Từ khóa: lòng yêu nước; truyền thông số; TikTok; văn hóa số; Việt Nam.
Abstract: In the context of the rapid expansion of digital media, patriotism among Vietnamese youth has become increasingly visible on short-form video platforms, particularly TikTok. TikTok is widely recognized as a leading entertainment platform where users can create content across a diverse range of topics, including music, dance, comedy, and personal vlogs. A distinctive feature of TikTok, compared to traditional platforms, lies in its capacity for content personalization through algorithmic recommendations based on user behavior. This study aims to analyze the various forms through which young people express patriotism in the online environment, while also clarifying their motivations and levels of engagement. Factors such as trends, the influence of content creators, and the platform’s recommendation mechanisms play a significant role in amplifying and disseminating patriotic sentiments.
Keywords: patriotism; digital media; TikTok; digital culture; Vietnam.
1. Đặt vấn đề
Việt Nam đang bước vào thời kỳ phát triển mạnh mẽ. Tinh thần yêu nước và tự hào dân tộc trở thành vũ khí tinh thần, là động lực xuyên suốt để mỗi công dân hiểu được vai trò và trách nhiệm của mình trong công cuộc xây dựng đất nước. Trong những năm gần đây, sự phát triển mạnh mẽ của truyền thông số đã làm thay đổi căn bản cách con người tiếp cận thông tin, tương tác xã hội và biểu đạt cảm xúc. Lê Thanh Bình (2020), viết trong cuốn Truyền thông xã hội và dư luận xã hội ở Việt Nam hiện nay: “Sự dịch chuyển từ các phương tiện truyền thông truyền thống sang môi trường trực tuyến đã tạo ra một không gian công cộng mới, nơi các giá trị văn hóa, chính trị và xã hội được tái định nghĩa thông qua các thực hành truyền thông của người dùng”.
Trong bối cảnh hiện nay, TikTok không chỉ là một nền tảng giải trí đơn thuần mà còn là một không gian truyền thông đa chiều, nơi hội tụ mọi loại nội dung như giáo dục, giải trí, thể thao, văn hóa và chính trị. Truyền thông số không chỉ làm thay đổi phương thức giao tiếp xã hội mà còn đặt ra yêu cầu mới trong việc giáo dục giá trị và định hướng nhận thức cho thế hệ trẻ trong bối cảnh chuyển đổi số (Bộ Chính trị, 2022). Với thuật toán thông minh và khả năng cá nhân hóa nội dung dựa trên sở thích của người dùng, TikTok thu hút hàng triệu lượt xem và tương tác mỗi ngày. Các video trên TikTok thường có thời lượng ngắn, dễ xem và lan truyền nhanh chóng, khiến nền tảng này trở thành một “vùng đất màu mỡ” để truyền tải thông điệp tới công chúng.
Tính đến tháng 10/2025, Việt Nam hiện có 79 triệu người dùng mạng xã hội, chiếm 77,6% tổng dân số (Datareportal, Simon Kemp, (2025). Đây là nền tảng có sức ảnh hưởng mạnh mẽ, đặc biệt trong việc lan tỏa thông tin và định hình các xu hướng xã hội. Gen Z - nhóm người trẻ được sinh ra trong thời đại số - chính là đối tượng chiếm phần lớn trong tổng số người dùng TikTok. Họ không chỉ tiếp nhận thông tin mà còn sáng tạo và chia sẻ nội dung với tốc độ lan tỏa nhanh chóng.
Lòng yêu nước và niềm tự hào dân tộc giữ vai trò then chốt trong sự phát triển của mỗi quốc gia, là động lực thúc đẩy con người không ngừng học hỏi, làm việc và sáng tạo để góp phần xây dựng đất nước ngày càng vững mạnh. Đây cũng là yếu tố giúp dân tộc gắn kết, cùng nhau vượt qua mọi khó khăn, bảo vệ nền độc lập và chủ quyền. Tuy nhiên, sự lan tỏa mạnh mẽ của các biểu hiện yêu nước trên mạng xã hội Tiktok đang đặt ra nhiều vấn đề cần được nghiên cứu một cách hệ thống. Liệu những biểu hiện này phản ánh một sự chuyển đổi tích cực của lòng yêu nước trong thời đại số, hay chỉ là những phản ứng cảm xúc mang tính nhất thời, phụ thuộc vào xu hướng và thuật toán? Mức độ sâu sắc và bền vững của các hành vi này ra sao và chúng có tác động như thế nào đến nhận thức cũng như hành động xã hội của giới trẻ?
2. Phương pháp nghiên cứu
Các phương pháp nghiên cứu đặc biệt là sự kết hợp giữa phân tích nội dung và dữ liệu người dùng. Việc khảo sát và phân tích lòng yêu nước của giới trẻ trên TikTok không chỉ có ý nghĩa về mặt lý luận trong lĩnh vực truyền thông và văn hóa số, mà còn mang giá trị thực tiễn trong việc định hướng giáo dục, chính sách và chiến lược truyền thông trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay. Nghiên cứu này thực hiện phân tích nội dung video phổ biến với các hashtag liên quan đến chủ đề yêu nước. Kết quả cho thấy lòng yêu nước được thể hiện qua 3 xu hướng chính với hình thức đa dạng: tái hiện lịch sử - văn hóa, phản ứng trước các sự kiện thời sự và sáng tạo nội dung mang tính giải trí kết hợp yếu tố dân tộc. Bài viết đề xuất cách tiếp cận mới về “lòng yêu nước nền tảng” như một hiện tượng văn hóa số đặc thù, đồng thời gợi mở hàm ý cho việc giáo dục lý tưởng cách mạng cho giới trẻ hiện nay.
3. Kết quả và thảo luận
3.1. Kết quả
Xu hướng sáng tạo nội dung video
Với sự phổ biến và sức lan tỏa nhanh chóng, TikTok đã trở thành một phương tiện hiệu quả để thúc đẩy lòng yêu nước. Các nội dung giáo dục lịch sử dân tộc, văn hóa truyền thống và các sự kiện chính trị - xã hội quan trọng của Việt Nam xuất hiện ngày càng nhiều trên nền tảng này. Từ các clip tái hiện lịch sử, hình ảnh quân dân gắn bó, đến những đoạn video giới thiệu các địa điểm mang tính lịch sử, TikTok đang khẳng định vai trò của mình trong việc định hình cách thế hệ trẻ tiếp cận và thể hiện tinh thần yêu nước.
Những video thuộc nhóm này thường tập trung vào việc cung cấp kiến thức lịch sử, truyền đạt những thông tin liên quan đến địa lý, chủ quyền quốc gia, hay những sự kiện trọng đại của đất nước. Điểm đặc biệt của loại nội dung này là cách truyền tải thông tin đơn giản, dễ hiểu, thường sử dụng hình ảnh minh họa, đồ họa chuyển động (animation) hoặc cắt ghép video để tạo sự hấp dẫn. Ví dụ, một số TikToker đã thực hiện các video về chiến thắng Điện Biên Phủ bằng cách dựng lại bối cảnh lịch sử bằng đồ họa 3D hoặc kết hợp hình ảnh tài liệu với giọng thuyết minh cuốn hút. Những nội dung này không chỉ giúp người xem hiểu thêm về lịch sử mà còn khơi gợi sự tự hào và trân trọng đối với quá khứ của dân tộc.
Bên cạnh nội dung giáo dục, nội dung giải trí cũng là một cách thể hiện lòng yêu nước rất phổ biến trên TikTok. Thay vì truyền tải thông điệp một cách nghiêm túc, nhiều bạn trẻ lựa chọn cách thể hiện vui nhộn, sáng tạo hơn. Chẳng hạn, các trào lưu biến hình với trang phục áo dài hoặc quân phục Việt Nam trên nền nhạc hào hùng đã thu hút hàng triệu lượt xem. Một số TikToker còn hóa thân thành nhân vật anh hùng lịch sử và tái hiện lại các khoảnh khắc gan dạ, dũng cảm của các nhân vật đó trước khi hy sinh.
Ngoài nội dung giáo dục và giải trí, nội dung văn hóa cũng có vai trò quan trọng trong việc lan tỏa tinh thần yêu nước trên TikTok. Nhiều TikToker trẻ đã tận dụng nền tảng này để quảng bá văn hóa Việt Nam thông qua các video về ẩm thực, trang phục truyền thống, lễ hội và phong tục dân gian. Một số TikToker còn chia sẻ những video về nghệ thuật truyền thống như hát xẩm, cải lương, nhạc cụ dân tộc, thu hút sự quan tâm không chỉ từ trong nước mà còn từ khán giả quốc tế.
Nội dung lịch sử trên TikTok có sự kết hợp giữa giáo dục và sáng tạo. Thay vì chỉ đưa ra thông tin một cách khô khan, nhiều TikToker đã tìm cách tái hiện lại các sự kiện lịch sử dưới dạng kể chuyện, hoạt họa hoặc diễn xuất. Ví dụ, một số video sử dụng công nghệ AI để dựng lại hình ảnh các nhân vật lịch sử với phong cách chân thực, giúp người xem có cảm giác như đang trò chuyện với những nhân vật đó. Ngoài ra, một số TikToker đã thử nghiệm với nội dung “hỏi - đáp lịch sử” để thử thách kiến thức của người xem về các sự kiện quan trọng. Điều này không chỉ giúp người trẻ củng cố kiến thức mà còn tạo ra không gian tương tác sôi động, thúc đẩy sự quan tâm đến lịch sử dân tộc.
Hình thức thể hiện video về lòng yêu nước
Một trong những đặc điểm thường thấy trong các video về lòng yêu nước trên TikTok là sử dụng hình ảnh có tính biểu tượng cao. Những yếu tố như lá cờ đỏ sao vàng, các địa danh lịch sử nổi tiếng (Lăng Bác, Hoàng thành Thăng Long, Trường Sa - Hoàng Sa…), hình ảnh anh hùng dân tộc thường xuất hiện xuyên suốt trong các video. Việc đưa vào những hình ảnh mang tính biểu tượng này giúp tạo ra cảm xúc mạnh mẽ, khơi gợi lòng tự hào dân tộc và gắn kết người xem với nội dung. Bên cạnh đó, nhiều video cũng sử dụng hình ảnh người trẻ trong quân phục, trang phục truyền thống hoặc tham gia các hoạt động cộng đồng như dọn dẹp nghĩa trang liệt sĩ, tham gia các phong trào thiện nguyện. Những hình ảnh này không chỉ mang tính thị giác cao mà còn truyền tải thông điệp về trách nhiệm và tinh thần yêu nước một cách trực quan, dễ hiểu. Ngày 21/9/2025, tài khoản TikTok có tên I’m Yuki đã đăng tải video đi thăm nghĩa trang liệt sĩ đường 9 và thành cổ Quảng Trị với tựa đề “Đi nghĩa trang liệt sĩ một mình? Bạn có sợ không? Riêng mình thì không, vì sự kính trọng của mình cao hơn gấp ngàn lần nỗi sợ”, thu hút sự quan tâm lớn từ cộng đồng mạng. Video này đã đạt 1,2 triệu lượt xem, 83,3K lượt thích và 5,982 lượt chia sẻ, cho thấy sức lan tỏa mạnh mẽ của nội dung.
Do thời lượng video trên TikTok thường ngắn (15 giây - 3 phút), nên các TikToker thường tận dụng hiệu ứng chuyển cảnh nhanh để giữ chân người xem. Các video về lòng yêu nước thường có nhịp độ nhanh, thay đổi hình ảnh liên tục để tạo cảm giác sôi động. Sự thay đổi nhanh này giúp nội dung không bị nhàm chán và duy trì sự chú ý của người xem. Bên cạnh đó, các hiệu ứng như zoom in (cận vào), zoom out (cận ra), slow-motion (chuyển động chậm), tua nhanh (fast motion) cũng được sử dụng linh hoạt để nhấn mạnh các chi tiết quan trọng trong video. Khi kết hợp với âm nhạc phù hợp, những hiệu ứng này không chỉ làm tăng sức hấp dẫn của nội dung mà còn khơi gợi cảm xúc mạnh mẽ, giúp người xem dễ dàng hòa mình vào thông điệp mà video muốn truyền tải.
Âm nhạc đóng vai trò quan trọng trong việc tạo hiệu ứng cảm xúc và tăng sức lan tỏa của nội dung trên TikTok. Đối với các video về lòng yêu nước, âm nhạc không chỉ giúp thu hút sự chú ý mà còn góp phần truyền tải thông điệp một cách sâu sắc hơn. Hầu hết các video thuộc chủ đề này thường lựa chọn những ca khúc hào hùng, mang giai điệu sôi động hoặc những bản nhạc trữ tình ca ngợi quê hương, đất nước. Một số bài hát xuất hiện phổ biến trong các video về lòng yêu nước có thể kể đến như: Viết tiếp câu chuyện hòa bình, Một vòng Việt Nam, Việt Nam ơi, Việt Nam trong tôi là, Khát vọng tuổi trẻ… Những ca khúc này khi được lồng ghép vào video không chỉ tạo bầu không khí tự hào, thiêng liêng mà còn giúp người xem cảm nhận rõ hơn tinh thần dân tộc, khơi gợi lòng yêu nước một cách tự nhiên.
Bên cạnh việc sử dụng những bài hát, giọng đọc truyền cảm cũng là một yếu tố quan trọng giúp video có sức ảnh hưởng mạnh hơn. Một số TikToker chọn cách ghép lời của Lãnh tụ Hồ Chí Minh, Đại tướng Võ Nguyên Giáp, cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng… để tạo cảm giác trang trọng, uy nghiêm cho nội dung. Trong khi đó, một số người sáng tạo nội dung lại tự sử dụng giọng đọc của chính mình để kể chuyện, bình luận về các sự kiện lịch sử, hay đơn giản là bày tỏ cảm xúc cá nhân về lòng yêu nước. Giọng đọc càng có cảm xúc, càng dễ chạm đến trái tim người xem, giúp nội dung không chỉ mang tính cung cấp thông tin mà còn tạo ra sự kết nối về mặt cảm xúc.
Một cách trình bày nội dung khá phổ biến trên TikTok là tái hiện lại các sự kiện lịch sử bằng diễn xuất hoặc hoạt họa. Một số TikToker đã sử dụng diễn viên hoặc chính họ để đóng vai các nhân vật lịch sử, mô phỏng lại những khoảnh khắc quan trọng trong lịch sử Việt Nam. Những video này giúp nội dung trở nên sống động hơn, giúp người xem hình dung một cách chân thực về quá khứ. Bên cạnh đó, một số nội dung được trình bày theo hình thức kể chuyện (storytelling), trong đó TikToker sẽ nhập vai như một nhân vật trong quá khứ và kể lại sự kiện từ góc nhìn của mình. Cách tiếp cận này giúp nội dung lịch sử trở nên gần gũi và chân thực hơn với thế hệ trẻ, thay vì, chỉ là những dữ kiện khô khan như trong sách giáo khoa. Ví dụ như: video trên kênh TikTok Cartie Diễm, chủ kênh đã hóa thân thành anh hùng Võ Thị Sáu, tái hiện lại khoảnh khắc đầy khí phách trước khi hy sinh. Video chỉ dài 21 giây nhưng đã thu về 560,1K lượt xem với 19,8K lượt thích, cùng 103 bình luận, trong đó, phần lớn là những lời biết ơn, tưởng nhớ và sự kính trọng dành cho người nữ anh hùng.
