Higashino Keigo sinh năm 1958 tại Osaka, Nhật Bản. Trước khi bước vào con đường viết lách chuyên nghiệp, ông từng làm việc với vai trò một kỹ sư. Cột mốc quan trọng mở đầu cho sự nghiệp sáng tác kéo dài nhiều thập kỷ của ông là năm 1985, khi tiểu thuyết Sau giờ tan học xuất sắc giành Giải thưởng Edogawa Ranpo. Từ khởi đầu này, Keigo đã kiên trì theo đuổi và gắn liền tên tuổi mình với sự phát triển của văn học trinh thám Nhật Bản.

Qua nhiều năm lao động nghệ thuật bền bỉ, Higashino Keigo đã xây dựng một gia tài tác phẩm  đồ sộ. Các sáng tác của ông không chỉ dừng lại trên trang sách mà còn được dịch sang nhiều ngôn ngữ, chuyển thể thành các dự án phim điện ảnh, truyền hình thành công và nhận được sự đón nhận nồng nhiệt từ độc giả khắp nơi trên thế giới.

Tại Việt Nam, tên tuổi Higashino Keigo trở nên  quen thuộc thông qua hàng loạt tác phẩm đình đám được dịch và xuất bản liên tục trong nhiều năm qua, tiêu biểu như: Phía sau nghi can X, Bạch dạ hành, Điều kỳ diệu của tiệm tạp hóa Namiya, Án mạng mười một chữ…

Thông qua những trang viết, Higashino Keigo đã kiến tạo một thế giới trinh thám rất riêng biệt. Ở đó, các vụ án, manh mối hay bí mật không đứng độc lập mà luôn gắn liền với những câu chuyện về con người và đời sống. Các vụ án trong tác phẩm của Keigo thường mở ra những diễn biến phức tạp về tâm lý, mối quan hệ nhân sinh cùng những lựa chọn đằng sau mỗi hành động. Sức hút cốt lõi trong sáng tác của ông nằm ở khả năng giữ người đọc trong trạng thái hồi hộp của một câu chuyện phá án, đồng thời gợi mở những câu hỏi trăn trở về gia đình, tâm lý và xã hội.

Tại toạ đàm hôm 22/8, dưới góc độ một người sáng tác, nhà văn Đức Anh phân tích  cách thức Higashino Keigo xây dựng một câu chuyện trinh thám hoàn chỉnh. Điều này thể hiện qua nghệ thuật thiết lập tình huống, kiểm soát lượng thông tin, sắp đặt hệ thống manh mối, tạo dựng bất ngờ và đặc biệt là việc lồng ghép các vấn đề nhân sinh vào bên trong cấu trúc của vụ án.

Khác với dòng trinh thám cổ điển phương Tây vốn tập trung giấu kín danh tính thủ phạm cho đến phút chót, Higashino Keigo thường chọn cách hé lộ kẻ gây án ngay từ phần mở đầu của tác phẩm (tiêu biểu như trong Phía sau nghi can X hay Ác ý). Tên tuổi của ông gắn liền với khả năng xây dựng cốt truyện chặt chẽ và liên tục thử nghiệm với cấu trúc thể loại.

Trong tiểu thuyết của Keigo, lời giải cho vụ án chỉ đại diện cho một phần câu chuyện. Đằng sau câu hỏi “Ai là hung thủ?”, tác phẩm của ông hướng độc giả đến hai câu hỏi quan trọng và khó khăn hơn: động cơ sâu xa (điều gì đã đẩy một con người đến hành động tội lỗi?) và cuộc đấu trí che giấu, vạch trần (phương thức thực hiện tội ác và sự giằng co giữa các bên).

Xuất thân là một kỹ sư điện, Keigo đưa tư duy logic khắt khe cùng tri thức khoa học tự nhiên như vật lý, sinh học và công nghệ vào trang sách một cách tự nhiên. Bên cạnh đó, tội ác trong văn chương của Keigo ít khi xuất phát từ sự độc ác thuần túy. Nó thường nảy sinh từ hoàn cảnh đường cùng, tình yêu cuồng nhiệt, sự hy sinh mù quáng hoặc là phản ứng trước những góc tối xã hội như bạo lực học đường, lỗ hổng pháp luật hay sự thờ ơ vô cảm. Chính vì vậy, khi đọc Keigo, độc giả không chỉ tò mò về diễn biến mà còn rơi vào trạng thái giằng xé về mặt đạo đức, vừa phẫn nộ trước tội ác, vừa xót thương cho số phận của nhân vật.

Cách viết này giúp các tác phẩm trinh thám của ông mở rộng phạm vi sang các chủ đề về gia đình, tình yêu, sự hy sinh, mặc cảm và áp lực xã hội. Manh mối vẫn giữ vai trò quan trọng, nhưng chính yếu tố con người phía sau manh mối mới là thứ đọng lại lâu dài trong lòng người đọc sau khi vụ án đã khép lại.

Tọa đàm cũng ghi nhận những chia sẻ từ dịch giả Đỗ Nguyên - người đã gắn bó với việc chuyển ngữ nhiều tác phẩm của Higashino Keigo sang tiếng Việt (Ngôi nhà của người cá say ngủ, Tên của trò chơi là Bắt cóc, Giới hạn của sứ mệnh và linh hồn và dự kiến sắp tới là hai tác phẩm: Quy tắc của thám tử lừng danh, Lời nguyền của thám tử lừng danh).

Từ kinh nghiệm thực tế khi làm việc với các văn bản gốc từ tiếng Nhật, dịch giả Đỗ Nguyên phân tích về nhịp kể, lời thoại, cách lựa chọn từ ngữ và những bài toán mà người dịch phải xử lý khi chuyển ngữ một tác phẩm trinh thám Nhật sang tiếng Việt, đặc biệt là văn phong của Keigo. Chị cũng trình bày về đặc trưng ngôn ngữ, nghệ thuật kể chuyện của tác giả, đồng thời đưa ra những quan sát cá nhân về sự thay đổi trong đề tài, giọng văn và phong cách sáng tác của Keigo qua từng giai đoạn khác nhau.

Ở góc độ đơn vị phát hành, ông Nguyễn Xuân Minh - Giám đốc Kế hoạch và Bản quyền của Nhã Nam đã "bật mí" về  quá trình dịch thuật, thương thảo bản quyền, liên kết xuất bản và giới thiệu các tác phẩm của Higashino Keigo tại Việt Nam. Những câu chuyện hậu trường phía sau việc lựa chọn đầu sách, chuyển ngữ và phân phối sách đã giúp công chúng hiểu rõ hơn hành trình đưa các sáng tác của Keigo đối với độc giả Việt Nam.