Hội thảo do Viện Kinh tế và Pháp luật Quốc tế (Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam) phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức. Hội thảo có sự tham gia thảo luận trực tiếp của các chuyên gia đầu ngành trong các lĩnh vực văn hóa, lịch sử, tôn giáo, khoa học công nghệ, tài nguyên, môi trường, xã hội học và quản lý. 

Từ bao đời nay, người Việt Nam luôn đề cao tinh thần tri ân, tưởng nhớ và gìn giữ những giá trị tinh thần gắn với gia đình, cội nguồn. Những nghi thức tưởng niệm không chỉ là một phần của đời sống tâm linh, mà còn là sợi dây kết nối giữa các thế hệ, giữa quá khứ và hiện tại.

Trong bối cảnh xã hội hiện đại, cùng với quá trình đô thị hóa và những yêu cầu ngày càng cao về môi trường sống, các hình thức tưởng niệm cũng đang có những chuyển biến rõ rệt. Điều đó đặt ra nhu cầu nghiên cứu, trao đổi để tìm ra những giải pháp vừa phù hợp với truyền thống văn hóa, vừa đáp ứng xu hướng phát triển bền vững của xã hội.

Hội thảo khoa học “Ngọc hóa – Xu hướng an táng văn minh và triển vọng tại Việt Nam” không chỉ là một diễn đàn học thuật, mà còn là cơ hội để các nhà quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp, các đoàn thể xã hội, các tổ chức văn hóa, truyền thông… cùng trao đổi, tìm kiếm các giải pháp phù hợp với yêu cầu phát triển không gian an táng, tưởng niệm văn minh, bền vững tại Việt Nam.

Ban Tổ chức Hội thảo đã nhận được sự sự quan tâm của các chuyên gia, nhà khoa học trong các lĩnh vực quản lý nhà nước, pháp luật, văn hóa, xã hội, môi trường, kinh tế, đại diện các cơ quan, tổ chức, đoàn thể… với 16 bài tham luận sâu sắc và chất lượng cao.

Phát biểu đề dẫn Hội thảo, Phó Viện trưởng phụ trách Viện Kinh tế và Pháp luật Quốc tế Đinh Ngọc Dương cho biết, trong bối cảnh quỹ đất ở các đô thị lớn ngày càng hạn hẹp, việc chôn cất (hung táng, cát táng) đều cho thấy những bất cập về không gian và môi trường. Để khắc phục những hạn chế trên, thời gian gần đây, trên thế giới đang hình thành xu hướng an táng mới là Ngọc hóa tro cốt. Đây là quá trình kết tinh tro cốt sau khi hỏa táng thành các tinh thể đẹp đẽ và lóng lánh như ngọc (gọi là linh ngọc), thông qua hệ thống máy móc, công nghệ hiện đại đã được kiểm nghiệm tại các nước tiên tiến như Thụy Sĩ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc..., đảm bảo tính chính xác, nhân văn, an toàn với môi trường và bền bỉ với thời gian. Linh ngọc sau đó có thể được an trí trong các tháp, tượng, hộp, bài vị pha lê, lưu ly đã được lựa chọn và thiết kế tinh xảo, an nghỉ trong các ô phúc vị tại các nhà, tháp tưởng niệm sạch sẽ, thanh cao và ấm cúng. So với các phương thức an táng khác, ngọc hóa vừa đảm bảo sự tôn nghiêm, vừa tăng tính kết nối giữa những người thân, thuận tiện cho việc thăm viếng, chiêm bái, đồng thời góp phần quan trọng vào bảo vệ môi trường và tài nguyên đất tại các đô thị lớn. 

Phó Viện trưởng phụ trách Viện Kinh tế và Pháp luật Quốc tế nhấn mạnh, mặc dù có nhiều điểm ưu việt và là xu hướng phát triển văn minh trên thế giới nhưng hình thức an táng này vẫn còn mới mẻ tại Việt Nam, cần sự đầu tư nghiên cứu của đông đảo các nhà khoa học, nhà quản lý, các chuyên gia kinh tế, xã hội, môi trường cũng như sự đồng thuận, đón nhận của cộng đồng.

Tại Hội thảo, các đại biểu đã tập trung vào phân tích các giá trị hiếu nghĩa trong văn hóa dân tộc và mối liên hệ với hoạt động an táng, tưởng niệm; sự thay đổi trong nhận thức và hành vi xã hội đối với các hình thức an táng và tưởng niệm người đã mất, từ truyền thống sang hiện đại; hiếu nghĩa và ngọc hóa dưới góc nhìn Phật giáo.

Bên cạnh đó, trước yêu cầu đô thị hóa và hình thành hệ sinh thái đô thị văn minh, hiện đại tại Việt Nam, việc quy hoạch không gian nghĩa trang, quản lý môi trường và đáp ứng nhu cầu tâm linh của người dân đang trở thành bài toán đặt ra đối với nhiều địa phương. Hội thảo tập trung làm rõ: Áp lực quỹ đất dành cho an táng; Vấn đề môi trường của các hình thức an táng truyền thống và yêu cầu đổi mới; Các vấn đề về nhân khẩu, già hóa dân số và nhu cầu đổi mới các dịch vụ chăm sóc cuối đời và sau khi mất theo hướng văn minh, bền vững.

Đồng thời, hội thảo cũng đã tập trung phân tích sâu các vấn đề như: Đô thị hóa, quản lý đô thị và những xu hướng mới về bố trí không gian an nghỉ và tưởng niệm cho người đã khuất trên thế giới và kinh nghiệm có thể ứng dụng cho thực tiễn tại Việt Nam; Các mô hình tiên tiến giúp tối ưu hóa không gian và tưởng niệm người đã khuất theo hướng gần gũi hơn với đời sống hiện đại; Kinh nghiệm quốc tế trong định hướng, phát triển, quản lý, truyền thông và bố trí nguồn lực cho hiện đại hóa hoạt động an táng và tưởng niệm, trong đó có ngọc hóa tro cốt. 

Ngoài ra, tính khả thi và triển vọng phát triển hình thức an táng, tưởng niệm mới sau khi ngọc hóa tro cốt tại Việt Nam đã được thảo luận, đánh giá khách quan, toàn diện trên nhiều khía cạnh: Tính ưu việt và khả thi của công nghệ ngọc hóa tại Việt Nam; Sự phù hợp về văn hóa, tín ngưỡng; Tính ưu việt về môi trường và tài nguyên; Các vấn đề pháp lý, đạo đức và xã hội; Tính hài hòa và kết nối của không gian tưởng niệm văn minh trong hệ sinh thái đô thị hiện đại. 

Trong đó, Hội thảo cũng nêu bật trách nhiệm xã hội của các doanh nghiệp trong dịch vụ nhân sinh, đặc biệt là các dịch vụ liên quan đến chăm sóc cuối đời, an táng, tưởng niệm cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển các hình thức an táng văn minh tại Việt Nam. Đồng thời, Hội thảo cũng phân tích các cơ sở lý luận, thực tiễn, trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong việc cung cấp dịch vụ nhân sinh trên thế giới, liên hệ trong thực tiễn tại Việt Nam, đưa ra một số khuyến nghị và các điển hình trong lĩnh vực chăm sóc cuối đời, an táng và tưởng niệm.

Những kết quả nghiên cứu nghiêm túc, và các ý kiến, đề xuất của các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý và các cơ quan thông tấn, báo chí trước, trong và sau Hội thảo được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao nhận thức xã hội về các hình thức an táng và tưởng niệm văn minh tại Việt Nam; định hướng công tác nghiên cứu và ứng dụng phát triển các dịch vụ nhân sinh phù hợp với xu thế hiện đại và bền vững cho thế hệ mai sau; đòng thời, tạo cơ sở khoa học cho công tác hoạch định và thực thi chính sách về an táng, tưởng niệm, cũng như bố trí không gian tưởng niệm trong hệ sinh thái đô thị hiện đại, “đa cực - đa trung tâm - đa tầng, đa lớp” tại Việt Nam.