Ngày 23/11/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 65/SL về bảo tồn cổ tích (khái niệm được hiểu và gọi ngày nay là di sản văn hóa, gồm di sản văn hóa phi vật thể và di sản văn hóa vật thể) trên toàn quốc. Một năm sau, ngày 24/11/1946, Người khai mạc Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất với luận điểm nổi tiếng: "Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi". Từ năm 2005, ngày 23/11 được chọn là Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam. Và từ năm 2026, ngày 24/11 chính thức trở thành Ngày Văn hóa Việt Nam theo Nghị quyết số 80-NQ/TW. Hai ngày liền kề khẳng định mối quan hệ gắn bó giữa bảo tồn di sản và phát triển văn hóa trong tiến trình phát triển đất nước.

Di sản chỉ “sống” khi có cộng đồng cùng gìn giữ

Trong bối cảnh TP.HCM mở rộng địa giới hành chính, kho tàng di sản của thành phố cũng trở nên phong phú hơn với hệ thống di tích lịch sử, kiến trúc, lễ hội, làng nghề, nghệ thuật dân gian, tri thức truyền thống và di sản văn hóa phi vật thể. Theo Hội Di sản Văn hóa TP.HCM, việc gìn giữ và lan tỏa những giá trị ấy không chỉ là nhiệm vụ của ngành Văn hóa mà cần sự chung tay của toàn xã hội, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Phát biểu tại sự kiện, bà Lê Tú Cẩm - Chủ tịch Hội Di sản Văn hóa TP.HCM cho rằng nhiều người vẫn nhìn nhận di sản như những công trình cổ hay hiện vật thuộc về quá khứ. Tuy nhiên, nếu chỉ dừng ở việc "giữ nguyên hiện trạng", di sản sẽ khó tiếp tục sống trong đời sống đương đại. "Quan trọng là phát huy giá trị của di sản trong đời sống hôm nay. Muốn làm được điều đó phải có lực lượng trẻ cùng tham gia"- Bà nói.

Theo bà Lê Tú Cẩm, Hội Di sản Văn hóa TP.HCM đang bước vào giai đoạn phát triển mới với lực lượng hội viên ngày càng đa dạng, quy tụ các nhà nghiên cứu, nghệ sĩ, doanh nghiệp, người làm truyền thông và cộng đồng sáng tạo. Hội cũng xác định vai trò là cầu nối giữa cơ quan quản lý nhà nước với các tổ chức, cá nhân đang hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, qua đó góp phần đưa di sản đến gần hơn với công chúng. 

 "Hiện nay, kết nối cần được hiểu rộng hơn là sự hợp tác công - tư, giữa các địa phương, giữa địa phương với quốc tế, cũng như liên kết các lĩnh vực giáo dục, truyền thông và du lịch nhằm hình thành hệ sinh thái công nghiệp văn hóa bền vững của TP.HCM, lấy di sản văn hóa làm trọng tâm"- Bà nhấn mạnh.

Một trong những trăn trở của Hội là thay đổi quan niệm "di sản chỉ dành cho người lớn tuổi". Nhiều năm qua, Hội đã triển khai các chương trình như Người trẻ với di sản, thu hút đông đảo sinh viên, nhà sáng tạo nội dung và nghệ sĩ trẻ tham gia.

Theo bà Lê Tú Cẩm, nếu chỉ người lớn tuổi gìn giữ di sản thì sẽ không đủ nguồn lực để phát huy các giá trị ấy trong tương lai. Điều cần thiết là tạo điều kiện để giới trẻ tiếp cận, trải nghiệm và kể lại câu chuyện di sản bằng ngôn ngữ của thời đại mình. Trong bối cảnh đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ, không thể chỉ đánh giá việc bảo tồn di sản bằng lợi ích kinh tế. Giá trị lớn nhất mà di sản mang lại là nền tảng văn hóa, góp phần hình thành nhân cách, lối sống và bản sắc cộng đồng. 

Heritage Ho Chi Minh City: Đưa di sản bước vào đời sống đương đại

Từ tinh thần đó, Hội Di sản Văn hóa TP.HCM triển khai Dự án Truyền thông Heritage Ho Chi Minh City thông qua chuỗi hoạt động diễn ra liên tục từ nay đến hết năm 2026. Không dừng lại ở vai trò quảng bá, Heritage Ho Chi Minh City hướng đến xây dựng một hệ sinh thái truyền thông bền vững, nơi tri thức về di sản được chia sẻ, thực hành và tiếp nối giữa các thế hệ. Mỗi hoạt động của dự án là một lát cắt về ký ức đô thị: từ câu chuyện của những nghệ nhân bền bỉ giữ nghề, những công trình kiến trúc cổ giữa nhịp sống hiện đại, đến các làn điệu dân ca và giá trị văn hóa phi vật thể đang cần được gìn giữ, phát huy. 

“Người trẻ cảm thụ di sản không giống cách các thế hệ trước tiếp cận. Họ cần được chạm vào, được kể bằng hình ảnh, âm thanh, trải nghiệm thực tế. Khi di sản trở nên thiết thực, gắn liền với đời sống, không gian sống của họ, thì tình yêu với văn hóa truyền thống mới thực sự bén rễ và bền lâu” – Đại diện BTC cho biết.

Theo kế hoạch, cuối tháng 8 Heritage Ho Chi Minh City sẽ phát động Cuộc thi sáng tạo (Heritage Creative) dành cho giới trẻ; từ tháng 9 đến tháng 11 là chuỗi Workshop Heritage Creative đưa chuyên gia, nghệ nhân đến gần sinh viên tại các trường cao đẳng và đại học; Triển lãm Heritage Fest nhân kỷ niệm Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam (23/11) và Ngày Văn hóa Việt Nam ( 24/11)...

Đồng hành cùng dự án là các cố vấn gồm TS Nguyễn Thị Hậu – Tổng Thư ký Hội Khoa học Lịch sử TP.HCM; NSND Kim Xuân; Nhà văn - nhà báo Nguyễn Thị Ngọc Hải và bà Trần Tuệ Tri – Nhà sáng lập và CEO Stamford Global Leadership Centre.

Bên cạnh đó, các đại sứ truyền thông như Vĩnh Thích Ăn Ngon, Travel Blogger Bỏng Ngô Mario và Nam vương Trái Đất 2025 Hoàng Văn Thái sẽ góp phần lan tỏa thông điệp của chương trình đến đông đảo công chúng. ShopeePay tham gia với vai trò đối tác chiến lược toàn diện, đồng hành xuyên suốt, chung tay đưa các hoạt động trải nghiệm di sản đến gần hơn với người dân, giới trẻ thông qua các nền tảng số.

Tại sự kiện, Hội Di sản Văn hóa TP.HCM cũng chính thức ra mắt Cổng Thông tin điện tử của Hội và Dự án Heritage Ho Chi Minh City, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong tiến trình chuyển đổi số. Trong đó, Cổng Thông tin điện tử của Hội sẽ giúp hội viên và công chúng cập nhật kịp thời các thông tin về di sản văn hóa cũng như các chính sách bảo tồn, phát huy giá trị di sản của TP.HCM. Đồng thời, Cổng Thông tin sẽ liên kết chặt chẽ với Fanpage Heritage Ho Chi Minh City, tạo thành một mạng lưới thông tin thống nhất và hiệu quả, hướng đến mục tiêu đưa di sản bước ra đời sống, đến gần giới trẻ thông qua nhiều hình thức sáng tạo.

Cùng với dự án Heritage Ho Chi Minh City, hoạt động đáng chú ý khác của Hội Di sản Văn hóa TP.HCM còn là hai chuyên đề chuyên sâu: Giảm phát thải trong di sản văn hóa gắn với du lịch; Công nghiệp văn hóa và Bản quyền (Intellectual Property). Và điểm nhấn là Heritage Festival diễn ra trong hai ngày 23 và 24/11 với nhiều hoạt động trải nghiệm, giao lưu cộng đồng và chương trình Localist, tôn vinh các cá nhân, tổ chức và sáng kiến tiêu biểu trong bảo tồn, gìn giữ và lan tỏa giá trị di sản bản địa.

Thông qua các hoạt động trên, Hội Di sản Văn hóa TP.HCM kỳ vọng di sản sẽ không còn là lĩnh vực dành riêng cho giới nghiên cứu hay những người làm chuyên môn, mà trở thành nguồn cảm hứng sáng tạo để cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ, cùng tham gia gìn giữ, phát huy và lan tỏa các giá trị văn hóa của thành phố nói riêng và cả nước nói chung.