Báo chí sau hợp nhất: Cơ hội và áp lực

Việc sắp xếp lại đơn vị hành chính thời gian qua không chỉ mở ra không gian phát triển mới cho các địa phương mà còn đặt các cơ quan báo chí trước yêu cầu tái cấu trúc toàn diện. Đây là nội dung được nhiều đại biểu tập trung trao đổi tại phiên thảo luận.

Từ thực tiễn tỉnh Phú Thọ sau khi hợp nhất ba địa phương Phú Thọ, Vĩnh Phúc và Hòa Bình, bà Nguyễn Thị Tuyết Chinh, Phó Giám đốc Thường trực Báo và Phát thanh, Truyền hình Phú Thọ, Phó Chủ tịch Hội Nhà báo tỉnh Phú Thọ cho biết, việc hợp nhất giúp tối ưu cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật và mở rộng phạm vi thông tin. Tuy nhiên, bài toán nhân lực và nguồn thu vẫn là áp lực lớn đối với nhiều cơ quan báo chí địa phương.

Theo bà Chinh, số lượng lao động tăng lên nhưng nguồn thu chưa tăng tương ứng. Trong khi đó, các cơ quan báo chí vẫn phải đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số ngày càng mạnh mẽ, đòi hỏi đội ngũ nhân sự phải liên tục thích ứng với công nghệ và phương thức làm báo hiện đại.

Từ góc độ một địa phương đi đầu trong hợp nhất cơ quan báo chí cấp tỉnh, ông Nguyễn Thế Lãm, Giám đốc Báo và Phát thanh, Truyền hình Quảng Ninh, Chủ tịch Hội Nhà báo tỉnh Quảng Ninh cho biết Quảng Ninh đã triển khai mô hình này từ năm 2019 và tích lũy được nhiều kinh nghiệm trong tổ chức bộ máy, quản trị tài chính cũng như vận hành tòa soạn hội tụ.

Theo ông Lãm, trước sự thay đổi trong thói quen tiếp nhận thông tin của công chúng, sản xuất nội dung đa phương tiện đã trở thành yêu cầu tất yếu. Các cơ quan báo chí không còn hoạt động theo từng loại hình riêng biệt mà phải tổ chức sản xuất nội dung trên nhiều nền tảng cùng lúc.

“Mỗi đề tài đều cần được xây dựng kịch bản triển khai trên báo in, báo điện tử, phát thanh, truyền hình và các nền tảng số. Điều đó đòi hỏi đội ngũ phóng viên phải phát triển theo hướng đa năng, có khả năng tác nghiệp trên nhiều loại hình báo chí khác nhau”, ông Lãm chia sẻ.

Truyền thông chính sách: Cần đổi mới tư duy

Một trong những nội dung nhận được nhiều sự đồng thuận tại diễn đàn là yêu cầu đổi mới tư duy truyền thông chính sách trong bối cảnh phát triển mới của địa phương.

Các đại biểu cho rằng truyền thông chính sách hiện nay không thể chỉ dừng lại ở việc truyền tải văn bản, nghị quyết hay thông báo hành chính theo cách thức truyền thống. Thay vào đó, cần chuyển mạnh từ tư duy “tuyên truyền những gì cơ quan quản lý muốn nói” sang “giải thích những gì người dân và doanh nghiệp cần hiểu”.

Theo ông Nguyễn Thế Lãm, áp lực và kỳ vọng đối với báo chí địa phương trong công tác truyền thông chính sách ngày càng lớn. Báo chí không chỉ có nhiệm vụ lan tỏa thông tin mà còn phải góp phần dẫn dắt dư luận, tạo sự đồng thuận xã hội trước khi các chủ trương, dự án và chính sách được triển khai.

Đặc biệt, người làm báo cần chủ động phát hiện các vấn đề phát sinh từ thực tiễn để cung cấp thêm cơ sở cho quá trình xây dựng và hoàn thiện chính sách. Điều đó đồng nghĩa với việc nhà báo không chỉ đưa tin mà còn phải tham gia sâu hơn vào quá trình phản biện, giám sát và kết nối chính sách với đời sống.

Ở góc độ cơ quan báo chí địa phương, bà Nguyễn Thị Tuyết Chinh cho rằng truyền thông chính sách chỉ có thể hiệu quả khi có sự phối hợp chặt chẽ giữa hai chủ thể là cơ quan ban hành chính sách và báo chí.

“Chính cơ quan xây dựng chính sách mới hiểu rõ họ muốn truyền tải điều gì tới người dân và doanh nghiệp. Khi đó, báo chí mới có thể lựa chọn hình thức thể hiện phù hợp để truyền tải thông tin đến đúng đối tượng”, bà Chinh nhấn mạnh.

Theo các đại biểu, trong môi trường truyền thông số, chính sách muốn đến gần với công chúng phải được thể hiện bằng những câu chuyện cụ thể, những ví dụ thực tiễn, các sản phẩm đa phương tiện như video ngắn, infographic hay đồ họa tương tác thay vì chỉ dừng lại ở những văn bản khô cứng.

Nhà báo Tạ Đình Nghĩa, Chủ tịch Hội Nhà báo TP Cần Thơ cho rằng, báo chí cần xây dựng một “mặt trận truyền thông” rộng khắp thông qua mạng lưới cộng tác viên, thông tin viên tại cơ sở. Đây là lực lượng gần dân, hiểu dân và có khả năng phản ánh nhanh nhất những tác động của chính sách tới đời sống.

“Muốn người dân lắng nghe và đồng hành cùng chính sách, trước hết báo chí phải hiểu được những điều người dân đang quan tâm và lựa chọn hình thức truyền tải phù hợp với nhu cầu tiếp nhận thông tin hiện nay”, ông Nghĩa nhận định.

Báo chí đồng hành cùng địa phương

Từ các tham luận và trao đổi tại diễn đàn, nhiều đại biểu thống nhất rằng truyền thông chính sách cần được nhìn nhận như một bộ phận quan trọng trong quá trình quản trị và phát triển địa phương, thay vì chỉ là hoạt động tuyên truyền đơn thuần.

Theo bà Lưu Thị Thanh Hà, Phó Giám đốc Báo và Phát thanh, Truyền hình Hải Phòng, Phó Chủ tịch Hội Nhà báo TP Hải Phòng, lợi thế lớn nhất của báo chí địa phương là gần dân, sát cơ sở và am hiểu thực tiễn địa bàn. Đây là nền tảng để các cơ quan báo chí tiếp tục đổi mới mạnh mẽ về tư duy, nội dung, phương thức truyền tải và ứng dụng công nghệ số.

“Báo chí cần chuyển từ truyền thông một chiều sang đối thoại, tương tác và đồng hành cùng quá trình hoạch định, thực thi chính sách. Khi người dân được tiếp cận thông tin đầy đủ, chính xác và kịp thời, sự đồng thuận xã hội sẽ được củng cố, tạo điều kiện để chính sách phát huy hiệu quả trong thực tiễn”, bà Hà nhấn mạnh.

Từ góc nhìn cơ quan thực thi chính sách, đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng cho rằng báo chí cần bám sát hơn nữa những vấn đề của đời sống sản xuất và kinh doanh. Nếu thông tin không đến đúng lúc, người dân có thể bỏ lỡ cơ hội tiếp cận thị trường, còn doanh nghiệp không nắm được các chính sách hỗ trợ của Nhà nước.

Nhiều ý kiến cũng cho rằng để truyền thông chính sách thực sự trở thành động lực phát triển, các địa phương cần quan tâm đầu tư nhiều hơn cho báo chí cả về nguồn nhân lực, hạ tầng công nghệ và cơ chế tài chính. Bên cạnh đó, Hội Nhà báo các cấp cần tiếp tục phát huy vai trò tham mưu, giúp lãnh đạo địa phương nhận thức đầy đủ hơn về giá trị của truyền thông chính sách trong quản trị xã hội hiện đại.

Có thể thấy, trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu đổi mới mô hình quản trị, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và hướng tới mục tiêu tăng trưởng ở mức hai con số, truyền thông chính sách không còn là nhiệm vụ tuyên truyền đơn thuần.

Truyền thông chính sách cần được nhìn nhận như một bộ phận hữu cơ của quá trình quản trị và phát triển; là cầu nối giữa Đảng, chính quyền với người dân và doanh nghiệp; là kênh tạo dựng niềm tin, lan tỏa khát vọng phát triển, đồng thời phản ánh kịp thời những vấn đề từ thực tiễn để góp phần hoàn thiện chính sách.

Trong bối cảnh đó, báo chí địa phương với lợi thế gần dân, sát cơ sở, am hiểu thực tiễn địa bàn cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ về tư duy, nội dung, phương thức truyền tải và ứng dụng công nghệ số; chuyển từ truyền thông một chiều sang đối thoại, tương tác và đồng hành cùng quá trình hoạch định, thực thi chính sách. Khi người dân hiểu đúng, doanh nghiệp tin tưởng và xã hội đồng thuận, chính sách sẽ nhanh chóng đi vào cuộc sống, chuyển hóa thành nguồn lực phát triển.

Và khi đó, truyền thông chính sách không chỉ là nhiệm vụ của báo chí mà thực sự trở thành một động lực phát triển, góp phần hiện thực hóa khát vọng xây dựng địa phương và đất nước ngày càng giàu mạnh, văn minh, hiện đại.