Chuỗi hoạt động kỷ niệm do UBND thành phố Hà Nội chỉ đạo; Sở VHTTDL Hà Nội chủ trì, Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám, VietNamshow và một số đơn vị phối hợp thực hiện.
Phát biểu tại buổi họp báo, Phó Giám đốc Sở VHTTDL Hà Nội Phạm Xuân Tài cho biết, năm 1076, dưới triều Vua Lý Nhân Tông, Quốc Tử Giám được thành lập, đánh dấu một bước phát triển quan trọng trong lịch sử giáo dục và văn hóa dân tộc. Trải qua 950 năm, Quốc Tử Giám không chỉ gắn với truyền thống giáo dục khoa cử và đào tạo nhân tài, mà còn trở thành biểu tượng tiêu biểu của Đại học Việt Nam, nơi hội tụ những giá trị bền vững về hiếu học, tôn sư trọng đạo, đề cao tri thức, đạo đức và trọng dụng nhân tài.
Kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám, không chỉ là dịp nhìn lại một chặng đường lịch sử, tri ân các bậc tiền nhân, mà quan trọng hơn là khẳng định sức sống của những giá trị đã làm nên chiều sâu văn hiến Việt Nam và ý nghĩa của những giá trị ấy đối với tương lai của đất nước.
Ông Phạm Xuân Tài khẳng định, trong bối cảnh hiện nay, truyền thống đạo học cần được tiếp nối bằng khát vọng học tập, tinh thần sáng tạo, trách nhiệm cống hiến và những chính sách phát hiện, đào tạo và trọng dụng nhân tài. Đó cũng là tinh thần xuyên suốt của chuỗi hoạt động kỷ niệm mà thành phố Hà Nội tổ chức: "Trân trọng di sản quá khứ, phát huy giá trị trong hiện tại và khơi dậy khát vọng phát triển trong tương lai".
Kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám không chỉ là dịp nhìn lại một chặng đường lịch sử vẻ vang, tri ân các bậc tiền nhân đã đặt nền móng và vun đắp truyền thống đạo học, mà còn là cơ hội khẳng định vai trò của giáo dục, tri thức và nhân tài đối với sự phát triển bền vững của đất nước. Từ những giá trị được hun đúc trong lịch sử, tinh thần Quốc học tiếp tục được kế thừa, phát huy, trở thành nguồn cảm hứng cho các thế hệ hôm nay trên hành trình học tập, sáng tạo và cống hiến.
Theo Ban tổ chức, Chuỗi hoạt động kỷ niệm được tổ chức tại Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu – Quốc Tử Giám và một số không gian văn hóa tiêu biểu của Thủ đô. Các chương trình được xây dựng theo hướng kết hợp hài hòa giữa tính trang trọng của hoạt động kỷ niệm, chiều sâu học thuật, giá trị di sản và những hình thức thể hiện sáng tạo, tạo điều kiện để đông đảo công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ, tiếp cận và cảm nhận sâu sắc hơn về truyền thống Quốc học Việt Nam.
Các sự kiện diễn ra tại Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu – Quốc Tử Giám, nổi bật là chương trình trải nghiệm Passport “Hành trình Quốc học – Dấu ấn tri thức” (từ ngày 5 đến 12/11); Hoạt động check-in “Gặp gỡ hiền tài” (từ ngày 5 đến 12/11); Chương trình nghệ thuật “950 năm Quốc Tử Giám – Minh triết khai văn, mở trí, hội tụ hiền tài” (19 giờ đến 21 giờ ngày 8/11). Triển lãm “Tổ nghề và nhà nho nước Việt” (16 giờ ngày 9/11); Triển lãm ảnh “Từ di sản đến ngoại giao văn hóa” (16 giờ ngày 11/11); Chương trình “Ánh sao Khuê Minh Triết” (8 giờ 30 ngày 13/11); Chương trình nghệ thuật “Thanh xuân viết tiếp mạch nguồn” (19 giờ 30 ngày 15/11).
Bên cạnh đó, tại các không gian văn hóa khác của Hà Nội còn diễn ra các sự kiện như: Trưng bày “Quốc Tử Giám Thăng Long và truyền thống khoa bảng Sơn Tây” (9 giờ ngày 7/11 tại Văn Miếu Sơn Tây), giới thiệu hình ảnh, hiện vật và tư liệu về lịch sử, giá trị của Quốc Tử Giám Thăng Long, đồng thời làm nổi bật truyền thống khoa bảng của vùng đất Sơn Tây giàu truyền thống văn hiến; Triển lãm “Quốc Tử Giám Thăng Long” (16 giờ ngày 10/11 tại Khu vực đền Bà Kiệu), giới thiệu khái quát lịch sử hình thành, quá trình phát triển và những giá trị tiêu biểu của Quốc Tử Giám, đồng thời phản ánh các nỗ lực bảo tồn, phát huy giá trị di sản trong đời sống đương đại.
Đặc biệt, tại Hội trường Thành ủy Hà Nội cũng sẽ diễn ra Hội thảo khoa học cấp quốc gia “950 năm Quốc Tử Giám: Di sản đạo học, hiền tài và khát vọng phát triển đất nước” (7 giờ 30 ngày 12/11). Hội thảo là diễn đàn khoa học quan trọng trong chuỗi hoạt động kỷ niệm, tập trung nghiên cứu, làm rõ vị trí, vai trò và những đóng góp của Quốc Tử Giám đối với lịch sử giáo dục, khoa cử và văn hóa Việt Nam; nhận diện những giá trị cốt lõi của di sản đạo học, truyền thống hiếu học và tư tưởng trọng dụng hiền tài của dân tộc.
Điển hình của chuỗi hoạt động là Lễ kỷ niệm cấp quốc gia “950 năm Quốc Tử Giám –Quốc học Việt Nam”, diễn ra lúc 19 giờ 30 phút ngày 14/11/2026 tại sân Thái học, Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám với chủ đề "Tinh hoa đạo học”, chương trình tái hiện hành trình lịch sử Quốc Tử Giám từ dấu mốc thành lập năm 1076 đến truyền thống giáo dục đào tạo và trọng hiền tài của dân tộc. Đây là sự kiện trọng tâm của chuỗi hoạt động kỷ niệm, nhằm ôn lại chặng đường lịch sử 950 năm Quốc Tử Giám, tôn vinh những giá trị tiêu biểu của nền Quốc học Việt Nam; khẳng định vai trò của giáo dục, tri thức và nhân tài trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước. Sự kết hợp giữa nghi lễ truyền thống, âm nhạc nghệ thuật trình diễn, hình ảnh tư liệu và công nghệ hiện đại sẽ góp phần tạo nên một cách tiếp cận mới, giúp công chúng cảm nhận sâu sắc hơn những giá trị lịch sử văn hóa và tinh thần của di sản.
Dưới sự dàn dựng của Tổng đạo diễn Phạm Hoàng Giang cùng ê-kíp sáng tạo, Chương trình gồm phần Lễ và phần Hội, kết hợp nghi thức khai văn với nghệ thuật trình diễn, hòa quyện giữa chất liệu văn hóa truyền thống và ngôn ngữ nghệ thuật đương đại.
Nội dung nghệ thuật được triển khai qua hai chương, kết nối mạch nguồn lịch sử với khát vọng tương lai: Chương I – “Mạch nguồn đạo học” sẽ đưa khán giả trở về với cội nguồn của nền Quốc học Việt Nam, tái hiện quyết sách dựng lập Quốc Tử Giám, mở mang giáo dục, đào tạo nhân tài và vun đắp nền tảng đạo lý cho xã hội; Chương II – “Hiền tài là nguyên khí quốc gia”, tiếp nối mạch nguồn truyền thống, đưa tư tưởng trọng dụng hiền tài vào mối liên hệ với yêu cầu phát triển đất nước trong thời đại mới.
Chương trình có sự tham gia của các nghệ sĩ: Trọng Tấn, Phạm Thu Hà, Võ Hạ Trâm, Đông Hùng, Ngô Lan Hương, nhóm OPlus, Hoàng Hồng Ngọc, Quách Mai Thy, Ali Thục Phương, cùng các tốp ca nam nữ; các đơn vị biểu diễn gồm Nhà hát Chèo Hà Nội, Đoàn Múa HT, Câu lạc bộ Sao Tuổi Thơ, Câu lạc bộ StarLab và học sinh, sinh viên thành phố Hà Nội.
Thông qua các hoạt động văn hóa, khoa học, nghệ thuật và trải nghiệm di sản, sự kiện góp phần làm sâu sắc thêm nhận thức của cộng đồng về vai trò của Quốc Tử Giám trong lịch sử giáo dục Việt Nam; khẳng định giá trị của di sản văn hóa như một nguồn lực tinh thần quan trọng, có khả năng kết nối quá khứ với hiện tại, truyền cảm hứng cho sáng tạo và phát triển.
