Tạo nền tảng phát triển nghệ thuật học đường

Đây là hoạt động cụ thể hóa tinh thần Kết luận số 18-KL/TW ngày 2/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về đào tạo, trang bị kiến thức cơ bản về văn hóa, nghệ thuật. Chương trình do Sở VHTT phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM triển khai, hướng đến bồi dưỡng tâm hồn, tình cảm, khả năng cảm thụ thẩm mỹ và ý thức gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc cho thế hệ trẻ; đồng thời hình thành lực lượng công chúng trẻ, góp phần bảo tồn và phát triển nghệ thuật truyền thống.

Lanh dao va nghe si.jpg
Lãnh đạo TP.HCM tặng hoa và chụp ảnh lưu niệm cùng các nghệ sĩ - Ảnh: Trường THPT Lê Quý Đôn

Phát biểu tại chương trình hôm 16/11, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường cho biết, thực hiện chỉ đạo của Ban Thường vụ Thành ủy, UBND TP.HCM đã ban hành kế hoạch tổ chức các hoạt động giới thiệu, tìm hiểu nghệ thuật trong trường phổ thông. Đây là bước triển khai quan trọng, tạo cơ sở thực tiễn để Thành phố nghiên cứu, hoàn thiện Đề án Phát triển Nghệ thuật học đường TP.HCM giai đoạn 2026-2035, từng bước đưa giáo dục thẩm mỹ trở thành hoạt động nền nếp, có chiều sâu trong nhà trường.

Theo ông Nguyễn Mạnh Cường, văn hóa có vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển bền vững. Giáo dục nghệ thuật không chỉ nâng cao khả năng cảm thụ thẩm mỹ mà còn góp phần bồi dưỡng tâm hồn, nhân cách, tình yêu quê hương, đất nước cho thế hệ trẻ.

Là trung tâm văn hóa, nghệ thuật lớn, TP.HCM có đời sống nghệ thuật phong phú với nhiều loại hình, từ hát bội, cải lương, đờn ca tài tử đến nghệ thuật dân gian, sân khấu kịch, âm nhạc, điện ảnh và nghệ thuật đương đại. Vì vậy, đưa nghệ thuật đến với học sinh không đơn thuần là hoạt động giáo dục bổ trợ mà còn là trách nhiệm bảo tồn, phát huy di sản văn hóa dân tộc, xây dựng lực lượng công chúng trẻ và tạo nguồn nhân lực cho lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật trong tương lai.

Trong năm học 2026-2027, TP.HCM phấn đấu 100% học sinh tại các cơ sở giáo dục phổ thông được tiếp cận hoặc tham gia ít nhất một loại hình nghệ thuật. Với quy mô khoảng 1.490 điểm trường, trong học kỳ I, chương trình dự kiến triển khai tại khoảng 500 điểm trường, sau đó từng bước mở rộng phạm vi, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động.

Tran Binh TRong.jpg
Nghệ sĩ Nhà hát Nghệ thuật Hát Bội TP.HCM biểu diễn trích đoạn Trần Bình Trọng - Ảnh: Trường THPT Lê Quý Đôn

Điểm đáng chú ý là chương trình không chỉ dừng lại ở những buổi biểu diễn tại trường học mà còn chú trọng tạo cơ hội để học sinh trực tiếp thưởng thức tác phẩm, tìm hiểu giá trị nghệ thuật, giao lưu với nghệ sĩ, nghệ nhân và tham gia các hoạt động trải nghiệm phù hợp với từng lứa tuổi. Qua đó, nghệ thuật không còn là những giá trị xa cách mà trở thành những điều gần gũi, có thể cảm nhận và khám phá bằng chính sự trải nghiệm của các em.

Để triển khai hiệu quả, ông Nguyễn Mạnh Cường đề nghị Sở VHTT phối hợp chặt chẽ với Sở Giáo dục và Đào tạo, các sở, ngành, địa phương và cơ sở giáo dục, bảo đảm hoạt động có trọng tâm, trọng điểm. Việc lựa chọn tác phẩm cần chú trọng giá trị nghệ thuật, tư tưởng giáo dục và sự phù hợp với từng cấp học, lứa tuổi. Các nhà hát, đơn vị nghệ thuật cùng đội ngũ văn nghệ sĩ, nghệ nhân cần phát huy vai trò nòng cốt, không chỉ biểu diễn mà còn chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm, truyền cảm hứng sáng tạo cho học sinh.

“Thông qua việc tiếp cận nghệ thuật, các em được trang bị thêm kiến thức, kỹ năng cảm thụ và khả năng nhận diện các giá trị thẩm mỹ; từng bước hình thành tình yêu nghệ thuật, ý thức gìn giữ di sản và năng lực sáng tạo. Đây cũng là quá trình xây dựng công chúng nghệ thuật từ thế hệ trẻ, phát hiện, bồi dưỡng những học sinh có năng khiếu, niềm đam mê để có định hướng phát triển tài năng trong tương lai”, ông Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh.

Cau tho yen ngua.jpg
Nghệ sĩ Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang biểu diễn trích đoạn Câu thơ yên ngựa - Ảnh: Trường PTTH Lê Quý Đôn

Để học sinh trở thành chủ thể khám phá nghệ thuật

Trong khuôn khổ Chương trình khởi động, từ sáng sớm khuôn viên Trường THPT Lê Quý Đôn đã rộn ràng không gian nghệ thuật truyền thống đầy màu sắc với chủ đề “Giới thiệu nghệ thuật Hát bội và sân khấu Cải lương”. Trước phần biểu diễn chính thức, các khu vực trưng bày giới thiệu nghệ thuật Hát bội và sân khấu Cải lương, trải nghiệm... được bố trí hai bên sân trường thu hút đông đảo học sinh tham gia.

Dưới sự hướng dẫn của nghệ sĩ, các em được tự tay vẽ, tô màu mặt nạ hát bội, khám phá trang phục cổ trang - đạo cụ cải lương và giao lưu với nghệ nhân đến từ Nhà hát Nghệ thuật Hát Bội TP.HCM, Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang. Những hoạt động tưởng chừng giản dị ấy đã mở ra cách tiếp cận nghệ thuật gần gũi, sinh động, giúp học sinh không chỉ quan sát mà còn trực tiếp chạm vào những giá trị văn hóa truyền thống.

Trên sân khấu chính, NSND Hữu Danh và TS - nhà nghiên cứu nghệ thuật truyền thống Mai Mỹ Duyên đồng hành, giới thiệu hai loại hình kịch hát tiêu biểu là hát bội và cải lương. Từ lịch sử hình thành của từng loại hình, cách ca vọng cổ, quy ước màu sắc trong nghệ thuật hóa trang hát bội đến tính ước lệ, tượng trưng trong lời thoại, điệu bộ biểu diễn… tất cả được giải thích bằng cách diễn đạt sinh động, dễ hiểu.

Hoc sinh tap hat .jpg
Học sinh được NSND Hữu Danh hướng dẫn thử làm nghệ sĩ hát bội - Ảnh: Trường PTTH Lê Quý Đôn 

Không khí sân trường lắng đọng trước tiết mục trình diễn vũ đạo Nhật nguyệt bát Thiên Vương được phỏng theo nghi thức tế đàn Nam Giao của triều Nguyễn, đồng thời dàn dựng dựa trên nghi thức Lễ Đại Bội trong các lễ hội Kỳ Yên tại đình làng Nam Bộ, thể hiện lời cầu chúc quốc thái dân an, phong điều vũ thuận, nhân dân an lạc; khí tiết anh hùng trong trích đoạn Trần Bình Trọng do các nghệ sĩ Nhà hát Nghệ thuật Hát bội biểu diễn; những làn điệu ngọt ngào, giàu cảm xúc của trích đoạn Câu thơ yên ngựa do các nghệ sĩ Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang trình diễn. Đặc biệt, học sinh không chỉ ngồi dưới khán đài thưởng thức mà còn hào hứng bước lên sân khấu, thử sức với những động tác biểu diễn ước lệ như chạy ngựa, chèo thuyền, luyện giọng cười sân khấu, hát bội... dưới sự hướng dẫn của các diễn viên.

Chia sẻ tại chương trình, TS Mai Mỹ Duyên cho rằng, người trẻ không nên chỉ là khán giả thụ động mà cần trở thành chủ thể chủ động khám phá, trải nghiệm và sáng tạo nghệ thuật. Chính sự tương tác này sẽ nuôi dưỡng tình yêu di sản một cách tự nhiên, đồng thời hình thành tâm thế cởi mở khi tiếp nhận tinh hoa nghệ thuật nhân loại.

Trai nghiem.jpg
Học sinh hào hứng tham gia hoạt động trải nghiệm - Ảnh: Trường THPT Lê Quý Đôn

Từ những trải nghiệm tại Trường THPT Lê Quý Đôn, có thể thấy việc đưa nghệ thuật vào học đường sẽ phát huy hiệu quả thiết thực hơn khi học sinh được trực tiếp tìm hiểu, tương tác và thực hành, thay vì chỉ tiếp nhận qua những buổi biểu diễn đơn thuần. Khi được trao cơ hội khám phá bằng sự tò mò, hứng thú và cảm nhận của chính mình, các em sẽ có thêm sự gắn bó với nghệ thuật truyền thống. Đây cũng là cách để những giá trị văn hóa dân tộc tiếp tục hiện diện trong đời sống đương đại, được trao truyền tự nhiên giữa các thế hệ và nuôi dưỡng một lớp công chúng trẻ biết trân trọng, yêu quý nghệ thuật nước nhà.