Sức sống của một tác phẩm lịch sử

Là một trong những tác phẩm ghi dấu ấn của Nhà hát Cải lương Việt Nam trước đây, “Trọn đời trung hiếu với Thăng Long” lấy cuộc đời và sự nghiệp của danh tướng Lý Thường Kiệt làm trung tâm. Qua những chiến công chống quân Tống và phòng tuyến Như Nguyệt, vở diễn tái hiện lại những trang sử hào hùng của dân tộc. Đan xen với chất sử thi là câu chuyện tình yêu giữa Ngô Tuấn (tên của Lý Thường Kiệt lúc trẻ) và Thuần Khanh, những giằng xé khi con người phải đứng trước lựa chọn giữa hạnh phúc riêng và trách nhiệm với giang sơn.

Chiều sâu của tác phẩm được tạo nên từ sự gặp gỡ giữa hình tượng một danh tướng tài ba và đời sống nội tâm của con người đã dành trọn cuộc đời cho non sông. Lòng trung hiếu, sự hy sinh và tình yêu đất nước được chuyển tải qua câu chuyện, số phận nhân vật cùng ngôn ngữ biểu cảm của nghệ thuật cải lương.

Trong vở diễn này, diễn viên Tuấn Thanh đảm nhận vai Lý Thường Kiệt thời trẻ, còn NSND Mạnh Hùng thể hiện nhân vật ở giai đoạn về già. Hai nghệ sĩ cùng xây dựng một hình tượng xuyên suốt, vừa thể hiện sự chuyển biến theo tuổi tác, vừa giữ được khí chất và chí hướng của nhân vật.

Chia sẻ về cách tiếp cận vai diễn, diễn viên Tuấn Thanh cho biết: “Điều tôi muốn khắc họa là hình ảnh một người thanh niên tuy tuổi đời còn trẻ nhưng đã có chí lớn, văn võ song toàn, biết nghĩ cho non sông, đất nước. Nhân vật cần có sự trẻ trung, đồng thời toát lên nét điềm đạm, tài trí và lòng quả cảm”.

Với nam diễn viên, việc thể hiện nhân vật đòi hỏi quá trình tìm hiểu từ suy nghĩ đến cách ứng xử trước những tình huống của cuộc đời. Đặc biệt, khi hai nghệ sĩ cùng đảm nhận một vai, sự thống nhất phải được xây dựng từ hóa trang đến cảm nhận về nhân vật. Anh nhấn mạnh: “Dù là thể hiện ở vai diễn lúc tuổi trẻ hay khi đã lớn tuổi, chúng tôi vẫn phải lột tả được hình ảnh một Lý Thường Kiệt với tinh thần, khí phách và chí hướng trung hiếu xuyên suốt vở diễn”.

Đã từng đảm nhận nhân vật xuyên suốt cả vở diễn, NSND Mạnh Hùng nay trở lại với hình tượng Lý Thường Kiệt ở tuổi già. Đằng sau vai diễn là quá trình nghiên cứu sử liệu, tìm đến những địa danh gắn với cuộc đời vị danh tướng để tích lũy hiểu biết và cảm xúc.

“Với tôi, Lý Thường Kiệt là một vị tướng tài hoa, đức độ, yêu nước, thương dân. Để hóa thân vào nhân vật, tôi đã dành nhiều công sức đọc sách, nghiên cứu sử liệu và đến những địa danh gắn với cuộc đời ông để tìm hiểu, tích lũy cảm xúc cho vai diễn”, NSND Mạnh Hùng chia sẻ.

Năm 2009, “Trọn đời trung hiếu với Thăng Long” đã giành Huy chương Vàng, đồng thời vai diễn Lý Thường Kiệt của nghệ sĩ Mạnh Hùng cũng ghi dấu ấn với Huy chương Vàng tại Hội diễn Sân khấu Cải lương chuyên nghiệp toàn quốc được tổ chức tại Thành phố Hồ Chí Minh. Tiếp tục gắn bó với vai diễn sau nhiều năm trên sân khấu, nghệ sĩ cho biết: “Đây là tác phẩm hay, đi sâu vào đời sống nội tâm của nhân vật. Qua vai diễn, tôi mong khán giả hiểu và cảm nhận rõ hơn về đạo trung hiếu, về sự hy sinh hạnh phúc riêng để phụng sự non sông, đất nước”.

Tại đêm diễn, NSND Hoàng Quỳnh Mai, đạo diễn vở “Trọn đời trung hiếu với Thăng Long”, cho biết ê kíp giữ nguyên giá trị cốt lõi của tác phẩm, đồng thời điều chỉnh thời lượng phù hợp với công chúng hiện nay.

 “Tôi đã rút gọn vở diễn để tác phẩm cô đọng hơn, có thời lượng phù hợp với thói quen thưởng thức của khán giả, đặc biệt đối với các bạn trẻ hôm nay” - NSND Hoàng Quỳnh Mai chia sẻ.

Sự điều chỉnh ấy gắn với mong muốn đưa một tác phẩm lịch sử tiếp tục sống trong đời sống đương đại. Với đạo diễn, sân khấu có thế mạnh riêng khi giúp người xem cảm nhận lịch sử qua câu chuyện, nhân vật và cảm xúc.

“Việc tạo điều kiện để người trẻ tiếp cận sân khấu theo cách này rất có ý nghĩa, nhất là với những loại hình sân khấu dân tộc vốn kén khán giả. Nhìn thấy trong rạp đông đảo khán giả trẻ, tôi rất vui và cảm nhận rõ sức sống của tác phẩm” - NSND Hoàng Quỳnh Mai bày tỏ.

Từ trải nghiệm “Nhập Cung” đến sản phẩm công nghiệp văn hóa

Cùng với việc phục dựng “Trọn đời trung hiếu với Thăng Long”, Nhà hát Sân khấu Truyền thống Quốc gia Việt Nam tiếp tục đổi mới phương thức tổ chức biểu diễn, kết hợp trải nghiệm “Nhập Cung” với ứng dụng nền tảng số để đưa tác phẩm đến gần công chúng.

NSND Lê Tuấn Cường, Phó Giám đốc Phụ trách Nhà hát Sân khấu truyền thống Quốc gia Việt Nam cho biết: “Chúng tôi đang đổi mới phương thức tiếp cận khán giả. Điều đáng mừng là các đêm diễn đều bán hết vé. Hiện nay, Nhà hát cũng đã tổ chức biểu diễn cả ba loại hình trong cùng một đêm và có những đợt diễn liên tiếp và bán được hết vé, chỗ ngồi kín ghế”.

Ông cũng chia sẻ: “Tôi đặc biệt vui khi thấy đông đảo khán giả trẻ và khán giả quốc tế đến với nhà hát. Vì thế, muốn thu hút công chúng, chúng ta phải đổi mới hình thức thể hiện, khai thác hiệu quả công nghệ để sân khấu trở nên lung linh, hấp dẫn hơn. Công nghệ hiện nay có nhiều khả năng hỗ trợ rất nhiều trong tổ chức biểu diễn, bên cạnh đó là các nghệ sĩ tài năng được tỏa sáng. Điều quan trọng là tạo điều kiện để họ được thăng hoa trên sân khấu, đồng thời lấy sự đón nhận của khán giả làm thước đo”.

Về hoạt động quảng bá và bán vé, NSND Lê Tuấn Cường cho biết, Nhà hát chú trọng ứng dụng công nghệ số trong quảng bá, tiếp cận khách hàng và bán vé. Đội ngũ làm công tác marketing, tổ chức biểu diễn và đối ngoại khách hàng là đội ngũ các bạn trẻ giàu năng lực, giỏi ngoại ngữ, hiểu cách tiếp cận công chúng. Đặc biệt, khả năng nghiên cứu khách hàng rất quan trọng, giúp nhà hát hiểu khán giả và xây dựng phương thức giới thiệu tác phẩm phù hợp.

 “Để thu hút được lượng khán giả như hôm nay, nhất là khán giả trẻ, có sự nỗ lực rất lớn của đội ngũ làm truyền thông. Cùng với đó, tôi đặt ra yêu cầu khắt khe đối với chất lượng âm thanh, ánh sáng và các điều kiện phục vụ biểu diễn. Mỗi chương trình đều phải được đầu tư nghiêm túc” - NSND Lê Tuấn Cường nhấn mạnh.

Là Trưởng nhóm Truyền thông thuộc Phòng Tổ chức Biểu diễn và truyền thông của nhà hát, chị Yến Linh cho biết: “Chúng tôi xây dựng ‘Nhập cung’ nhằm quảng bá nghệ thuật tuồng, cải lương, đồng thời gia tăng giá trị trải nghiệm cho khán giả khi đến thưởng thức hai loại hình này”.

“Ngay từ khi mua vé, khán giả đã lựa chọn cho mình một ‘thân phận’, như nữ khách, trạng nguyên hay tri phủ. Mỗi ‘thân phận’ tương ứng với một hạng vé, được thiết kế quyền lợi và hoạt động trải nghiệm riêng, gắn với tên gọi đó” – Yến Linh chia sẻ.

Các hoạt động được tổ chức như một “cung đình hư cấu”. Với hạng vé tri phủ, khán giả có thể trải nghiệm nghi thức dâng hương trước giờ biểu diễn. Qua đó, khán giả được tìm hiểu và biết thêm về hoạt động nghề nghiệp của các nghệ sĩ.

Chia sẻ về nền tảng số hỗ trợ cung cấp thông tin và lựa chọn vé, Yến Linh cho rằng, công nghệ là một phần quan trọng giúp đội ngũ tổ chức truyền thông kết nối các khâu thành một hành trình trải nghiệm xuyên suốt. Các công cụ số hỗ trợ giới thiệu từng ‘thân phận’, hiển thị quyền lợi và hành trình tương ứng với mỗi hạng vé, đồng thời giúp khán giả lựa chọn vị trí ghế.

“Thông tin được tích hợp trên các nền tảng truyền thông và trang giới thiệu chương trình trên website để công chúng hình dung cụ thể về những gì mình sẽ trải nghiệm. Khi có thông tin rõ ràng, đầy đủ, khán giả có thể chủ động lựa chọn hạng vé phù hợp” – Yến Linh cho biết.

Trải nghiệm “Nhập Cung” được triển khai lần đầu ngày 19/9 với vở tuồng “Triệu Đình Long cứu chúa”. 

Chị Yến Linh cho biết: “Trước đây, với hình thức bán vé thông thường, mức giá 250.000 đồng một vé đã khiến nhiều khán giả cân nhắc. Khi bổ sung câu chuyện và các hoạt động trải nghiệm, chúng tôi đã có thể giới thiệu những hạng vé trên 300.000 đồng. Điều quan trọng là khán giả nhận được thêm giá trị tương xứng: vừa thưởng thức tác phẩm, vừa khám phá không gian văn hóa và hiểu sâu hơn về sân khấu”.

Việc hoàn thiện sản phẩm cũng được đội ngũ truyền thông của Nhà hát thực hiện qua từng chương trình. Những chương trình đầu tiên cũng là dịp để những người thực hiện thử nghiệm, điều chỉnh cách vận hành. Trải nghiệm của khán giả luôn được đặt lên hàng đầu, bởi chỉ một chi tiết chưa tốt cũng có thể ảnh hưởng đến cảm nhận chung. Nhà hát cũng mong mỗi người đến với mỗi vở diễn đều có những kỷ niệm đẹp, từ đó có thêm lý do để quay lại và gắn bó lâu dài với sân khấu.

Trong đêm diễn vở cải lương “Trọn đời trung hiếu với Thăng Long”, các nhóm dự án đến từ Trường Đại học Kinh tế Quốc dân cũng tham gia xây dựng hình ảnh các nhân vật và hoạt động tương tác.

“Đây cũng là hướng chúng tôi muốn tiếp tục phát triển: tạo cơ hội để học sinh, sinh viên đóng góp ý tưởng, cùng thiết kế những cách thể hiện và hình thức tiếp cận mới. Người trẻ là lực lượng quan trọng trong việc kết nối sân khấu truyền thống với các thế hệ khán giả tương lai” – chị Yến Linh cho biết.

Những đêm diễn kín rạp, với doanh thu bán vé tăng lên và sự tham gia của người trẻ cho thấy tín hiệu tích cực trong hoạt động thu hút người xem của nhà hát. Chất lượng nghệ thuật, trải nghiệm khán giả và hiệu quả ứng dụng công nghệ đang được chú trọng, tạo cơ sở xây dựng sản phẩm công nghiệp văn hóa, lan tỏa giá trị sân khấu truyền thống trong đời sống hôm nay.