Quỹ học bổng Mèo máy thông minh (với tên ban đầu là Quỹ Hỗ trợ giáo dục dành cho trẻ em Việt Nam mang tên Doraemon - gọi tắt là Quỹ Doraemon) được thành lập vào năm 1996 từ nguồn vốn ban đầu là 1 tỷ đồng tiền bản quyền bộ sách Doraemon mà tác giả Fujiko F Fujio và Nxb Shogakukan ủng hộ cho trẻ em Việt Nam.  

 Năm 1992, bộ truyện tranh Doraemon lần đầu tiên ra mắt bạn đọc thông qua Nxb Kim Đồng và nhanh chóng tạo nên một cơn sốt văn hóa, trở thành người bạn thân thiết của trẻ em từ Hà Nội, TP. HCM đến các vùng sâu, vùng xa. Đến năm 1998, Nxb Kim Đồng chính thức ký hợp đồng bản quyền và đến năm 2010, bộ sách được tái bản hoàn chỉnh với tên gọi chuẩn quốc tế  Doraemon.

Tháng 1/1996, khi tác giả Fujiko F. Fujio nhận lời mời sang thăm và làm việc tại Việt Nam. Xúc động trước tình cảm nồng nhiệt và sự hiếu học của thiếu nhi Việt Nam, ông đã quyết định dành toàn bộ tiền bản quyền xuất bản bộ truyện Doraemon tại Việt Nam giai đoạn 1992–1995 (trị giá 1 tỷ đồng) để thành lập một quỹ hỗ trợ giáo dục. Cùng với đóng góp 2 tỷ đồng từ lợi nhuận xuất bản của Nxb Kim Đồng, ngày 31/5/1996, Quỹ Hỗ trợ Giáo dục Dành cho Trẻ em Việt Nam mang tên Doraemon (gọi tắt là Quỹ Doraemon) đã chính thức đi vào hoạt động với nguồn vốn ban đầu 3 tỷ đồng. Đây là quỹ giáo dục đầu tiên tại Việt Nam xuất phát từ một tác phẩm sách.

Trong giai đoạn đầu (1996–2009), Quỹ đã trao tặng 6.609 suất học bổng (trị giá 500.000 đồng/suất) với tổng kinh phí hơn 3,3 tỷ đồng. Bước sang năm 2010, Quỹ đón nhận thêm sự đóng góp tâm huyết 1 tỷ đồng từ cá nhân cố Giám đốc Nxb Kim Đồng - ông Nguyễn Thắng Vu, cùng 1 tỷ đồng từ Nxb Kim Đồng, nâng tổng nguồn vốn lên 5 tỷ đồng và tăng giá trị mỗi suất học bổng lên 1.000.000 đồng (trao hơn 500 suất mỗi năm). 30 năm qua, gần 15.000 suất học bổng với tổng trị giá khoảng 11 tỷ đồng trực tiếp trao tay đã đồng hành, tiếp sức cho hàng vạn học sinh nghèo, học sinh vùng sâu vùng xa, biên giới, hải đảo và trẻ em dân tộc thiểu số vươn lên trong học tập.

Năm 2026, thực hiện việc kiện toàn tổ chức theo quy định pháp luật, Quỹ chính thức đổi tên thành Quỹ Học bổng Mèo máy thông minh theo Quyết định số 578/QĐ-BNV ngày 26/5/2026 của Bộ Nội vụ. Hội đồng quản lý Quỹ cũng được kiện toàn với ông Bùi Tuấn Nghĩa (Giám đốc Nxb Kim Đồng) giữ chức Chủ tịch Hội đồng Quỹ; bà Katsumata Jitsuko (Tổng Giám đốc Fujiko Production) và Tổng Giám đốc Nxb Shogakukan Nobuhiro Oga đảm nhiệm vai trò Chủ tịch danh dự.

Phát biểu tại buổi lễ, ông Bùi Tuấn Nghĩa - Giám đốc Nxb Kim Đồng, Chủ tịch Hội đồng Quản lý Quỹ Học bổng Mèo máy thông minh gửi lời chúc mừng tới 490 em học sinh vinh dự nhận học bổng đợt này.

Giám đốc NXB Kim Đồng nhấn mạnh: bộ sách Doraemon không chỉ dừng lại ở góc độ một tác phẩm xuất bản thành công về mặt thương mại, mà lớn hơn thế là tinh thần nhân văn đã trở thành biểu tượng kết nối văn hóa sâu sắc giữa hai dân tộc Việt Nam và Nhật Bản. Ông khẳng định giá trị của mỗi suất học bổng không chỉ nằm ở sự hỗ trợ về mặt vật chất, mà quan trọng hơn là niềm tin, sự động viên kịp thời và những cơ hội rộng mở trên hành trình trưởng thành của các em.

 Ông Bùi Tuấn Nghĩa cũng dành những lời tri ân sâu sắc nhất tới cố họa sĩ Fujiko F. Fujio vì tình yêu thương dành cho thiếu nhi Việt Nam, đồng thời tưởng nhớ cố Giám đốc Nxb Kim Đồng Nguyễn Thắng Vu – người đã dành trọn tâm huyết cho sự phát triển của Quỹ. Ông cũng gửi lời cảm ơn chân thành đến Công ty Fujiko Production, Nxb Shogakukan, Đại sứ quán Nhật Bản, Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Hội đồng Đội Trung ương và các thầy cô giáo đã luôn đồng hành suốt 30 năm qua.

 Ông khẳng định: “Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục đẩy mạnh hoạt động của Quỹ, để đem đến cho các em học sinh có hoàn cảnh khó khăn những món quà ý nghĩa, động viên khích lệ các em tự tin vào bản thân, vượt qua những khó khăn trong cuộc sống. Quỹ Học bổng Mèo máy thông minh mong muốn góp phần truyền cảm hứng cho xã hội, cùng lan toả thông điệp về sự sẻ chia, giúp đỡ những người có hoàn cảnh khó khăn, đặc biệt là trẻ em, có một tương lai tốt đẹp hơn”.

Phát biểu tại buổi lễ, bà Katsumata Jitsuko - Tổng Giám đốc Fujiko Production, con gái của cố họa sĩ Fujiko F. Fujio bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Nxb Kim Đồng và bạn đọc Việt Nam đã nâng niu, phát triển Quỹ học bổng suốt 30 năm qua. Gửi lời chúc mừng tới các em học sinh và gia đình, bà chia sẻ sự vui mừng sâu sắc khi thấy tâm nguyện của cha mình tiếp tục nở hoa trên đất nước Việt Nam. Bà nhớ lại, chỉ 8 tháng sau chuyến đi Việt Nam ấy, họa sĩ Fujiko F. Fujio qua đời. Quỹ học bổng Doraemon chính là một trong những công trình nhân văn cuối cùng mà ông trực tiếp tham gia đặt nền móng.

Đứng trước các em học sinh trong mốc kỷ niệm 30 năm, bà Katsumata bày tỏ niềm hạnh phúc nghẹn ngào khi nhân vật Doraemon do cha mình sáng tạo vẫn luôn là người bạn đồng hành, tiếp sức cho những ước mơ của trẻ em Việt Nam.

Tiếp nối chương trình, buổi lễ đã nghe những lời phát biểu chân tình từ ông Yasuyuki Sagami - Giám đốc điều hành Nhà xuất bản Shogakukan và đại diện Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam.

 Tại buổi lễ, Hội đồng quản lý Quỹ đã công bố quyết định trao học bổng cho 490 em tại 8 tỉnh và thành phố: Hải Phòng, Bắc Ninh, Quảng Ninh, Ninh Bình, Hưng Yên, Hà Nội, Phú Thọ, Thái Nguyên (trong đó có 90 em đại diện có mặt trực tiếp tại buổi lễ). Tổng số tiền học bổng là 490.000.000 đồng, mỗi suất trị giá 1.000.000 đồng.

Trong số 490 em được nhận học bổng năm nay có 157 em là học sinh dân tộc thiểu số, 127 em mồ côi, 6 em là con thương binh liệt sĩ, 144 em thuộc hộ nghèo và cận nghèo, 44 em học sinh khuyết tật, mắc bệnh hiểm nghèo. Tất cả các em đều nỗ lực học tập và rèn luyện, đạt kết quả học lực từ Khá trở lên. Nhiều em đã đoạt các giải thưởng cấp quốc gia, quốc tế: 1 giải quốc tế (hội hoạ); 8 giải cấp quốc gia; 64 giải cấp tỉnh ở nhiều môn học và nhiều thành tích xuất sắc trong các hoạt động thể dục thể thao, hoạt động Đội, hoạt động đọc sách…  

 Dự kiến, năm 2027, Quỹ sẽ trao học bổng cho các em nhỏ ở 9 tỉnh thành thuộc vùng Bắc Trung Bộ, duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên gồm: Hà Tĩnh, Quảng Trị, Huế, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Gia Lai, Khánh Hòa, Đắk Lắk, Lâm Đồng. Năm 2028, sẽ trao cho các em ở 9 tỉnh thuộc vùng trung du, miền núi phía Bắc và vùng Bắc Trung Bộ, gồm: Sơn La, Điện Biên, Lai Châu, Lào Cai, Tuyên Quang, Cao Bằng, Lạng Sơn, Thanh Hóa, Nghệ An.