Với định hướng phát triển bền vững mảng thơ thiếu nhi, hằng năm Nxb Kim Đồng đều đặn giới thiệu nhiều tập thơ mới dành cho bạn đọc nhỏ tuổi, đồng thời tái bản các tác phẩm giàu giá trị của nhiều thế hệ tác giả. Các tập thơ cho thiếu nhi đều được đầu tư chỉn chu từ nội dung đến minh họa, chú trọng nhịp điệu, ngôn ngữ giàu hình ảnh, phù hợp với tư duy và ngôn ngữ của trẻ em hiện nay.
Chuyện Mây nhỏ đi tìm Bài Thơ - tác giả Hoa Cúc, Có một Trái Đất phẳng trong mắt em - Lý Thăng Long và Thế giới đảo ngược - Nguyễn Quỳnh Mai là ba tập thơ thiếu nhi mới nhất. Với những vần thơ trong trẻo, giàu nhạc tính và vần điệu, mở ra một thế giới giàu tưởng tượng, đa thanh, hòa cùng nhịp sống hiện đại, những tập thơ mới cho chúng ta niềm tin rằng, thi ca cho trẻ em vẫn đang được nuôi dưỡng bền bỉ, bằng tất cả sự nâng niu và tin tưởng.
Điểm chung nổi bật của ba tập thơ là vần điệu trong trẻo, nhịp thơ rõ ràng, dễ đọc thành tiếng và dễ thuộc – điều làm nên sức sống bền lâu của thơ thiếu nhi. Ở Chuyện Mây nhỏ đi tìm Bài Thơ, những câu thơ ngắn, đều nhịp, giàu âm thanh mở ra một thế giới gần gũi: “Bánh mì giòn rôm rốp/Trang sách sột soạt kêu/Chiếc bóng thì nhảy nhót/Đàn kiến thích leo trèo…”.
Những tiếng “rôm rốp”, “sột soạt” vang lên như trò chơi ngôn ngữ. Trẻ em có thể đọc, có thể lẩm nhẩm, có thể bật cười vì âm thanh ấy gợi hình, gợi chuyển động. Thơ không ở đâu xa vời, mà thơ nằm trong chiếc răng sún, ổ bánh mì, giọt sương buổi sớm. Nhịp điệu đều đặn khiến bài thơ dễ nhớ, như một bài đồng dao mới của thời hiện đại.
Trong khi đó, Có một Trái Đất phẳng trong mắt em lại mang giọng điệu lắng hơn nhưng vẫn giàu nhạc tính: “Tôi cứ mãi tự hỏi lòng/Khung trời nào là xa nhất/Nơi thế giới phẳng trong đáy mắt em?”.
Câu thơ ngân dài, mềm mại, để lại dư âm. Ở đó, nhịp điệu không chỉ giúp trẻ dễ thuộc, mà còn nâng đỡ những suy tư đầu đời về thế giới, về môi trường sống, về kết nối giữa người với người. Thi ca trở thành cách nhẹ nhàng để trẻ em chạm vào những vấn đề lớn mà không bị áp lực bởi những khái niệm nặng nề.
Tập thơ Thế giới đảo ngược của tác giả Nguyễn Quỳnh Mai là tác phẩm đoạt giải Ba Giải thưởng Văn học Kim Đồng lần thứ Nhất (2023-2025). Viết về tác phẩm, tác giả Nguyễn Quỳnh Mai cho rằng: “Nếu bạn hay chơi với trẻ con, ắt hẳn bạn sẽ biết rằng song song bên cạnh thế giới mà chúng ta đang sống còn có một thế giới khác: thế giới dưới góc nhìn của một đứa trẻ. Ở đó, vết nứt có thể là dòng sông, vũng nước là đại dương vô tận, chiếc lá vàng vừa chao là con thuyền cướp biển, cơn gió thoảng qua là trận bão dữ, và chú mèo thẩn thơ sưởi nắng trên ghế đá là quái vật khổng lồ nằm đợi bên bờ vực thẳm…”.
26 bài thơ trong Thế giới đảo ngược với những góc nhìn mới mẻ, giàu trí tưởng tượng về “thế giới đảo ngược” của con trẻ, một thế giới “mãi mãi chỉ tồn tại trong tuổi thơ”. Đó là thế giới nơi những chú chuột mở tiệc trên căn gác xép, thế giới của đũa thần và những phép màu, nơi bé mơ “sống trăm tuổi”, và cũng là nơi để những cảm xúc ấu thơ được nảy mầm, đâm chồi: “Ở nhà tớ ấy à/Mọi sự đều đảo ngược:/Khát thì phải ăn cơm/Đói thì đi uống nước…/Em trai tớ biết nhảy/Mà chưa biết đứng đâu/Tớ rủ em đi câu/Được cá voi trên núi”.
Thơ cho thiếu nhi hiện nay không còn là những vần điệu ru ngủ hay dạy điều hay lẽ phải một cách trực tiếp, thơ mở ra một thế giới giàu tưởng tượng, đa thanh và gần với nhịp sống hiện đại của trẻ. Một bài thơ được các em yêu thích hôm nay có thể trở thành ký ức ấm áp theo các em suốt nhiều năm sau.
Bên cạnh ba ấn phẩm trên, mới đây Nxb Kim Đồng còn xuất bản nhiều tập thơ thiếu nhi đặc sắc như: Xứ nước (Phát Dương), Trái tim của đảo (Hồ Huy Sơn), Hạt bắp vỗ tay (Nguyễn Thánh Ngã), Viết trên lá mới (Lê Minh Quốc), Sài Gòn sót mấy con ve (Trung Dũng KQĐ), Cháu là cổ tích (Đoàn Vị Thượng), Góp nắng cho cây (Lê Ký Thương), Chú dế đêm trăng (Mai Quyên), Con là ban mai (Nguyễn Hải Lý)… Mỗi tập thơ là một thế giới nhỏ với âm điệu riêng, nhưng cùng chung một điểm gặp gỡ: gieo vào lòng trẻ em những hạt mầm cảm xúc, trí tưởng tượng và lòng nhân ái.
Đại diện Nxb Kim Đồng bày tỏ tin tưởng rằng, việc xuất bản những tập thơ mới nhân Ngày Thơ Việt Nam sẽ góp phần nuôi dưỡng thói quen đọc và thuộc thơ từ sớm cho độc giả nhỏ tuổi. Điều này không chỉ giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, mà còn bồi đắp năng lực cảm xúc – nền tảng quan trọng cho một thế hệ biết lắng nghe, biết yêu thương và giàu mơ ước.
