Gắn ưu đãi đầu tư với hiệu quả của sản phẩm du lịch

Phát biểu tại Hội trường, Bộ trưởng trân trọng cảm ơn các vị đại biểu Quốc hội đã dành sự quan tâm đối với dự thảo Nghị quyết. Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho biết, các đại biểu cơ bản thống nhất với sự cần thiết ban hành Nghị quyết nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn, tạo đột phá, góp phần thực hiện các mục tiêu của Nghị quyết số 26 của Bộ Chính trị, đó là, đến năm 2030, phát triển mạnh 3 cực tăng trưởng du lịch là Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng; 10 trung tâm du lịch trọng điểm, 20 khu du lịch quốc gia, 15 tập đoàn có thương hiệu mạnh, cùng các tiêu chí về lao động, việc làm và cơ sở lưu trú.

Bộ trưởng cho biết, ngay sau phiên thảo luận tại tổ, cơ quan chủ trì soạn thảo đã nghiêm túc tiếp thu, chỉnh lý, hoàn thiện và gửi đến các đại biểu dự thảo Nghị quyết. Qua thảo luận tại hội trường, các ý kiến tập trung chủ yếu vào các vấn đề liên quan đến tiêu chí, địa bàn và điều kiện áp dụng các chính sách ưu đãi.

Thay mặt cho cơ quan chủ trì soạn thảo, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh giải trình, làm rõ một số vấn đề lớn các đại biểu quan tâm. Về nguyên tắc xây dựng Nghị quyết, cơ quan soạn thảo đã rà soát, chỉnh lý theo hướng chỉ lựa chọn những vấn đề cấp bách, có tính đặc thù, bổ sung các chính sách mới và thực hiện thí điểm theo thời hạn thuộc thẩm quyền của Quốc hội.

Về địa bàn áp dụng, Nghị quyết nhằm phát triển du lịch trên phạm vi cả nước, không chỉ dành cho một số địa bàn trọng điểm. Ngoài 3 cực tăng trưởng du lịch là Hà Nội, TP.HCM và Đà Nẵng, các địa bàn khác được xác định theo quy hoạch hệ thống du lịch, bảo đảm các mục tiêu của Nghị quyết số 26, phù hợp với đặc điểm địa bàn và tài nguyên du lịch Việt Nam.

Bộ trưởng cho biết, tiếp thu ý kiến của các đại biểu về điều kiện thực tế của mỗi địa phương, cơ quan soạn thảo sẽ nghiên cứ để bổ sung chính sách phù hợp.

Đối với du lịch cộng đồng, doanh nghiệp vừa và nhỏ, hợp tác xã, hộ kinh doanh, Bộ trưởng cho biết dự thảo Nghị quyết đã thiết kế các nhóm chính sách riêng, không đặt ngưỡng vốn và lao động; bổ sung các chủ thể được tham gia, hưởng lợi; mở rộng hỗ trợ hạ tầng giao thông kết nối từ trục giao thông chính đến các điểm du lịch cộng đồng; hỗ trợ xúc tiến, pháp lý, thủ tục hành chính, đầu tư, cải tạo cơ sở lưu trú cộng đồng. Ngoài ra, cũng có những chính sách ưu đãi phù hợp, thiết thực đối với các dự án du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái.

Liên quan đến ý kiến đại biểu về việc bảo đảm người dân được hưởng lợi về chính sách và ưu đãi từ các dự án du lịch, Bộ trưởng cho biết dự thảo Nghị quyết xác định 5 tiêu chí gồm: loại hình, địa bàn, quy mô, hiệu quả kinh tế - xã hội và phát triển bền vững. Trong đó, hiệu quả kinh tế - xã hội và phát triển bền vững là hai tiêu chí quan trọng.

“Cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục nghiên cứu để thể chế hóa đầy đủ hơn đối với nhóm chính sách này khi sửa đổi Luật Du lịch trình Quốc hội năm 2027” – Bộ trưởng cho biết.

Về các dự án du lịch quy mô lớn, Bộ trưởng nhấn mạnh, Nghị quyết số 26 của Bộ Chính trị xác định hai nhóm dự án là dự án du lịch động lực và dự án du lịch chất lượng cao. Trong dự thảo Nghị quyết của Quốc hội lần này, cơ quan soạn thảo đã bổ sung nhóm dự án du lịch chất lượng cao mang tính chiến lược, với mục đích hướng tới các dự án có quy mô, có sức lan tỏa mạnh và có tầm ảnh hưởng quốc tế; hướng tới mục tiêu đến năm 2045, Việt Nam sẽ thuộc nhóm top 30 quốc gia có năng lực cạnh tranh du lịch hàng đầu thế giới. 

Đối với ý kiến của đại biểu về việc bảo đảm ưu đãi đúng đối tượng, đúng dự án du lịch, theo Bộ trưởng, dự thảo đã quy định hạng mục du lịch phải chiếm tối thiểu 50% tổng số vốn đầu tư; không bao gồm casino, trò chơi điện tử có thưởng, đặt cược và kinh doanh bất động sản. Bộ trưởng cho rằng, việc xác định tiêu chí này không dễ, nhưng đã loại trừ được nguy cơ trục lợi chính sách đối với các dự án được hưởng ưu đãi.

Bộ trưởng cho biết, cơ quan soạn thảo cũng tiếp thu ý kiến đại biểu về việc áp dụng thống nhất tiêu chí bảo vệ môi trường, phát triển kinh tế cho cả 3 nhóm dự án; bổ sung yêu cầu giải ngân tối thiểu theo tỷ lệ phần trăm trong 3 năm. Đối với ý kiến về điều kiện thời hạn đưa dự án vào hoạt động, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục nghiên cứu để xem xét việc bổ sung quy định, bảo đảm hiệu quả thực hiện chính sách.

Đối với khả năng tiếp cận chính sách của các địa bàn khó khăn, Bộ trưởng cho biết hiện nay có hai nhóm chính sách được thực hiện song song. Một là chính sách hỗ trợ của Nhà nước, được bảo đảm từ nhiều nguồn, chủ yếu là ngân sách Trung ương và nguồn ngân sách địa phương. Hai là chính sách ưu đãi đối với các dự án nhằm thu hút đầu tư, trong đó có các chính sách giảm thuế và các khoản ưu đãi khác để thúc đẩy các dự án.

“Việc thực hiện song song hai nhóm chính sách này sẽ bảo đảm các địa bàn khó khăn vẫn có thể tiếp cận chính sách” - Bộ trưởng nhấn mạnh.

Về một số mô hình kinh doanh du lịch mới và cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, Bộ trưởng cho biết cơ quan soạn thảo tiếp thu ý kiến đại biểu theo hướng những mô hình đã và đang triển khai thì không cần phải đưa vào diện thử nghiệm.

Đối với kinh tế đêm, Bộ trưởng nêu rõ dự thảo chỉ thí điểm việc áp dụng mô hình hoạt động 24/7 do có ảnh hưởng đến đời sống người dân. Còn hoạt động kinh tế đêm đã được triển khai và đang thực hiện khá tốt, không thuộc phạm vi cần thử nghiệm.

Liên quan đến chính sách thị thực, nhập cảnh, xuất cảnh, cư trú và việc áp dụng pháp luật trong mối quan hệ với Luật Thủ đô, Luật Phát triển đô thị, các cơ chế, chính sách đặc thù và pháp luật có liên quan, Bộ trưởng cho biết dự thảo không thu hẹp các cơ chế đặc thù đã được Quốc hội phân quyền cho các thành phố.

Khoản 2, Điều 14 được chỉnh lý theo nguyên tắc văn bản nào có mức độ ưu đãi cao hơn thì áp dụng theo văn bản đó.

 “Cơ quan soạn thảo cũng tiếp thu các ý kiến về bảo đảm hài hòa giữa bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa trong phát triển du lịch; bảo đảm người dân được hưởng lợi từ các dự án du lịch; đào tạo nhân lực chất lượng cao cho du lịch và xây dựng chính sách hỗ trợ toàn diện hơn cho du lịch” - Bộ trưởng cho biết.

Bộ trưởng nhấn mạnh, dự án du lịch không chỉ được xác định là một dự án đầu tư mà phải tạo ra sản phẩm du lịch. Tiêu chí đánh giá chính là hiệu quả của sản phẩm du lịch đó.

Trên cơ sở ý kiến của các đại biểu Quốc hội, cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ tiếp tục rà soát đồng bộ, kỹ lưỡng và bổ sung, hoàn thiện, để khi dự thảo Nghị quyết được Quốc hội ban hành sẽ bảo đảm chất lượng cao nhất.

Rà soát điều kiện ưu đãi và nguồn lực thực hiện chính sách du lịch

Phát biểu kết luận phiên thảo luận tại hội trường, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh cho biết, trong không khí thảo luận sôi nổi, sâu sắc, tâm huyết và trách nhiệm cao, các vị đại biểu Quốc hội đánh giá cao tinh thần tiếp thu nghiêm túc, trách nhiệm của Chính phủ và cơ quan chủ trì soạn thảo, cơ quan chủ trì thẩm tra; tán thành cao sự cần thiết ban hành Nghị quyết nhằm thể chế hóa kịp thời Nghị quyết 26 và chủ trương, định hướng của Đảng về phát triển văn hóa, du lịch; tạo cơ chế chính sách đặc thù để tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, nâng cao chất lượng, sức cạnh tranh của du lịch Việt Nam, thúc đẩy phát triển du lịch nhanh, bền vững, thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của đất nước, đồng thời phát huy, bảo vệ tài nguyên môi trường, lan tỏa các giá trị văn hóa lịch sử, hình ảnh đất nước và con người Việt Nam.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh cho biết, các vị đại biểu Quốc hội đã tập trung phân tích, góp ý về nhiều nội dung và kỹ thuật lập pháp nhằm tiếp tục hoàn thiện dự thảo Nghị quyết, trong đó tập trung vào một số nội dung chủ yếu:

Thứ nhất, đại biểu đề nghị rà soát địa bàn ưu tiên, tiêu chí phân loại và điều kiện hưởng ưu đãi hỗ trợ của từng nhóm dự án; làm rõ cơ sở các mức vốn, lao động, điều kiện giải ngân gắn với ưu đãi về tiến độ đưa dự án du lịch vào hoạt động; cân nhắc tính chất cần thiết, hiệu quả của nhóm dự án du lịch động lực mang tính chiến lược và các mức ưu đãi kèm theo. Chính sách ưu đãi phải gắn liền với cam kết về sản phẩm đầu ra, hiệu quả kinh tế xã hội và thụ hưởng của cộng đồng dân cư.

Thứ hai, rà soát chính sách ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp, miễn giảm tiền thuê đất so với hiện hành; làm rõ phần ưu đãi tăng thêm và hiệu quả thu hút đầu tư phát triển sản phẩm du lịch; quy định rõ đối tượng, điều kiện, mức, thời hạn ưu đãi, nội dung Quốc hội quyết định theo thẩm quyền và nội dung giao cho Chính phủ quy định cụ thể; hoàn thiện cơ chế hạch toán, cơ chế kiểm tra, chấm dứt và thu hồi ưu đãi.

Thứ ba, tiếp tục hoàn thiện đánh giá tác động ngân sách, làm rõ số giảm thu, nhu cầu chi và phương án bảo đảm nguồn lực theo từng chính sách, từng cấp ngân sách, kể cả phần tiếp tục phát sinh sau khi Nghị quyết hết hiệu lực; làm rõ điều kiện, nguồn kinh phí hỗ trợ hạ tầng, xúc tiến, phát triển sản phẩm và nhân lực du lịch, nguồn vốn, thẩm quyền và giới hạn trách nhiệm của Nhà nước đối với các công cụ tài chính, tín dụng ưu đãi, hỗ trợ lãi suất. Bảo đảm doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã, hộ kinh doanh, cộng đồng dân cư tiếp cận, thụ hưởng chính sách, nhất là tại các địa bàn khó khăn; cụ thể hóa cơ chế chia sẻ lợi ích với người dân, gắn hỗ trợ đào tạo với nhu cầu sử dụng lao động và kết quả đầu ra, chú trọng nhân lực tại chỗ. Việc hỗ trợ phải phù hợp với khả năng cân đối ngân sách, tránh trùng lặp và cạnh tranh ưu đãi giữa các địa phương.

Thứ tư, đại biểu đề nghị rà soát, làm rõ đối tượng, điều kiện hưởng ưu đãi đối với mô hình kinh doanh du lịch mới, phạm vi, thẩm quyền chấp thuận và cơ chế giám sát, xử lý rủi ro trong thử nghiệm có kiểm soát; rà soát chính sách thị thực, nhập cảnh, xuất cảnh, cư trú; xác định rõ nội dung khác luật thuộc thẩm quyền của Quốc hội và nội dung giao Chính phủ quy định; làm rõ thời hạn thí điểm, bảo đảm quốc phòng, an ninh, an toàn, môi trường và quyền lợi của cộng đồng.

Thứ năm, về thời hạn, đại biểu đề nghị nghiên cứu làm rõ mối quan hệ giữa hiệu lực 10 năm của Nghị quyết và thời hạn thí điểm 5 năm đối với một số ưu đãi và thời gian hưởng từng chính sách ưu đãi; quy định rõ việc tổng kết, đánh giá kết quả thực hiện và xử lý chuyển tiếp, nhất là thời gian ưu đãi của các dự án; bảo đảm chặt chẽ, khả thi, tránh tạo điều kiện đối với các dự án hiện hữu, không hồi vốn, miễn giảm nghĩa vụ tài chính đã phát sinh trước ngày Nghị quyết có hiệu lực; rà soát tính thống nhất với các pháp luật có liên quan; chuẩn bị đồng bộ văn bản quy định chi tiết, bảo đảm có hiệu lực cùng thời điểm áp dụng nội dung giao cho Chính phủ.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh nhấn mạnh, các ý kiến phát biểu tại phiên thảo luận hôm nay là cơ sở quan trọng để Ủy ban Thường vụ Quốc hội chỉ đạo cơ quan thẩm tra, cơ quan soạn thảo và các cơ quan có liên quan nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ, giải trình thấu đáo, hoàn thiện dự thảo Nghị quyết với chất lượng cao nhất để trình Quốc hội xem xét thông qua theo chương trình của kỳ họp.