Dự buổi lễ có: Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Tuyên giáo Trung ương Trần Thanh Lâm; Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư chuyên trách Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương Phạm Tất Thắng; Thứ trưởng Bộ VHTTDL Tạ Quang Đông; Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng; cùng lãnh đạo các cơ quan Trung ương và thành phố Hà Nội; lãnh đạo các cơ sở đào tạo, các viện nghiên cứu; cùng các nghệ sĩ, các tác giả và những người yêu điện ảnh.
Về phía Hiệp hội Xúc tiến Phát triển Điện ảnh Việt Nam có: TS Ngô Phương Lan, Chủ tịch Hiệp hội; bà Lý Phương Dung, Phó Chủ tịch Hiệp hội.
Sau hơn ba tháng phát động, Cuộc thi phim ngắn “Hiền tài hôm nay” đã đi đến chặng cuối. Hơn 200 tác phẩm được gửi về, hơn 1 triệu lượt tiếp cận cuộc thi qua các nền tảng số và kênh chính thức từ báo chí chính thống, hơn 700.000 lượt xem phim, hơn 35.000 lượt bình chọn trực tuyến. Có 23 phim được lựa chọn vào vòng Chung khảo; 13 bộ phim được trao giải thưởng.
Phát biểu tại buổi lễ, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng nhấn mạnh, gần một thiên niên kỷ trước, cha ông ta đã dựng nên một không gian dành cho đạo học, gửi vào đó niềm tin rằng: nguyên khí của quốc gia bắt đầu từ việc quý trọng tri thức và trọng dụng người tài. Hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076 – 2026), tinh thần ấy được tiếp nối bằng ngôn ngữ điện ảnh.
Theo ông Trương Việt Dũng, với chủ đề “Hiền tài hôm nay”, điện ảnh không trả lời bằng những định nghĩa, mà tìm câu trả lời trong những con người cụ thể: như người thầy bền bỉ gieo chữ, người làm khoa học đi đến tận cùng của một vấn đề, người nghệ nhân gìn giữ mạch nguồn văn hóa, hay người trẻ dám chọn con đường khó để cống hiến cho cộng đồng.
Nếu bia đá tại Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu – Quốc Tử Giám lưu danh người tài của các thế hệ trước, thì màn ảnh hôm nay khắc họa và lan tỏa những hành trình cống hiến của con người đương thời. Phương thức biểu đạt có thể đổi thay, nhưng sự trân trọng đối với tri thức, nhân cách và cống hiến vẫn luôn được tiếp nối một cách bền vững.
Từ cùng một chủ đề, các tác giả đã lựa chọn nhiều con đường biểu đạt: theo chân nhân vật có thật bằng phim tài liệu; đặt con người trước những lựa chọn bằng phim truyện; hay mở rộng trí tưởng tượng bằng đường nét, màu sắc của phim hoạt hình. Điện ảnh, thay vì minh họa cho một câu trả lời có sẵn, đã mở ra nhiều cách để mỗi tác giả và mỗi khán giả tự tìm câu trả lời cho riêng mình.
“Đó cũng là ý nghĩa đáng quý của cuộc thi. Hiền tài không còn là một khái niệm trừu tượng, mà hiện lên qua từng gương mặt, hoàn cảnh và hành trình riêng. Qua mỗi khung hình, tài năng, trách nhiệm, lòng dấn thân và khát vọng cống hiến trở nên gần gũi, sống động trong những con người đang sống giữa chúng ta” – ông Trương Việt Dũng bày tỏ.
Với Thủ đô Hà Nội, cuộc thi cũng là một cách cụ thể để đưa tinh thần Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam vào đời sống; phát huy vai trò chủ thể sáng tạo của nhân dân; trân trọng đóng góp của đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ.
“Một di sản thực sự sống khi tiếp tục khơi nguồn cho sáng tạo. Đặt câu chuyện hiền tài vào phim ngắn chính là một cách đưa di sản bước vào đời sống đương đại, để những giá trị hun đúc từ lịch sử tiếp tục được kể lại, làm mới và lan tỏa bằng ngôn ngữ điện ảnh” – Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội nhấn mạnh.
Phát biểu tổng kết cuộc thi, TS Ngô Phương Lan, Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến Phát triển Điện ảnh Việt Nam đánh giá, qua các bộ phim dự thi, Ban Tổ chức rất vui khi nhận thấy chủ đề không bị đóng khung trong những bài học của quá khứ. Các tác giả đã tìm thấy “hiền tài” trong nhiều không gian của đời sống: trong lớp học và phòng nghiên cứu; trong nghệ thuật truyền thống và công nghệ mới; ở miền núi, vùng đồng bào dân tộc cũng như giữa nhịp sống đô thị; trong những con người đã được biết đến và cả những con người bình dị, âm thầm làm công việc của mình.
Đáng quý hơn, cuộc thi đã quy tụ nhiều thế hệ và nhiều thành phần sáng tác: từ những đơn vị điện ảnh chuyên nghiệp, các nghệ sĩ giàu kinh nghiệm đến sinh viên, các nhóm làm phim độc lập và những người trẻ lần đầu thử sức với điện ảnh. Phim tài liệu, phim truyện và phim hoạt hình đã đem đến những góc nhìn, những giọng kể và sắc thái khác nhau.
Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến Phát triển Điện ảnh Việt Nam cho rằng, các tác phẩm được trao giải là những phim đã tạo được sự gặp gỡ tương đối hài hòa giữa một câu chuyện có ý nghĩa và một cách thể hiện có sức thuyết phục. Tuy nhiên, điều quan trọng của một cuộc thi không chỉ nằm ở việc tìm ra tác phẩm xếp thứ nhất, thứ nhì hay thứ ba. Một cuộc thi thực sự có ích khi sau đó, mỗi người làm phim hiểu rõ hơn điểm mạnh của mình, nhìn ra những điều còn thiếu và có thêm động lực để đi tiếp.
Cần thẳng thắn nhìn nhận: một số tác phẩm có đề tài tốt nhưng chưa tìm được cách kể thực sự điện ảnh; còn phụ thuộc vào lời bình, phỏng vấn hoặc cách thể hiện mang tính minh họa. Điều đó không làm giảm ý nghĩa của sự tham gia, mà cho thấy một chặng đường tiếp tục phải đi: từ một ý tưởng hay đến một bộ phim hay còn cần lao động nghề nghiệp nghiêm túc, khả năng quan sát tinh tế và bản lĩnh tìm ra ngôn ngữ riêng.
“Tôi đặc biệt trân trọng nguồn năng lượng của các tác giả trẻ. Các bạn có lợi thế của tuổi trẻ, của công nghệ và của một thế giới rộng mở. Nhưng điện ảnh không chỉ cần thiết bị tốt hay kỹ thuật mới. Điện ảnh trước hết cần một điều đáng để kể, một thái độ trung thực với con người và đời sống. Công nghệ có thể giúp chúng ta làm phim nhanh hơn; chỉ sự từng trải, lòng nhân ái và trách nhiệm mới giúp chúng ta đi sâu hơn” – TS Ngô Phương Lan bày tỏ.
Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến Phát triển Điện ảnh Việt Nam mong rằng, những bộ phim hôm nay sẽ góp phần đưa di sản ra khỏi khoảng cách của thời gian, để những giá trị của tiền nhân tiếp tục đối thoại với người trẻ bằng một ngôn ngữ gần gũi, sinh động - ngôn ngữ điện ảnh.
Tại buổi lễ, Ban Tổ chức đã trao: Giải Nhất cho bộ phim Khát vọng vươn xa, đạo diễn Hoàng Hà Lê (Công ty TNHH MTV Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương); Giải Nhì cho 2 tác phẩm: Chuyện một nữ trí thức Hà Nội, đạo diễn Đỗ Thị Huyền Trang (Công ty TNHH MTV Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương); Poocbaga, đạo diễn Trần Xuân Du (Công ty Cổ phần Hãng phim Hoạt hình Việt Nam).
Ba bộ phim được trao giải Ba: Sắc màu của núi, đạo diễn, NSƯT Phùng Văn Hà (Công ty Cổ phần Hãng phim Hoạt hình Việt Nam); Chạm vào tri thức, nhóm tác giả Lan Chi & Thảo Phan; Buổi lễ trưởng thành của Adei, tác giả Đàng Vạn Thiên Ân, đại diện Cham Production; và 1 giải Ý tưởng sáng tạo; 5 giải Khuyến khích; 1 giải Phim được yêu thích nhất. Bên cạnh đó, 10 tác phẩm còn lại vào vòng Chung khảo được Ban Tổ chức trao Giấy chứng nhận tại Lễ Tổng kết và Trao giải Cuộc thi.
