Thể thao lấy con người làm trung tâm  

Trong một thời gian dài, thể thao Hà Nội luôn khẳng định được vị thế đầu tàu của cả nước tại các kỳ Ðại hội Thể thao toàn quốc cũng như những đóng góp to lớn cho các đội tuyển quốc gia. Tuy nhiên, để hiện thực hóa khát vọng vươn tầm, biến Hà Nội thành một “thành phố toàn cầu” và trung tâm kết nối khu vực vào năm 2035, cần có những chính sách phù hợp để hỗ trợ. Chính vì vậy, Nghị quyết 02-NQ/TW về “Xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới” và Luật Thủ đô năm 2026 chính là điều mà ngành thể thao Thủ đô chờ đợi để tháo gỡ những “điểm nghẽn” tồn tại bấy lâu, đưa thể thao trở thành ngành kinh tế giàu tiềm năng, nhân tố nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và đời sống hạnh phúc của người dân.

Ðiểm cốt lõi của Nghị quyết 02-NQ/TW chính là sự thay đổi căn bản trong tư duy phát triển: Lấy con người làm trung tâm, chủ thể, mục tiêu và động lực phát triển. Ðối với lĩnh vực thể thao, điều này có nghĩa là thể thao không còn được xem là một lĩnh vực bổ trợ thuần túy, mà là một thành tố gắn kết chặt chẽ với chiến lược phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, cải thiện sức khỏe, trí tuệ và hình ảnh của một đô thị hiện đại. 

Nghị quyết cũng xác định rõ việc đặt văn hóa ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, coi “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo” là giá trị cốt lõi xuyên suốt, là nguồn lực nội sinh và sức mạnh mềm để hình thành bản lĩnh, trí tuệ và động lực phát triển.

Ðể tháo gỡ những “điểm nghẽn” tồn tại bấy lâu, Luật Thủ đô năm 2026 đã được xây dựng theo hướng mở, tạo ra một khuôn khổ pháp lý ổn định và dài hạn. Phó Cục trưởng Cục TDTT Việt Nam Nguyễn Hồng Minh từng chia sẻ với báo chí: “Luật Thủ đô năm 2026 tạo khuôn khổ pháp lý ổn định, dài hạn để Hà Nội phát huy vai trò trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo. Ðiều này đồng nghĩa thể thao Hà Nội có cơ hội tiếp cận nguồn lực rộng mở hơn, từ ngân sách linh hoạt, cơ chế xã hội hóa mạnh mẽ đến khả năng hợp tác quốc tế sâu rộng”.

Kiến tạo hệ sinh thái Kinh tế thể thao

Việc Luật Thủ đô cho phép Hà Nội chủ động thí điểm các mô hình quản lý tiên tiến giúp thành phố bước ra khỏi những giới hạn hành chính, bảo đảm có đủ thẩm quyền và công cụ để huy động nguồn lực xã hội hóa - vốn luôn là một thách thức lớn.

Khi nhìn vào những đô thị phát triển trên thế giới, thể thao luôn là một ngành công nghiệp văn hóa có đóng góp lớn vào ngân sách và hình ảnh địa phương. Với Hà Nội, đây là tiềm năng vẫn còn đang “ngủ yên” và cần được đánh thức. Trong đó, thể thao  cần được đặt trong mối liên hệ chặt chẽ với kinh tế đô thị, gắn với du lịch, dịch vụ và công nghiệp văn hóa. Nghị quyết 02 xác định Hà Nội phải là một “cực tăng trưởng” và trung tâm kết nối khu vực. Ðể hiện thực hóa tầm nhìn này, thành phố đang khẩn trương quy hoạch và xây dựng hệ sinh thái thể thao - giải trí - du lịch. Nổi bật là chủ trương đầu tư Dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng và quy hoạch phân Khu đô thị thể thao Olympic đã được thông qua vào tháng 12/2025. Những dự án này mở ra kỳ vọng hình thành những không gian thể thao hiện đại, quy mô lớn, không chỉ phục vụ thi đấu mà còn là trung tâm tri thức, sáng tạo, y học thể thao và công nghệ huấn luyện kỹ thuật số. Việc quy hoạch các dự án trọng điểm như khu đô thị thể thao Olympic hay các “công viên thể thao thông minh” không chỉ phục vụ thi đấu mà còn là nơi người dân rèn luyện sức khỏe, tạo ra không gian sống xanh, hiện đại.

Thực tế đã chứng minh Hà Nội có đủ tiềm lực và khả năng tổ chức bài bản các sự kiện tầm cỡ quốc tế. Từ thành công của SEA Games 31, các giải marathon quốc tế, cho đến các sự kiện chuyên nghiệp như Giải Pickleball PPA Asia 1000 - Hanoi Cup 2026 hay các giải thể thao điện tử quy mô lớn, Hà Nội đang dần hình thành mô hình kinh tế thể thao rõ nét. Với cơ chế linh hoạt từ Luật Thủ đô sửa đổi, việc chủ động hợp tác công - tư (PPP) trong quản lý, vận hành các công trình thể thao sẽ giúp thu hút các nhà đầu tư lớn. Khi thể thao hòa quyện cùng du lịch, nó sẽ trở thành một mũi nhọn kinh tế mới, góp phần quan trọng vào mục tiêu tăng trưởng bình quân trên 11%/năm của Thủ đô trong giai đoạn 2026-2030.

Chính sách đãi ngộ cho vận động viên và huấn luyện viên

Dù cơ sở hạ tầng có hiện đại đến đâu, nhân tố con người vẫn luôn là yếu tố quyết định. Một trong những thay đổi thực tế nhất từ “đòn bẩy thể chế” chính là chính sách đãi ngộ đặc thù dành cho đội ngũ huấn luyện viên (HLV) và vận động viên (VÐV). Những chính sách này không chỉ giải quyết vấn đề đời sống trước mắt mà còn hỗ trợ sau giải nghệ, tạo sự an tâm tuyệt đối cho lực lượng thể thao mũi nhọn.

Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội ban hành Nghị quyết số 13/2023/NQ-HÐND và tiếp tục thông qua Nghị quyết số 65/2025/NQ-HÐND (hiệu lực từ 1/1/2026) quy định mức chi trong lĩnh vực thể thao thành tích cao. Từ đầu năm 2024, áp dụng mức trợ cấp trách nhiệm 7 triệu đồng/tháng cho VÐV đội tuyển quốc gia và 5 triệu đồng/tháng cho đội tuyển trẻ. VÐV đạt huy chương tại các kỳ đại hội lớn (toàn quốc đến Olympic) nhận trợ cấp thường xuyên từ 7 đến 74,5 triệu đồng/tháng tùy thành tích. Ðặc biệt, VÐV giành vé dự Olympic hoặc World Cup bóng đá được hỗ trợ 17 triệu đồng/tháng trong suốt chu kỳ thi đấu 4 năm. VÐV giành Huy chương vàng thế giới nhóm 1 nhận hỗ trợ hằng tháng từ 13 đến 17 triệu đồng. HLV có VÐV đạt thành tích cao được hưởng chế độ bằng 50% mức của VÐV. Thành phố cũng có chính sách hỗ trợ những VÐV đã cống hiến trên 5 năm nhưng không còn khả năng thi đấu.

Ðánh giá về bước tiến này, HLV đội tuyển boxing Việt Nam Nguyễn Như Cường nhận định: “Với cơ chế này, Hà Nội không chỉ giữ chân được người tài mà còn đang từng bước hiện thực hóa tham vọng trở thành “đại bản doanh” đẳng cấp nhất của thể thao quốc gia, nơi hội tụ những nguồn lực tốt nhất cho huấn luyện và thi đấu”. 

Song hành cùng tài chính, Hà Nội quyết liệt nâng cấp cơ sở vật chất, điển hình là việc đưa vào khai thác hệ thống nhà tập (như nhà tập môn cử tạ mới được nâng cấp), phòng nghỉ và nhà ăn hiện đại tại Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu thể thao Hà Nội. Hơn nữa, việc thu hút chuyên gia nước ngoài trình độ cao trực tiếp huấn luyện cũng được ưu tiên nguồn lực. Nhờ đó, VÐV được tiếp cận với công nghệ huấn luyện tiên tiến ngay trên sân nhà.

Phát triển thể thao phong trào là ưu tiên hàng đầu 

Nếu thể thao thành tích cao là “gương mặt đại diện”, thì thể thao quần chúng chính là “nền móng” vững chắc để phát hiện, bồi dưỡng tài năng và xây dựng một xã hội năng động. Bám sát tinh thần lấy người dân làm trung tâm của Nghị quyết 02, Hà Nội coi phát triển thể thao phong trào là ưu tiên hàng đầu, nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và sức khỏe cộng đồng.

Thực tế hiện nay đặt ra bài toán khó về quỹ đất cho thể thao tại các khu vực nội đô như Hoàn Kiếm, Tây Hồ... Ðể giải quyết, Hà Nội đã linh hoạt đa dạng hóa không gian luyện tập thông qua các công viên thể thao thông minh và điểm sinh hoạt cộng đồng tại những khu đô thị mới. Việc gia tăng các không gian này không chỉ đáp ứng nhu cầu rèn luyện thể chất mà còn tạo điểm kết nối cộng đồng, góp phần giữ gìn nét văn hóa “thanh lịch, văn minh, nghĩa tình” đặc trưng của người Tràng An.

Với tầm nhìn 100 năm và các cột mốc 2035, 2045, quy hoạch thể thao của Hà Nội đặt mục tiêu phải gắn kết chặt chẽ với hệ thống giao thông công cộng và hành lang sinh thái sông Hồng, sông Ðuống. Ðồng thời, thành phố sẽ tiếp tục mở rộng hệ thống thiết chế thể thao cơ sở thông qua Nghị quyết số 07/2024/NQ-HÐND, hỗ trợ nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống thiết chế văn hóa - thể thao phục vụ xây dựng nông thôn mới.

Chuyển đổi số và Thể thao học đường  

Bên cạnh hạ tầng và chính sách, việc ứng dụng công nghệ số và liên kết giáo dục đang trở thành xu hướng tất yếu giúp thể thao Thủ đô bắt kịp thế giới. Hà Nội xác định tiên phong xây dựng một hệ sinh thái thể thao số toàn diện. Quá trình này bao gồm việc số hóa các thiết chế văn hóa thể thao, thành tích thi đua xã phường, số liệu giải đấu, quản lý dữ liệu VÐV và HLV. Việc triển khai các nền tảng tập luyện trực tuyến, tổ chức giải đấu ảo và kết nối cộng đồng qua ứng dụng thông minh là những bước đi thiết thực trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia.

Một điểm nhấn là việc đưa thể thao học đường trở thành trọng tâm trong chương trình giáo dục toàn diện. Sở hữu hệ thống trường học dày đặc, Hà Nội đang từng bước phối hợp liên ngành (Văn hóa - Thể thao với Giáo dục, Y tế) để đầu tư bài bản về cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên thể chất. Ðây được kỳ vọng sẽ là “vườn ươm” bền vững, cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cho thể thao thành tích cao trong tương lai.

Những thành công rực rỡ như việc đóng góp 33,33% tổng số Huy chương Vàng của Ðoàn Thể thao Việt Nam tại SEA Games 33 (năm 2025) là minh chứng cho thấy năng lực của thể thao Thủ đô. Tuy nhiên, mục tiêu của Hà Nội trong kỷ nguyên mới không dừng lại ở những tấm huy chương mà hướng tới xây dựng một nền thể thao hiện đại, chuyên nghiệp và bền vững.

Thông qua Kế hoạch số 151/KH-UBND và Chỉ thị số 43-CT/TU, Hà Nội đã cụ thể hóa chiến lược phát triển thể thao dài hạn. Ðến năm 2030, thành phố đặt mục tiêu có 50% dân số tập luyện thể dục thể thao thường xuyên, tiếp tục giữ vững vị trí dẫn đầu toàn đoàn tại Ðại hội Thể thao toàn quốc và đóng góp ít nhất 30% lực lượng cho Ðoàn Thể thao Việt Nam tại các kỳ SEA Games. Bên cạnh đó, Hà Nội cũng tập trung đầu tư có trọng điểm cho các môn thi đấu Olympic, ASIAD, ứng dụng khoa học công nghệ, y học thể thao trong tuyển chọn và huấn luyện. Việc đầu tư xây dựng các trung tâm thể thao cấp vùng đạt chuẩn quốc tế sẽ đưa Hà Nội vào thế sẵn sàng đăng cai các giải đấu châu lục và thế giới.

Nghị quyết 02-NQ/TW và Luật Thủ đô năm 2026 đã tạo ra một khung pháp lý hỗ trợ về chính sách, nhưng để có thể “bay cao”, thể thao Hà Nội cần sự minh bạch trong quy hoạch, năng lực thực thi hiệu quả, chuyên nghiệp hóa công tác đào tạo nhân lực và sự phối hợp liên ngành chặt chẽ. Với đòn bẩy thể chế mạnh mẽ, sự quyết liệt trong hành động và tầm nhìn chiến lược sâu rộng, thể thao Hà Nội đang cần những cú bứt phá ngoạn mục. Ðó không chỉ là sự vươn tầm của một ngành kinh tế mới, mà còn là sức khỏe của người dân, là vị thế của Thủ đô và là niềm tin vững chắc vào một “kỷ nguyên mới” tươi sáng, nơi mỗi người dân đều được tận hưởng trọn vẹn thành quả của sự phát triển. 

TRÚC LAM

  Nguồn: Đặc san Thể thao & Đời sống, số 2, tháng 7/2026