Ngày 23/7/1980, từ sân bay vũ trụ Baikonur, phi công Phạm Tuân cùng phi hành gia Viktor Gorbatko bay vào không gian trên con tàu Soyuz 37. Chuyến bay đưa Phạm Tuân trở thành người Việt Nam đầu tiên và người châu Á đầu tiên bay vào vũ trụ, ghi dấu một sự kiện quan trọng trong lịch sử khoa học và hàng không vũ trụ Việt Nam. Cuốn sách Anh hùng Phạm Tuân và chuyến bay vào vũ trụ kể lại hành trình ấy qua góc nhìn sống động của tác giả Nguyễn Công Huy, một cựu phi công tiêm kích MiG-21 và cũng là đồng đội trong chiến đấu của phi công Phạm Tuân.
Qua từng trang sách, độc giả có thể tìm hiểu quá trình tuyển chọn và rèn luyện phi hành gia, giây phút phóng tàu đầy hồi hộp, những trải nghiệm đặc biệt trên quỹ đạo, các thí nghiệm được thực hiện trong không gian và cú “hạ cánh mềm” đầy căng thẳng giữa sa mạc. Cuốn sách còn giới thiệu các tranh minh họa về chuyến bay Soyuz 37 do cố họa sĩ Lê Huy Toàn thực hiện từ năm 1980. Khoa học vũ trụ ngày nay đã có những tiến bộ vượt bậc, nhưng chuyến bay của Anh hùng Phạm Tuân cách nay gần nửa thế kỷ vẫn mang nhiều giá trị lớn lao, khơi dậy khát vọng chinh phục vũ trụ và chinh phục những thử thách mới của thời đại, tiếp thêm niềm tự hào dân tộc, ý chí phấn đấu cho thế hệ trẻ Việt Nam hôm nay.
Chia sẻ tại buổi giao lựu, tác giả Nguyễn Công Huy cho biết, sau những năm tháng trực tiếp chiến đấu và trở về với cuộc sống đời thường, ông luôn thôi thúc bản thân phải thực hiện một điều gì đó ý nghĩa để ghi dấu những trải nghiệm cá nhân cũng như tri ân những người đồng đội đã cùng ông đi qua thời kỳ gian khổ, khốc liệt. Mục đích lớn nhất của ông khi cầm bút là để lưu giữ sự chân thực của lịch sử cho thế hệ mai sau. Với các bạn trè Việt Nam ngày nay, “Anh hùng Phạm Tuân" là cái tên gắn với danh hiệu đặc biệt: “Người Việt Nam đầu tiên bay vào vũ trụ”. Thế nhưng, hành trình đó diễn ra từ bao giờ và như thế nào thì không phải ai cũng biết. Cuốn sách Anh hùng Phạm Tuân và chuyến bay vào vũ trụ đã cho độc giả hiểu rằng: để có được 8 ngày trên quỹ đạo năm 1980 ấy, là kết quả của ý chí con người, vượt qua những giới hạn thể chất. Những ghi chép từ người trong cuộc không chỉ tái hiện một không gian lịch sử hào hùng của dân tộc mà còn truyền cảm hứng mạnh mẽ, mở ra những góc nhìn mới cho thế hệ sau trong việc học tập và cống hiến cho Tổ quốc.
Nhân dịp kỷ niệm 46 năm ngày trở về từ không gian, Trung tướng, AHLLVTND Phạm Tuân đã bày tỏ niềm xúc động và vinh dự lớn lao, khi được đón tiếp nồng hậu trong vòng tay của đông đảo các thế hệ độc giả và các cháu thiếu nhi. Ông chia sẻ, đối với một người lính, hạnh phúc nhất chính là hoàn thành nhiệm vụ và trở về an toàn. Nhìn lại chuyến bay đặc biệt năm xưa, ông nhấn mạnh rằng dù phải đối mặt với vô vàn áp lực và ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết, việc trở về đất mẹ an toàn là một thắng lợi lớn không chỉ của cá nhân ông mà còn của cả nền khoa học.
Ông khẳng định thành quả này thuộc về tập thể những người thầm lặng phía sau, từ đội ngũ kỹ sư đến các công nhân kỹ thuật đã tận tụy phục vụ. Hồi tưởng về những trải nghiệm vô giá trong khoảnh khắc thực hiện nhiệm vụ, ông mô tả cảm giác hồi hộp đầy đặc biệt lúc ngồi trên con tàu chờ lệnh phóng. Khi con tàu đạt đến tầm cao vũ trụ với vận tốc cực lớn, ông đã không khỏi ngỡ ngàng trước vẻ đẹp lung linh của Trái Đất qua cửa sổ. Đặc biệt, ông chia sẻ về niềm tự hào khi nhìn thấy dải đất Việt Nam từ không trung. Từ điểm nhìn ấy, ông nhận ra rằng Trái Đất chính là quê hương chung của nhân loại, nơi không có ranh giới chia cắt giữa các quốc gia.
Trung tướng Phạm Tuân đã hồi tưởng lại những dấu mốc quan trọng và đầy bất ngờ trong cuộc đời binh nghiệp của mình. Ông tiết lộ rằng con đường trở thành phi công không hề bằng phẳng. Vào năm 1965, ông từng không vượt qua kỳ tuyển chọn sức khỏe do chứng rối loạn nhịp tim và phải chuyển sang học sửa chữa radar. Tuy nhiên, nhờ sự kiên trì và một chút may mắn, ông đã được tuyển lại và bắt đầu từ những loại máy bay vận tải đơn giản nhất trước khi chuyển sang lái tiêm kích MiG-21. Dấu ấn rực rỡ nhất trong sự nghiệp chiến đấu của ông là chiến công bắn rơi siêu pháo đài bay B-52 vào đêm 27/12/1972, đưa ông trở thành người đầu tiên lập được thành tích này trong chiến dịch 12 ngày đêm bảo vệ bầu trời Hà Nội.
Ông cũng chia sẻ những tình tiết ít người biết về quá trình tuyển chọn phi công bay vào vũ trụ khắt khe vào năm 1979. Ban đầu, ông không có tên trong danh sách vì lý do sức khỏe, nhưng sau đó, ông và phi công Bùi Thanh Liêm đã được các bác sĩ Nga lựa chọn để đào tạo song song. Quá trình huấn luyện diễn ra trong sự bảo mật tuyệt đối và áp lực cực lớn, nơi mọi thông số về điểm số đều không được tiết lộ. Phải đến ba ngày trước giờ phóng, hội đồng khoa học mới chính thức quyết định ông là phi công chính thức cho chuyến bay lịch sử. Kết thúc câu chuyện, Trung tướng Phạm Tuân gửi gắm một thông điệp đầy cảm hứng tới thế hệ trẻ: Không ai sinh ra đã hoàn hảo cả về thể lực hay trí tuệ, nhưng nếu sở hữu ý chí, quyết tâm và định hướng đúng đắn, chúng ta hoàn toàn có thể chinh phục được những mục tiêu lớn lao trong cuộc đời.
Trung tướng Phạm Tuân cũng bày tỏ sự trân trọng nhất tới người đồng đội của mình - tác giả Nguyễn Công Huy. Bên cạnh đó, ông cũng nhắc đến cố họa sĩ Lê Vĩnh Toàn, người đã dành nhiều tâm sức để vẽ về lực lượng Không quân Việt Nam từ những năm tháng chiến tranh 1972 khốc liệt. Ông chia sẻ rằng chính những minh họa chân thực và đầy cảm xúc ấy đã giúp hình ảnh người chiến sĩ không quân, người phi công vũ trụ và hình ảnh Bộ đội Cụ Hồ được lan tỏa rộng rãi đến với mọi người.
Buổi gặp gỡ giao lưu với Trung tướng, Anh hùng LLVTND Phạm Tuân và tác giả Nguyễn Công Huy tại Nxb Kim Đồng không chỉ thu hút đông đảo các em thiếu nhi mà cả độc giả ở nhiều thế hệ. Qua những lời kể chân thực, Trung tướng, AHLLVTND Phạm Tuân không chỉ làm sống lại những ký ức sống động trong một thời kỳ lịch sử hào hùng của quân đội và khoa học kỹ thuật Việt Nam mà còn truyền tải thông điệp về ý chí quyết tâm và khát vọng cống hiến, đam mê khám phá khoa học cho thế hệ trẻ. Thông qua đó, các em có thêm động lực để nuôi dưỡng những ước mơ về các thành tựu rực rỡ trong nhiều lĩnh vực khác nhau trong tương lai.
