Tiểu thuyết lịch sử luôn là một “vùng đất khó”, đòi hỏi người cầm bút không chỉ có tư duy tự sự mà còn phải sở hữu vốn kiến thức cổ học tinh thông cùng một nhãn quan chính trị. Những năm gần đây, sự trỗi dậy của các tác giả thuộc thế hệ 9x trong mảng đề tài này đã mang đến một luồng sinh khí mới. Hai tác phẩm mới nhất vừa ra mắt: Cúc giậu đông của Phạm Giai Quỳnh và Linh Từ quốc mẫu của Minh Nguyên cho thấy nỗ lực của những cây bút trẻ trong một lãnh địa khó: tiểu thuyết lịch sử.

Tóm tắt: Văn học Nhật Bản giữ vị trí đặc biệt trên văn đàn thế giới với những tác phẩm mang đậm bản sắc văn hóa của “đất nước mặt trời mọc”. Trong đó, Truyện kể Genji được công nhận là cuốn tiểu thuyết đầu tiên theo nghĩa hiện đại, phác họa bức tranh toàn cảnh về đời sống cung đình thời kỳ Heian (794-1185). Bài viết đề cập tới nét đặc sắc trong nội dung của tác phẩm, từ nghệ thuật Hương đạo được miêu tả khéo léo tới những nét tương đồng giữa hai tác phẩm Truyện kể Genji của Nhật Bản và Hồng Lâu Mộng - một trong tứ đại kỳ thư của Trung Quốc.

Đại tá, nhà văn Chu Lai (Ảnh) là một trong những cây bút tiêu biểu viết về đề tài chiến tranh. Ông gọi chiến tranh là “siêu đề tài” và có nhiều tiểu thuyết ấn tượng: Nắng đồng bằng, Ăn mày dĩ vãng và sau này là tiểu thuyết Mưa đỏ - “hiện tượng văn học” khi xuất bản 90.000 bản cùng bộ phim điện ảnh thành công (kịch bản: Chu Lai. Đạo diễn: Đặng Thái Huyền). Cả đời ông gắn bó với đề tài người lính và luôn trăn trở về một tác phẩm xứng tầm để “trả nợ” đồng đội, để tái hiện lại một thời hào hùng, bi tráng của dân tộc.

Đỗ Chu là nhà văn sớm thành danh và ông được hưởng lộc văn chương đến già. Ngay từ khi mới cầm bút viết văn ở độ tuổi ngoài đôi mươi, ông đã nổi tiếng là cây truyện ngắn có phong vị riêng, mà thời ấy người ta gọi là chất “lãng mạn Cách mạng”. Các truyện ngắn của Đỗ Chu như: Hương cỏ mật, Phù sa, Ráng đỏ, Mùa cá bột... ra mắt là được nhiều bạn đọc yếu mến.

Tập thơ Nồng nẫu Bazan ra đời đánh dấu một chặng đường mà Ngô Thanh Vân không còn phải loay hoay đi tìm giọng thơ riêng cho mình như những ngày đầu xuất hiện trên trang Áo trắng cách đây mấy mươi năm; một chặng đường mà tác giả đã thật sự biết yêu mình, yêu quê hương xứ sở mình một cách ý nhị mà sâu đằm nhất.

Tóm tắt: Nghiên cứu này nhằm khẳng định tầm quan trọng của việc tích hợp kiến thức văn hóa trong dạy học Ngữ văn. Nghiên cứu áp dụng phương pháp liên ngành, kết hợp soi chiếu từ góc nhìn nghiên cứu văn hóa trong giảng dạy văn học. Kết quả nghiên cứu chỉ ra và phân tích cụ thể thiết kế hoạt động dạy học tác phẩm văn học theo định hướng tiếp cận văn hóa, tổ chức hoạt động trải nghiệm, sáng tạo gắn liền với văn hóa địa phương và kỹ năng đọc - hiểu, giải mã các tầng nghĩa văn hóa của văn bản.

Chiến tranh là một “lát cắt” không bình thường của cuộc sống. Mọi sinh hoạt, mọi dự tính, kể cả những riêng tư có thể bị đảo lộn không theo bất cứ một trật tự chủ quan nào để nhường chỗ cho một trật tự lớn hơn: sự thống nhất hành động vì mục tiêu chiến thắng. Điều này, tự nó mang trong mình vô vàn những điều mà lịch sử có thể phải tạm thời bước qua hoặc lãng quên, để lại những “bí mật” giữa các mối quan hệ, có thể là những lầm lẫn trở thành những bi kịch cá nhân, có thể là những câu chuyện tình lãng mạn, đẫm nước mắt… Cuốn tiểu thuyết Chuyện tình thời hậu chiến của Thế Đức (Nxb Văn học) kể lại một trường hợp éo le, như trong muôn vàn câu chuyện cảm động của chiến tranh.

​

Trần Đăng Khoa là một thần đồng thơ, một nhà văn viết truyện ngắn, viết tiểu thuyết độc đáo và là một nhà phê bình sâu sắc, đầy cá tính. Tác phẩm của ông thu hút hàng triệu người đọc và liên tục được tái bản. Nhân dịp đầu xuân mới Bính Ngọ, Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc cuộc đối thoại của nhà thơ Trần Đăng Khoa với nhà phê bình Lê Huy Hòa về hành trình sáng tác từ tuổi thơ và những quan niệm văn chương đã chi phối và làm nên giá trị lớn lao trong tác phẩm của ông.

Trong dòng chảy của văn học Việt Nam hiện đại, hiếm có nhà thơ nào lại hòa quyện sâu sắc giữa tâm hồn nghệ sĩ và trách nhiệm công dân, giữa khát vọng cách mạng và nỗi niềm truyền thống như Nguyễn Khoa Điềm. Ông không chỉ là một chính khách từng giữ những trọng trách cao của đất nước, mà trước hết và hơn hết, ông là một thi sĩ - người đã khắc họa hình tượng Đất Nước bằng một thứ ngôn ngữ vừa bình dị, gần gũi, vừa thiêng liêng, sâu lắng, đi vào tâm thức của nhiều thế hệ.