Nếu đạo diễn là người kể câu chuyện trên màn ảnh, thì nhà sản xuất là người kết nối mọi nguồn lực để biến kịch bản thành hiện thực. Đó là công việc đòi hỏi khả năng tổ chức, điều phối và giải quyết vấn đề, cân bằng giữa sáng tạo và hiệu quả sản xuất. Bởi vậy, đằng sau mỗi bộ phim không chỉ là một dự án đầu tư mà còn là hành trình đưa những câu chuyện đủ hay chạm đến cảm xúc khán giả. Một buổi trưa tháng 9, Tường Vi đã chia sẻ về hành trình gắn bó với điện ảnh, những áp lực của một nhà sản xuất và kỳ vọng về sự phát triển của điện ảnh Việt.

• Cơ duyên nào đưa chị đến với nghề sản xuất phim?

Tôi chưa bao giờ nghĩ mình làm nhà sản xuất phim cho đến khi “bị” giao việc. Từ nhỏ tôi học giỏi môn Văn, rất thích viết và luôn nghĩ sau này sẽ làm công việc liên quan đến kể chuyện. Tôi được học bổng khóa Biên kịch của Quỹ Ford kết hợp với Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội. Và đó là nền tảng đầu tiên đưa tôi đến với điện ảnh.

Ra trường, tôi làm cho Công ty BHD trong bốn năm. Đó là thời kỳ rực rỡ của BHD với nhiều dự án lớn từ chương trình truyền hình đến phim điện ảnh, phim truyền hình như Vietnam Idol, Cánh đồng bất tận, Những nụ hôn rực rỡ... Công việc ở đó giúp tôi hiểu cách một bộ phim hay một chương trình giải trí được xây dựng, quảng bá và đưa đến khán giả như thế nào.

Sau này, tôi chuyển sang CJ HK ở vị trí phát triển dự án. Mỗi ngày, tôi đọc kịch bản, tiểu thuyết và xem phim từ nhiều quốc gia để xem câu chuyện nào có thể làm ở Việt Nam. Một ngày, tôi đọc được kịch bản Chàng vợ của em do một biên kịch Hàn Quốc gửi đến. Tôi trực tiếp làm việc với đạo diễn Charlie Nguyễn, kết nối các bộ phận để bắt đầu dự án. Sau thành công của bộ phim, mọi người nhận ra tôi không chỉ biết đọc dự án, phát triển kịch bản mà còn có thể kết nối đạo diễn, biên kịch, diễn viên và giải quyết rất nhiều vấn đề trong quá trình sản xuất. Thế là tôi chính thức trở thành nhà sản xuất phim. Nhưng phải mất 10 năm tôi mới chấp nhận mình là nhà sản xuất phim, thay đổi cách nghĩ của biên kịch sang một phạm trù bao quát, rộng lớn hơn.

• Xuất thân là biên kịch có mang lại lợi thế cho chị?

Hầu hết những dự án được giao phụ trách tôi đều tham gia sâu sát vào quá trình viết kịch bản. Tôi không chỉ trao đổi với đạo diễn và biên kịch về nhân vật, cấu trúc và cách kể chuyện mà nhiều khi còn đích thân viết và chỉnh sửa kịch bản. Tôi thấy nếu nhà sản xuất hiểu về việc phát triển kịch bản thì rất có lợi cho quá trình gây dựng nên dự án và cân đối kinh phí sản xuất. 

• Gia nhập V Pictures (CGV Việt Nam) có nền tảng tốt cả về phát hành, chị có gặp khó khăn gì không?

Sau phim Mai, tôi nghĩ sẽ “về hưu” để thư giãn một thời gian nhưng V Pictures mời tôi về phụ trách mảng sản xuất phim. Là công ty con của CGV Việt Nam nên tôi thấy được tiềm năng lớn ở đây, bởi khi đầu ra có sẵn, nhà sản xuất sẽ an tâm tập trung đầu tư cho chất lượng dự án. Điều tôi thích nhất ở V Pictures là môi trường làm việc rất thoải mái, vui vẻ. Tôi được nâng đỡ và học hỏi được nhiều kiến thức chuyên sâu về ngành phim  khi hòa vào môi trường mới này. Tôi chỉ việc nỗ lực tìm kiếm những dự án hay chứ không gặp trở ngại gì.

• Vị trí đạo diễn vẫn chủ yếu do nam giới đảm nhiệm, trong khi ngày càng có nhiều phụ nữ làm nhà sản xuất. Theo chị, phụ nữ có lợi thế gì ở công việc này? Chị có bí quyết gì để hợp tác vui vẻ với các đạo diễn?

Theo tôi, phụ nữ có nhiều lợi thế vì thường cẩn thận, tỉ mỉ, biết quán xuyến và xử lý nhiều đầu việc cùng lúc. Nguyên tắc làm việc của tôi là tôn trọng và cởi mở. Hãy cứ thành thật với bản thân, với cộng sự, với đối tác để phát huy tối đa thế mạnh của mỗi bên cũng như nâng đỡ những chỗ yếu của nhau. Tôi không ngại tranh luận, thậm chí khá gay gắt khi ngồi bàn kịch bản hoặc tính phương án sản xuất, nhưng tất cả là cho tổng thể bộ phim.

Tôi không có nhu cầu thể hiện cái tôi hay dùng quyền lực của một nhà sản xuất để người khác làm theo ý mình. Làm việc với nhiều đạo diễn có cá tính lẫn trình độ khác nhau, tôi luôn tạo được sự tin tưởng để họ dám nói thẳng. Trong mọi cuộc thảo luận, tôi luôn hỏi rất rõ ràng và dùng kiến thức chuyên môn để phân tích các vấn đề. Tôi tuyệt đối tránh áp đặt. Tôi trân trọng công sức của tất cả mọi người, không phụ thuộc vào chức danh hay vị trí, miễn là họ đang nghiêm túc đóng góp để bộ phim trở nên tốt hơn.

• Điều gì là ưu tiên lớn nhất của chị khi sản xuất một bộ phim?

Tôi thích nhìn thấy khán giả yêu đời, vui vẻ, hưng phấn hoặc xúc động mỗi khi xem xong một bộ phim. Có lẽ vì vậy mà tôi luôn thích những bộ phim kết thúc có hậu. Nên khi làm phim, tôi ưu tiên những câu chuyện có nhân vật thú vị, dễ đồng cảm hoặc dễ liên hệ với cuộc sống hằng ngày. Tôi cũng rất thích sự mới mẻ, nên luôn tìm tòi yếu tố mới lạ ở mỗi dự án, hoặc từ thể loại, từ phong cách kể chuyện, từ nhân sự chủ chốt đứng sau.

• Sản xuất phim là một nghề vất vả. Sau nhiều năm điều gì khiến chị vẫn gắn bó ?

Đây không phải công việc văn phòng tám tiếng mỗi ngày, mà là những khi ra hiện trường làm việc 12- 14 tiếng, đi sớm về khuya, nhiều tháng gần như không có ngày nghỉ. Với nhà sản xuất, áp lực là chuyện thường ngày. Nào là bài toán tìm nguồn vốn, cân đối ngân sách, kiểm soát tiến độ, xử lý vô số tình huống phát sinh và cuối cùng là làm sao để bộ phim hoàn thành mà không thấy xấu hổ. Một bộ phim thành công hay thất bại về doanh thu phụ thuộc nhiều yếu tố, nhưng chất lượng và sự tử tế với nghề là điều mình phải chịu trách nhiệm.

Có lẽ vì xuất phát từ tình yêu dành cho điện ảnh và muốn thỏa đam mê nên tôi chưa bao giờ lăn tăn với mục tiêu phải nổi tiếng hay kiếm thật nhiều tiền. Cách tôi làm việc là luôn thành thật với bản thân, để thấy dễ chịu mỗi ngày và đơn giản hóa được nhiều vấn đề. Nhờ vậy mà đến bây giờ, tôi vẫn thấy háo hức mỗi khi bắt đầu một dự án phim mới.

• Thị trường điện ảnh Việt đang rất sôi động. Là người làm sản xuất, điều gì khiến chị áp lực nhất?

Tôi cho rằng đây là giai đoạn rất tích cực. Doanh thu thị trường tăng trưởng mạnh. Khán giả đang dành nhiều sự quan tâm hơn cho phim Việt. Nhưng áp lực cũng lớn hơn vì khi có quá nhiều phim ra rạp, thời gian cho mỗi bộ phim ở rạp bị rút ngắn lại đáng kể. Ngày xưa phim có thể “trụ” được cả tháng, bây giờ trong vòng 3 ngày mở màn mà không bán được vé là coi như thua. Thành ra, áp lực bán vé rất kinh khủng. Điều đó đồng nghĩa với việc nhà sản xuất phải chuẩn bị kỹ hơn từ rất sớm, từ khâu kịch bản, đến kinh phí, chiến lược quảng bá và cả việc quan sát thị hiếu khán giả…

Bên cạnh thử thách về việc tìm nguồn đầu tư ổn định, khó khăn tiếp theo của nhà sản xuất là tìm được một câu chuyện hay, những ý tưởng độc đáo. Số lượng phim tăng nhưng số lượng biên kịch giỏi không tăng lên bao nhiêu. Vì vậy, khi tất cả cùng đi tìm dự án thì cuộc cạnh tranh không còn nằm ở tiền nữa mà nằm ở chất lượng câu chuyện.

• Bài toán nhân sự - đặc biệt là diễn viên cũng đang được nhiều nhà sản xuất nhắc đến? Chị nhìn nhận thực trạng này như thế nào và đâu là cách giải quyết?

Đó là khó khăn chung của cả thị trường. Nền điện ảnh của chúng ta không chỉ thiếu ngôi sao mà còn thiếu những diễn viên đủ thực lực để đảm nhận vai chính trong phim điện ảnh. Ở Việt Nam, không có diễn viên nào có thể bảo chứng 100% doanh thu phòng vé. Phim của ngôi sao lớn vẫn thất bại.

Bài toán tôi đang cân nhắc là có những dự án chọn diễn viên nổi tiếng, có những dự án chọn những gương mặt mới nhưng có thực lực. Lợi thế của diễn viên mới là sẽ tập trung 100% năng lượng, thời gian cũng như tâm huyết để tập luyện cho dự án. Ngược lại, các ngôi sao đôi khi vì quá bận rộn, không có đủ thời gian, tâm trí để đào sâu vào nhân vật và câu chuyện. Điều này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuối cùng của bộ phim, chưa kể đến nguy cơ khán giả sẽ nhàm chán khi nhìn thấy một gương mặt xuất hiện liên tục ở nhiều phim.

Với những nhân sự khác của đoàn phim, tôi cũng áp dụng cách tương tự. Tôi thích được cộng tác với những bạn trẻ, những người có tư duy mới mẻ và rộng lớn hơn.

• Gần đây có một số bộ phim bị ảnh hưởng nặng nề bởi khủng hoảng truyền thông liên quan đến diễn viên. Điều đó có khiến công tác quản trị sản xuất thay đổi?

Những rủi ro truyền thông có thể ảnh hưởng trực tiếp đến bộ phim và hàng trăm con người đã làm việc nhiều tháng. Vì vậy, ngay từ khâu lựa chọn diễn viên, ngoài năng lực chuyên môn, chúng tôi phải cân nhắc kỹ hơn về lối sống, tính chuyên nghiệp, ý thức giữ gìn hình ảnh.

Nếu trước đây chỉ nhắc nhở bằng miệng, thì bây giờ mọi thứ đều phải được quy định chặt chẽ trong hợp đồng. Bộ phận pháp lý cũng tham gia sâu hơn để xây dựng các điều khoản ràng buộc rõ ràng với diễn viên, thậm chí cả nhân sự trong đoàn phim.

• Cuối cùng thì theo chị, điện ảnh Việt cần điều gì nhất để có thể phát triển bền vững?

Điều điện ảnh Việt cần nhất lúc này là tính hệ thống. Cần đầu tư cho “chất xám gốc” bởi nền tảng của một bộ phim vẫn là kịch bản. Điều tôi lo nhất là thị trường phát triển quá nhanh khiến thời gian dành cho việc phát triển kịch bản ngày càng bị thu ngắn lại.

Với sự phát triển của công nghệ như hiện nay cùng với sự năng động, nhạy bén của những nhà phát hành cũng như đội ngũ làm marketing thì tôi nghĩ khi có một câu chuyện hay, sẽ khó để có một bộ phim dở.

Hơn nữa, Việt Nam hiện mới chỉ có một thị trường tiêu thụ phim rất sôi động, chứ chưa hoàn thiện một nền công nghiệp sản xuất. Sự thiếu hụt nhân lực chuyên sâu ở các khâu bổ trợ là một bài toán nhức nhối. Cần thay đổi cách đào tạo để mọi giai đoạn được chuẩn hóa một cách bài bản, từ đó chúng ta mới có thể có một nền điện ảnh phát triển lành mạnh, dài hơi.

Xuân Hướng thực hiện 

Nguồn: Tạp chí VHNT số 656, tháng 9/2026