Loài “hoa báo mùa”
Bao đời nay, trên xứ sở ngàn hoa Đà Lạt, dã quỳ chỉ là một trong vô số các loài hoa dại (ví như thạch thảo, lưu ly, tường vi...). Có lẽ vậy, mà cư dân bản địa ít để ý đến sự hiện hữu của hoa dã quỳ. Thế nhưng, với tôi (và nhiều thế hệ học sinh, sinh viên), hoa dã quỳ đã trở thành ký ức gắn với bao nhiêu kỷ niệm vui, buồn về một thời tuổi trẻ, hồn nhiên và đẹp nhất đời người.
Mỗi năm, khi hoa dã quỳ bung nở, tôi thấy trong lòng trỗi dậy bao nhiêu cảm xúc vừa bâng khuâng lưu luyến, vừa khoan khoái rất dễ chịu. Bởi Đà Lạt mùa mưa thường rất dài và rất buồn nên nhiều người có tâm trạng “thèm” nắng. Và dường như từ ngàn xưa đã có lời hẹn tiền duyên giữa vạn vật với đất trời cao nguyên: Mỗi khi hoa dã quỳ nở - mùa nắng về xôn xao đất trời Tây Nguyên!
Nếu quan sát bằng... tâm hồn, ai cũng có thể nhận diện ở Đà Lạt đang hiện hữu nhiều loài “hoa báo mùa”. Ví như, mỗi khi thấy chấp chới sắc hồng phai trên những đồi thông, trên những con đường trong tiết trời se se lạnh thì mùa xuân đã về trên phố núi; khi hoa phượng tím lãng mạn sắc tím ngẩn ngơ dưới nắng hanh vàng - Đà Lạt giêng hai; và khi đất trời cao nguyên bâng khuâng sắc vàng hoa dã quỳ dại sau những cơn mưa chiều bịn rịn đi qua - mùa nắng Tây Nguyên đã về!...
Bởi là loài hoa dại nên từ lâu, hoa dã quỳ được giới văn nhân, thi sĩ, đặc biệt học sinh, sinh viên rất yêu mến. Hoa dã quỳ đã đi vào thơ ca, nhạc, họa... hết sức sống động, gần gũi và xao xuyến tâm hồn người, nhất là đối với du khách thập phương. Đã có nhiều văn nghệ sĩ bằng sự cảm nhận rất riêng, dành tặng cho loài hoa dại nhưng có sức quyến rũ lạ lùng này nhiều tên gọi khác nhau rất thi vị. Ví như: “Hoa nắng”, “Hoa chờ em”, “Hoa báo mùa”...
“Đợi chờ em cỏ hồng sương tím
Chập chùng xa sóng núi cao nguyên
Lòng anh như dã quỳ đến hẹn
Vàng rực mùa hoa chờ em”
(Hoa chờ em - Phạm Quốc Ca)
Dã quỳ đã đi vào văn chương và tâm hồn những người trẻ tuổi hết sức tự nhiên. Đối với những ai đã và đang đi qua những năm tháng sinh viên thì hoa dã quỳ vàng như là biểu tượng của tình yêu tuổi học đường đầy mơ mộng:
“Tình yêu sinh viên
Đơn sơ như loài hoa quỳ dại
Lúng liếng vàng tươi
trong lất phất mưa buồn...”
(Ký ức dã quỳ)
Hoa dã quỳ “gọi” mùa du lịch
Mùa hoa dã quỳ nở - mùa nắng về trên cao nguyên xanh; đây chính là thời điểm đất trời Đà Lạt đẹp nhất trong năm. Mùa nắng về khởi đầu mùa du lịch Đà Lạt. Du khách thập phương đến Đà Lạt là để tận hưởng không gian văn hóa đậm chất Tây Nguyên, “tắm mình” trong khí hậu mát lành, chiêm ngưỡng hoa và hòa vào thiên nhiên hoang sơ và sâu lắng. “Đặc sản” từ lâu đã trở thành thương hiệu riêng có của Đà Lạt là khí hậu và hoa. Ngoài hàng trăm ngàn loài hoa đẹp, quý phái đến từ khắp các châu lục trên thế giới đua hương sắc suốt bốn mùa, nhiều du khách vẫn không thể quên các loài hoa dại gắn với những câu chuyện tình lãng mạn, những hoài niệm rất thi vị, đáng yêu. Bởi vậy, mỗi năm, khi hoa dã quỳ nở, rất nhiều du khách xa gần (có cả những công dân phố núi đi xa) lại tìm về Đà Lạt để chiêm ngưỡng, thỏa thích ngắm và chụp những tấm hình ưng ý nhất với những đồi hoa, những con đường hoa bung nở vàng tươi dưới sắc nắng cao nguyên đầu mùa tuyệt đẹp.
Những năm gần đây, dưới tác động của đô thị hóa và dân số tăng lên đã làm cho “đất sống” của loài hoa dã quỳ ngày một thu hẹp dần, mất dần. Nhiều đồi hoang, lũng dại gần đây đã thay thế bằng những trang trại; những vườn cà phê, rau màu, cây ăn trái... Rồi các loài cúc, lan, hồng, lily... quý phái “lên ngôi” cũng khiến loài hoa dại này cứ lùi dần, lùi dần ra xa khỏi địa bàn Đà Lạt và có nguy cơ “vắng bóng”. Người ta nói, cái gì hiếm thì sẽ rất quý. Những ai yêu loài hoa dại này mới thấy thao thức với dã quỳ và đi tìm “em” mỗi mùa dã quỳ nở khi mùa nắng về trên phố núi cao nguyên!
Nhiều bạn bè tôi thời sinh viên ở Trường Đại học Đà Lạt dù bộn bề mưu sinh trăm nẻo, hằng năm cứ vào độ tháng mười vẫn không quên gọi điện thoại, zalo, gởi email hỏi thăm, đại loại: Hoa dã quỳ đã nở chưa, năm nay hoa có nở nhiều không?... để đưa người thân, bạn bè về Đà Lạt. Dù chỉ là loài hoa dại, song dã quỳ vẫn tồn tại trong tâm thức (ít ra của bạn bè tôi và với bao nhiêu du khách), vẫn cứ khắc khoải, thôi thúc bao người tìm về Đà Lạt để sống lại một thời và chiêm ngưỡng một loài hoa! Rõ ràng, hoa dã quỳ luôn có sức hút, mời gọi những ai yêu hoa, yêu Đà Lạt - kết nối tâm hồn lữ thứ gần xa...
Mùa mưa Đà Lạt năm nay nhẹ hạt hơn và có vẻ kết thúc sớm hơn những năm trước, rất lý tưởng cho một mùa hoa dã quỳ vàng rực dưới sắc nắng Tây Nguyên. Mùa nắng về, cùng với dã quỳ, mimosa và hàng trăm ngàn loài hoa quý phái, kiêu sa trên vương quốc hoa đang bâng khuâng vào mùa khoe sắc, mời gọi lữ thứ gần xa....
THANH DƯƠNG HỒNG
Nguồn: Tạp chí VHNT số 658, tháng 10/2026
