Kiến tạo hệ sinh thái văn hóa - du lịch

Việc ký kết giữa Trung tâm Xúc tiến Du lịch TP.HCM và Trung tâm Nghệ thuật TP.HCM diễn ra trong bối cảnh thành phố đang đẩy mạnh triển khai Đề án phát triển công nghiệp văn hóa đến năm 2030. Theo nội dung hợp tác, trong giai đoạn 2026-2030, hai đơn vị sẽ phối hợp phát huy thế mạnh của mỗi bên nhằm nghiên cứu, xây dựng và phát triển các sản phẩm du lịch gắn với nghệ thuật biểu diễn, di sản văn hóa, không gian sáng tạo và các sự kiện văn hóa; từng bước đưa các chương trình nghệ thuật trở thành sản phẩm phục vụ khách du lịch.

Cụ thể là phát triển các chương trình do Trung tâm Nghệ thuật TP.HCM thực hiện trở thành nhiều dòng sản phẩm du lịch như du lịch nghệ thuật (Art Tourism), du lịch đêm (Night Tourism), du lịch lễ hội (Festival Tourism), chương trình dành cho khách MICE (du lịch kết hợp hội thảo, hội nghị)... được đầu tư theo hướng chuyên nghiệp. Đây là xu hướng phổ biến tại nhiều đô thị sáng tạo trên thế giới, nơi một chương trình nghệ thuật không còn là phục vụ công chúng đơn thuần mà trở thành sản phẩm kinh tế có khả năng tạo doanh thu và sức lan tỏa lâu dài.  

Hai đơn vị cũng sẽ tăng cường quảng bá các chương trình nghệ thuật trên các nền tảng truyền thông; kết nối doanh nghiệp lữ hành, cơ sở lưu trú, hãng hàng không; phối hợp tổ chức triển lãm, roadshow, famtrip, presstrip và các hoạt động xúc tiến để quảng bá sản phẩm du lịch văn hóa của TPHCM.

 Bà Nguyễn Cẩm Tú, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Du lịch TPHCM cho biết, thời gian qua, các chương trình du lịch gắn với văn hóa, nghệ thuật của thành phố vẫn chủ yếu được triển khai theo từng sự kiện, chưa hình thành một hệ thống đồng bộ. “Sau lễ ký kết, chúng tôi sẽ hệ thống hóa các chương trình, gắn từng hoạt động văn hóa - nghệ thuật với từng sự kiện du lịch cụ thể của TP.HCM. Sự kiện du lịch sẽ là trọng tâm, còn các hoạt động văn hóa, nghệ thuật sẽ đóng vai trò bổ trợ, góp phần tăng sức hấp dẫn của điểm đến, kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng chi tiêu của du khách”- Bà Tú nói. 

Ở góc độ quản lý văn hóa, NSND Nguyễn Thị Thanh Thúy, Phó Giám đốc Sở VHTT TP.HCM nhấn mạnh việc đưa các tác phẩm văn hóa nghệ thuật - một trong những trụ cột của phát triển công nghiệp văn hóa -  đến với đông đảo du khách trong và ngoài nước là rất quan trọng, đóng góp cho việc tăng trưởng kinh tế, sự phát triển của thành phố, đất nước.

Theo bà, sự phối hợp giữa hai ngành văn hóa và du lịch thời gian qua đã mang lại nhiều kết quả tích cực, thể hiện qua minh chứng thành phố đón hơn 8 triệu lượt khách trong năm 2025. TP.HCM có nhiều dư địa để phát triển ngành công nghiệp văn hóa và du lịch văn hóa là một ngành được thành phố hết sức quan tâm. 

Bên cạnh những sự kiện quy mô quốc tế tổ chức định kỳ như Lễ hội Âm nhạc quốc tế Hò Dô, Liên hoan phim quốc tế TP.HCM, Lễ hội Sông nước hay Lễ hội Áo dài... thành phố đang hướng đến xây dựng các chương trình biểu diễn thường xuyên, đủ sức trở thành sản phẩm đặc trưng của điểm đến. Những sản phẩm này đa dạng hình thức thể hiện, nhưng quan trọng nhất vẫn phải thể hiện bản sắc văn hóa, nét độc đáo của TP.HCM. Mục tiêu không chỉ là để du khách nhớ đến TP.HCM như một đô thị năng động, mà còn là một thành phố của những trải nghiệm văn hóa giàu bản sắc.

Khi sản phẩm nghệ thuật tạo chuỗi giá trị mới 

Một ví dụ tiêu biểu để xây dựng chương trình biểu diễn thường xuyên, đủ sức trở thành sản phẩm đặc trưng của điểm đến là vở xiếc rối Mơ show của Trung tâm Nghệ thuật TP.HCM. Mở màn từ giữa tháng 6, sau 8 suất diễn vào cuối tuần, Mơ show đã thu hút hơn 15.000 lượt khán giả, gần như khai thác tối đa công suất của Rạp Xiếc và Biểu diễn đa năng Phú Thọ với khoảng 2.000 khán giả mỗi suất. Sức hấp dẫn của Mơ show đến từ sự hoành tráng, mới lạ, hấp dẫn của xiếc, múa rối, cùng việc ứng dụng các công nghệ trình diễn kỹ thuật cao theo tiêu chuẩn biểu diễn quốc tế đã đáp ứng các nhu cầu thưởng thức của khán giả. Theo ghi nhận của đơn vị tổ chức, ngoài người dân thành phố và các tỉnh thành lân cận, còn có rất đông khách nước ngoài, những người đang sống, học tập, làm việc tại TP.HCM đến thưởng thức.

Từ hiệu ứng tích cực của Mơ show, Trung tâm Nghệ thuật TP.HCM đang xây dựng kế hoạch kết nối với doanh nghiệp lữ hành để đưa vào các tuyến du lịch; xây dựng không gian trưng bày triển lãm, sản xuất các vật phẩm lưu niệm gắn với Mơ show; liên kết tổ chức các hoạt động văn hóa, giải trí, dịch vụ… trong khuôn viên Rạp Xiếc và biểu diễn đa năng Phú Thọ; ra mắt Mơ show 2 vào cuối năm; tiếp tục quảng bá và đầu tư các vở xiếc "ăn khách" như Vùng đất kỳ bí... tạo thành chuỗi trình diễn nghệ thuật chất lượng cao. Đồng thời, đơn vị cũng phối hợp với các nhà hát để đưa thêm nhiều loại hình nghệ thuật truyền thống như hát bội, múa rối... vào các sản phẩm phục vụ du khách, góp phần đa dạng hóa trải nghiệm văn hóa khi đến thành phố... 

Trước Mơ show, một số đơn vị nghệ thuật tại TP.HCM đã từng bước tiếp cận mô hình này. Chương trình Ngày xửa ngày xưa của Nhà hát Kịch IDECAF không chỉ thành công trên sân khấu mà còn phát triển những sản phẩm “ăn theo” như móc khóa, áo, túi xách, logo in hình nhân vật, poster, truyện tranh, băng video và gần đây là phiên bản ghi hình phát hành tại hệ thống rạp chiếu phim, qua đó kéo dài vòng đời của một sản phẩm nghệ thuật.

Trong khi đó, Nhà hát Nghệ thuật Hát bội TP.HCM liên tục mở rộng không gian biểu diễn ra ngoài nhà hát. Các chương trình như Sắc - ấn ngọc Nam Phương, biểu diễn cuối tuần tại Đền Hùng, Thảo Cầm Viên, Lăng Ông - Bà Chiểu, đường đi bộ Nguyễn Huệ, phố du lịch Bùi Viện, Đường sách TP.HCM, du thuyền và tuyến buýt sông... đã góp phần đưa nghệ thuật truyền thống đến gần hơn với khách du lịch.

Điểm khác biệt của các chương trình này là khán giả không chỉ xem biểu diễn mà còn được trải nghiệm hóa trang, tìm hiểu phục trang, học ca diễn và tiếp cận quy trình sáng tạo của nghệ thuật Hát bội. Chính những trải nghiệm tương tác này làm gia tăng giá trị của sản phẩm văn hóa và tạo nên sức hút đối với du khách.

Nhìn rộng hơn, sự hợp tác giữa Trung tâm Xúc tiến Du lịch TP.HCM và Trung tâm Nghệ thuật TP.HCM phản ánh một bước chuyển trong tư duy phát triển công nghiệp văn hóa của thành phố. Khi các chương trình nghệ thuật được xây dựng theo tư duy thương hiệu, phát triển bản quyền, mở rộng dịch vụ và kết nối với du lịch, chúng không chỉ góp phần bảo tồn các giá trị văn hóa mà còn tạo lập chuỗi giá trị mới cho nền kinh tế sáng tạo.

Trong bối cảnh các đô thị trên thế giới ngày càng cạnh tranh bằng bản sắc và trải nghiệm văn hóa, sự “bắt tay” giữa văn hóa và du lịch góp phần mở rộng không gian phát triển công nghiệp văn hóa, giúp nghệ thuật tạo giá trị kinh tế và nâng cao sức cạnh tranh điểm đến của TP.HCM trong giai đoạn mới.