Từ khóa: du lịch xanh; lý thuyết ba phải; lý thuyết 3P.

Abstract: Green tourism has increasingly become an inevitable trend and a key requirement for tourism development in localities and destinations. As a comprehensive service-based economic sector, tourism requires appropriate development orientations in order to achieve sustainability, which must be grounded in sound scientific theories. One of the fundamental theoretical approaches applied in tourism destination management to promote green tourism is the “Three musts” theory. This theory proposes specific requirements for the management of tourism destinations, emphasizing three essential principles: protecting environmental landscapes, preserving national cultural identity, and advancing modern science and technology.

Keywords: green tourism; Three musts theory; 3P theory.

1. Đặt vấn đề

Trong tiến trình phát triển hiện nay, biến đổi khí hậu, suy giảm tài nguyên và ô nhiễm môi trường đang tác động mạnh mẽ, trực tiếp đến các hệ sinh thái - vốn là nền tảng sống còn của xã hội trong đó có hoạt động du lịch. Do Việt Nam đang trong giai đoạn phát triển nhanh, việc khai thác du lịch ồ ạt dễ dẫn đến tài nguyên tự nhiên bị suy thoái, khó tái tạo, phục hồi. Nhiều mô hình du lịch truyền thống gây phát thải lớn, tiêu tốn năng lượng và tạo áp lực lên môi trường. Các di sản văn hóa vốn rất kém chịu tải trước sức ép thương mại thái quá, dễ dẫn đến biến đổi, bị hủy hoại cảnh quan - di tích, phá vỡ bản sắc văn hóa. Do đó, xu hướng tất yếu của phát triển du lịch trong bối cảnh biến đổi khí hậu là nhất thiết phải phát triển du lịch xanh, du lịch bền vững; tránh tình trạng thương mại hóa quá mức, hủy hoại không gian cảnh quan, môi trường; làm biến đổi di tích, di sản, phá vỡ bản sắc văn hóa...

Du lịch xanh (Green tourism) là mô hình du lịch được tổ chức và quản lý theo hướng giảm thiểu các tác động tiêu cực đến môi trường tự nhiên - văn hóa - xã hội, đồng thời, sử dụng hiệu quả nguồn lực và bảo đảm lợi ích kinh tế hài hòa cho các bên liên quan; qua đó tăng cường hoạt động bảo tồn và tái tạo hệ sinh thái, góp phần phát triển du lịch bền vững.

Phát triển du lịch xanh không chỉ là bảo vệ môi trường, mà còn là quá trình sử dụng hiệu quả các nguồn lực, tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng cư dân bản địa. Thông qua đó nâng cao chất lượng dịch vụ, giảm chi phí năng lượng - nước sạch, giảm thiểu rác thải; tăng tiện ích, tạo hình ảnh tích cực cho điểm đến. Cùng với các quốc gia tham gia Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu (Paris Agreement) chúng ta đang tích cực giảm phát thải khí nhà kính; quản lý và xử lý tốt rác thải, tiết kiệm nước sạch, năng lượng, phát triển sản phẩm du lịch có trách nhiệm. Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến 2030 nhấn mạnh yêu cầu phát triển du lịch xanh, du lịch bền vững, du lịch có trách nhiệm. Phát triển du lịch xanh góp phần thực hiện mục tiêu quốc gia về phát triển bền vững; phù hợp với chiến lược tăng trưởng xanh, thực hiện đúng cam kết Net Zero năm 2050 của Chính phủ. Du lịch xanh trở thành trụ cột của phát triển du lịch hiện đại.

2. Phương pháp nghiên cứu

Bài viết sử dụng phương pháp nghiên cứu liên ngành: du lịch học - kinh tế học - xã hội học... thông qua việc thống kê, tìm hiểu các tài liệu trong và ngoài nước. Phương pháp quan trọng nhất của bài nghiên cứu này là phương pháp thực chứng, tức là nghiên cứu, đối sánh thực tế tại một vài không gian du lịch như các cơ sở lưu trú nằm trong không gian phát triển du lịch sinh thái - văn hóa cộng đồng tại các thôn bản văn hóa du lịch ở rất nhiều địa phương. Ngoài ra, chúng tôi cũng nghiên cứu việc chuyển đổi xanh tại một số khách sạn có vị trí đứng chân trong các không gian đô thị, nơi đã và đang triển khai việc chuyển đổi xanh mạnh mẽ cả về đổi mới trang thiết bị công nghệ cũng như chuyển đổi trong công tác quản trị doanh nghiệp, xây dựng văn hóa doanh nghiệp hiện đại trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.

Ví dụ, chúng tôi đã tiến hành khảo sát tại H’Mong Village ở khu Tráng Kìm, xã Lùng Tám, tỉnh Tuyên Quang nằm tại Km55 trên Quốc lộ 4C hướng phường Hà Giang đi Đồng Văn, trên cung đường du lịch Hà Giang - Đồng Văn. H’Mong Village là điểm dừng chân lý tưởng cho hành trình khám phá vùng cao. Tại đây, tất cả các phòng lưu trú đều được thiết kế theo phong cách truyền thống, các ngôi nhà được xây dựng bằng cách trình tường của người Mông; có sự kết hợp giữa kiến trúc bản địa mang bản sắc dân tộc Mông với các trang thiết bị và tiện nghi hiện đại. Khu nghỉ dưỡng dựa vào thiên nhiên, hòa vào cảnh quan núi rừng, bảo vệ môi trường rất tốt trên nền bản sắc dân tộc và sử dụng các trang thiết bị hiện đại, tiện ích.