Quãng tháng 3 – 4 hằng năm, khi mùa nắng hạn bắt đầu cũng là lúc cây ô môi ở miền Tây rộ mùa hoa nở. Bông ô môi màu đỏ hồng, rực rỡ từng chùm cao vút giữa trời xanh mây trắng là hình ảnh trữ tình, nên thơ vô cùng đặc sắc thuộc về xứ sông nước Cửu Long.

Khi hoa dần phai cũng là lúc cây già chi chít lá non. Lúc này những trái ô môi chín đen dài trở thành món đặc sản gắn liền với ký ức tuổi thơ của biết bao thế hệ người miền Tây giản đơn, hồn hậu. Đám con nít vào những buổi trưa trốn ngủ sẽ hí hửng ra bến sông móc lấy những trái ô môi thiệt già, rọc đi lớp vỏ đen cứng để lộ những mắc trái tươm mật ngọt bên trong. Có thể đưa lên miệng thưởng thức ngay hay làm một chén muối ớt chấm để hít hà vị mặn ngọt thơm cay thì không còn gì tuyệt vời hơn nữa.

Tiếc mớ hột cứng tụi nhỏ bỏ đi, những người phụ nữ miền Tây khéo léo lượm nhặt lại rồi chế biến thành một món chè rất hay. Chè hột ô môi nghe lạ tai nhưng lại là món ăn mát lành xua đi cái oi bức của ngày nắng nóng.

Hột ô môi mang đi nấu chè thường được ngâm qua đêm hoặc luộc qua nước sôi để lớp vỏ vàng bên ngoài mềm và dễ tách bỏ. Phần ruột trắng bên trong dai giòn sần sật rất đặc trưng là điểm nhấn thú vị nhất của món chè.

Chỉ cần sơ chế phần hột ô môi thì các công đoạn nấu chè sau đó đã trở nên dễ dàng hơn. Đậu xanh tách vỏ đem ngâm mềm rồi dùng chõ xôi hấp cho đến khi vừa chín tới. Để riêng đậu và hột ô môi, người nội trợ bắt đầu nấu nước đường. Công việc này tưởng dễ nhưng hóa ra đều có bí quyết. Muốn nồi chè hột ô môi ngọt nhưng không gắt thì phải nấu với định lượng bảy phần đường cát ba phần đường phèn. Đường cát có vị ngọt sâu nhưng gắt trong khi đường phèn ngọt thanh để trung hòa lại. Không bao giờ quên thêm xíu muối để vị chè thêm đậm đà.

Chờ nước sôi và đường tan hết sẽ cho lần lượt đậu xanh và hột ô môi, khuấy đều lên. Để nồi chè sóng sánh, người nội trợ khéo léo pha vào chè một ít bột năng hoặc bột bắp. Và món chè dai giòn ngọt thơm này không thể thiếu độ béo của đậu phộng rang và nước cốt dừa.

Múc chén chè nóng, chan nước cốt dừa, rắc thêm đậu phộng rang là ai nấy đều không thể cưỡng lại sự hấp dẫn của món chè ngon. Vừa lạ miệng, dễ ăn lại giúp giải nhiệt cho buổi ban trưa oi bức. Đậu xanh mềm, hột ô môi giòn dai, nước cốt dừa thơm béo hòa với vị chè ngọt mát là nỗi nhớ thương của biết bao người miền Tây xa quê thèm chút vị quê nhà.

Bài và ảnh: HIỀN DƯƠNG

Nguồn: Tạp chí VHNT số 640, tháng 4-2026