Triệu Đình Long cứu Chúa là một tác phẩm tiêu biểu của dòng tuồng cổ, nơi những giá trị tư tưởng sâu sắc và đặc trưng biểu diễn của nghệ thuật Tuồng truyền thống được hội tụ trọn vẹn. Đặt trong bối cảnh nhà Tống đầy biến động, câu chuyện tái hiện bức tranh hào hùng và bi tráng của cuộc đấu tranh bảo vệ lý tưởng "trung quân - phục quốc". Đó là cuộc đối đầu căng thẳng trước âm mưu soán ngôi thâm độc của Tạ Thạch Sư nhằm cướp đoạt ngai vàng từ vị vua tuổi già bệnh trọng, đồng thời là hành trình đầy cam go để bảo vệ Hoàng tử nhà Tống.
Giữa vòng vây truy sát, nhân vật Triệu Đình Long - một trung thần nhà Tống và là con rể của Tạ Thạch Sư - đã phải đối mặt với những lựa chọn đau đớn đến tận cùng. Chàng buộc phải hy sinh chính vợ và con trai để đổi mạng cho Thứ phi và Hoàng tử. Tuy nhiên, tác phẩm mở ra những nút thắt đầy bất ngờ nhờ sự tài trí của hai người con gái Tạ Thạch Sư là Mai Xuân và Mai Hương, cùng sự trợ giúp của yếu tố thần linh để bảo toàn tính mạng cho Thứ phi, Hoàng tử và cứu sống cả vợ con Triệu Đình Long. Câu chuyện kết thúc có hậu khi các trung thần tận trung với Vua tề tựu về triều, dấy binh đánh bại phe phản loạn, bảo vệ vững chắc ngôi vị nhà Tống.
Thông qua những lớp diễn, xung đột kịch tính và các màn chiến trận nghẹt thở, tác phẩm đưa khán giả bước vào thế giới đậm tính ước lệ của trung quân - nghĩa khí - trí dũng. Hệ thống ngôn ngữ biểu diễn của Tuồng cổ được phô diễn qua tiếng hát bi tráng, vũ đạo uyển chuyển, những đường võ thuật sắc nét cùng tiếng trống trận rộn rã. Việc phục dựng và đưa tác phẩm trở lại sân khấu hôm nay không chỉ góp phần bảo tồn một tích tuồng cổ mà còn tạo điều kiện để các thế hệ nghệ sĩ trẻ tiếp cận, thực hành và tiếp nối di sản nghệ thuật truyền thống.
Điều làm nên sức hút khác biệt và đặc biệt thú vị của đêm diễn ngày 19/9 không chỉ nằm ở bản thân vở diễn trên sân khấu, mà còn khởi nguồn từ một trải nghiệm nhập vai cung đình ngoài đời thực vô cùng mới lạ mang tên "Nhập Cung". Ngay từ ngoài sảnh rạp, khi bước qua cung môn và nhận lệnh bài thân phận, sức nóng của đêm diễn đã được thắp lên rực rỡ. Khán giả không còn đơn thuần là những người ngồi dưới khán phòng chờ đèn sáng, mà được tự tay trải nghiệm không gian cung đình, hóa thân thành những “Lữ khách", "Trạng nguyên" hay "Tri phủ" với các đặc quyền riêng biệt. Tâm thế phấn khởi, sự tò mò và tinh thần sẵn sàng đắm chìm vào câu chuyện từ những bước chân đầu tiên đã xóa mờ hoàn toàn khoảng cách giữa khán phòng và sân khấu.
Chia sẻ về vai diễn Mai Hương trong vở diễn, NSƯT Lộc Huyền bộc bạch đây là một dạng vai đào võ, với lớp Đình Long thử vợ được xem là trích đoạn mẫu mực.
"Mai Hương là hình mẫu người phụ nữ vừa giàu tình cảm, vừa có bản lĩnh, khí phách và tinh thần trọng nghĩa, đồng thời là mắt xích quan trọng bảo vệ chính nghĩa và giúp Thứ phi, Hoàng tử thoát hiểm. Để hóa thân trọn vẹn, người nghệ sĩ phải tìm được sự cân bằng tinh tế giữa chất trữ tình, nữ tính và chất võ, chất bi hùng đặc trưng của Tuồng"- NSƯT Lộc Huyền chia sẻ.
Theo NSƯT Lộc Huyền, cái khó của người diễn Tuồng không chỉ nằm ở việc thuộc lời, nhớ động tác hay xử lý võ trận, mà cốt lõi là phải tạo được sự ăn ý, hòa quyện với bạn diễn - đặc biệt trong các lớp diễn giữa Mai Hương và Triệu Đình Long. Hệ thống ngôn ngữ biểu diễn của Tuồng vô cùng chặt chẽ từ ánh mắt, hình thể, động tác đến hát, nói, múa, võ. Người nghệ sĩ bắt buộc phải sống thực sự trong nhân vật nhưng đồng thời phải làm chủ hoàn toàn các thủ pháp biểu đạt ước lệ đó.
Việc Nhà hát tạo ra "cánh cửa" mới mang tên "Nhập cung" đã biến việc "đi xem Tuồng" thành một trải nghiệm văn hóa có tính tương tác cao. Những hoạt động như nhập vai, lấy quẻ, tương tác với nghệ sĩ giúp khán giả trẻ bớt cảm giác Tuồng là loại hình nghệ thuật xa xôi, khó hiểu. Khán giả có thể bắt đầu từ sự tò mò, thích thú để đi sâu vào câu chuyện, nhân vật và ngôn ngữ nghệ thuật của Tuồng. Sự sáng tạo trong cách tiếp cận không làm mất đi bản chất truyền thống mà chính là con đường để di sản tiếp tục sống trong đời sống đương đại, vừa giữ được "hồn cốt", vừa tìm được đời sống mới trong công chúng hiện đại.
Sức lan tỏa của đêm diễn còn được minh chứng rõ nét qua những cảm xúc chân thành từ phía khán giả. Khán giả Mai Anh cho biết: "Tôi rất ngưỡng mộ trước tài năng của các nghệ sĩ Tuồng từ cử chỉ, hành động, lời nói và ánh mắt đều vô cùng xuất sắc. Khán giả được tham gia nhiều trải nghiệm ngay từ khi bước chân vào Nhà hát. Những trải nghiệm ấy không chỉ lan tỏa vẻ đẹp của nghệ thuật truyền thống mà còn thắp lên ngọn lửa tình yêu di sản trong lòng thế hệ trẻ hôm nay".
Có thể khẳng định, đêm diễn ngày 19/9 tại Rạp Hồng Hà của vở Triệu Đình Long cứu Chúa không chỉ là một sự kiện biểu diễn thành công mà còn là minh chứng sống động cho con đường bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật truyền thống. Bằng sự kết hợp hài hòa giữa ngôn ngữ nghệ thuật tuồng cổ và trải nghiệm tương tác đương đại, tác phẩm đã khẳng định sức sống trường tồn của một di sản nghệ thuật dân tộc trong lòng công chúng hôm nay.
