Cuốn sách do PGS, TS Vũ Trọng Lâm làm chủ biên. Đây là một công trình biên soạn công phu, một “nhịp cầu” đưa độc giả bước vào hành trình khám phá vẻ đẹp, chiều sâu văn hóa và bản lĩnh sáng tạo của dân tộc Việt Nam qua hàng nghìn năm lịch sử.
Hệ thống tư liệu khoa học và toàn diện
Cuốn sách gây ấn tượng trước hết bởi cách tiếp cận toàn diện và hệ thống. Với dung lượng 332 trang được thiết kế hiện đại, nội dung cuốn sách được kết cấu mạch lạc thành 5 phần chính, giới thiệu 50 di sản tiêu biểu đã được UNESCO công nhận và vinh danh.
Phần I- Di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới: Giới thiệu 9 di sản bao gồm các quần thể di tích lịch sử và danh thắng thiên nhiên kỳ vĩ như Cố đô Huế, Vịnh Hạ Long, Đô thị cổ Hội An, Di sản Mỹ Sơn, Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, Hoàng thành Thăng Long, Thành Nhà Hồ, Quần thể danh thắng Tràng An và Quần thể di tích Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc.
Phần II- Di sản văn hóa phi vật thể: Tập hợp 16 di sản đại diện cho đời sống tinh thần phong phú của cộng đồng các dân tộc, từ âm hưởng trang nghiêm của Nhã nhạc cung đình Huế, tiếng Cồng chiêng Tây Nguyên vang vọng đến những nghi lễ tâm linh như tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương hay nghệ thuật làm gốm của người Chăm.
Phần III- Di sản tư liệu thuộc Chương trình Ký ức thế giới: Giới thiệu 10 di sản tư liệu quý hiếm như Mộc bản triều Nguyễn, Châu bản triều Nguyễn, Bia ký và các bản đồ cổ, phản ánh chiều sâu trí tuệ và truyền thống hiếu học của dân tộc.
Phần IV- Khu dự trữ sinh quyển thế giới: Điểm qua 11 khu vực tiêu biểu như Rừng ngập mặn Cần Giờ, Quần đảo Cát Bà, Lang Biang... khẳng định sự đa dạng sinh học và mối quan hệ hài hòa giữa con người với tự nhiên.
Phần V- Công viên địa chất toàn cầu: Giới thiệu 4 công viên địa chất tại Đồng Văn, Cao Bằng, Lạng Sơn và Đắk Nông, minh chứng cho giá trị địa chất - cảnh quan đặc sắc của lãnh thổ Việt Nam.
Các di sản được sắp xếp theo trình tự thời gian được UNESCO công nhận, giúp độc giả hình dung rõ nét quá trình hội nhập văn hóa và nỗ lực khẳng định vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.
Di sản là “bảo tàng sống” và phần hồn cốt dân tộc
Vượt ra ngoài những số liệu thống kê, cuốn sách đã thành công trong việc khơi gợi cảm hứng khám phá thông qua lối trình bày khoa học, nhưng rất sinh động. Mỗi trang sách là một lát cắt về sức sống mãnh liệt của văn hóa Việt Nam.
Nhóm tác giả đã rất khéo léo khi định nghĩa di sản không chỉ là những công trình kiến trúc hay cảnh quan thiên nhiên tĩnh tại, mà còn là “phần hồn cốt thiêng liêng”, là câu chuyện về ký ức và khát vọng của nhiều thế hệ người Việt. Độc giả có thể cảm nhận được vẻ trầm mặc của Cố đô Huế, sự kỳ vĩ của Phong Nha - Kẻ Bàng hay không khí linh thiêng của ngày hội đất Tổ.
PGS, TS Vũ Trọng Lâm đã nhấn mạnh rằng, di sản văn hóa là nơi lưu giữ ký ức cộng đồng, là minh chứng cho bản lĩnh và trí tuệ Nhân dân trong suốt chiều dài dựng nước và giữ nước. Chính những giá trị tinh thần và vật chất này đã kết tinh qua hàng nghìn năm, tạo nên một Việt Nam vừa cổ kính, vừa hiện đại, vừa giàu bản sắc, vừa chủ động hội nhập.
Giá trị nghệ thuật và trải nghiệm văn hóa đa giác quan
Về mặt hình thức, cuốn sách Dấu ấn Việt Nam trên bản đồ di sản thế giới có hệ thống hình ảnh được tuyển chọn công phu.
Việc kết hợp giữa tư liệu hệ thống và hình ảnh minh họa đẹp mắt không chỉ phục vụ nhu cầu tra cứu của các nhà nghiên cứu, nhà quản lý mà còn phù hợp với mọi đối tượng độc giả có mong muốn được tìm hiểu về di sản văn hóa.
Đây thực sự là một trải nghiệm văn hóa giàu cảm xúc, nơi mỗi hình ảnh, mỗi câu chuyện đều trở thành một “địa chỉ đỏ” bồi đắp lòng tự hào dân tộc.
Tầm nhìn chiến lược: Di sản là “sức mạnh mềm” quốc gia
Một trong những thông điệp quan trọng nhất mà cuốn sách truyền tải chính là vai trò của di sản trong bối cảnh toàn cầu hóa. Cuốn sách đã làm sáng rõ quá trình bảo tồn, phát huy giá trị di sản như một nguồn lực đặc biệt - một dạng “sức mạnh mềm” góp phần nâng cao vị thế quốc gia trên trường quốc tế.
Việc UNESCO vinh danh các di sản của Việt Nam không chỉ là niềm tự hào chung mà còn là minh chứng cho đường lối đúng đắn của Đảng và Nhà nước trong việc gắn kết bảo tồn văn hóa với mục tiêu phát triển bền vững. Di sản đóng vai trò là nhịp cầu thúc đẩy giao lưu văn hóa, mở rộng quan hệ hợp tác và quảng bá hình ảnh một Việt Nam thân thiện, trân trọng quá khứ và luôn hướng tới tương lai.
Cuốn sách cũng đặt ra trách nhiệm cho cộng đồng. Theo chủ biên Vũ Trọng Lâm, di sản chỉ thực sự trường tồn khi được cộng đồng trân trọng, chung tay gìn giữ và được giới thiệu một cách khoa học tới công chúng. Hiểu sâu sắc về giá trị di sản sẽ giúp chúng ta có thêm niềm tin và khát vọng để đưa đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Hy vọng rằng, cuốn sách không thể thiếu trên kệ sách của những ai muốn tìm hiểu về “hồn cốt” của đất nước Việt Nam, một quốc gia không chỉ có thắng cảnh mê đắm lòng người mà còn sở hữu một kho tàng tri thức phong phú.
