Văn Miếu năm 1967, vườn bia Tiến sĩ năm 1979, sân Bái Đường năm 1990… Tiếp nối những khuôn hình ấy là diện mạo di tích hôm nay, với các công trình được bảo tồn, tu bổ và những hoạt động văn hóa, giáo dục phong phú.
Bên cạnh đó, khách tham quan còn được thưởng lãm hình ảnh về các sinh hoạt văn hóa, nghệ thuật và giáo dục tại Di tích như: Hội xuân, trò chơi dân gian, xin chữ đầu năm, trình diễn nghệ thuật truyền thống, tôn vinh tài năng trẻ và giáo dục di sản cho học sinh, sinh viên… Những hình ảnh ấy thể hiện sức sống của truyền thống hiếu học và sự gắn bó của di sản với cộng đồng; những nỗ lực đổi mới cách tiếp cận di sản và đưa các giá trị lịch sử, văn hóa đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là giới trẻ.
Triển lãm kéo dài trong thời gian kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám.
