Một tư duy bóng đá mới mẻ  

Khác biệt với phương châm bóng đá thường đề cao yếu tố thể hình, thể lực và lối chơi bóng dài, Học viện HAGL Arsenal JMG chủ trương thứ bóng đá tấn công, tận hiến và đẹp mắt. Dưới sự ảnh hưởng sâu sắc từ tư duy bóng đá của huấn luyện viên huyền thoại Arsene Wenger và hệ thống giáo án của JMG do ông Jean-Marc Guillou thiết lập, học viện định hướng cho các học viên chơi thứ bóng đá kiểm soát, ban bật nhỏ, phối hợp nhóm ở tốc độ cao và tận dụng kỹ thuật cá nhân. Khả năng quan sát không gian trước khi nhận bóng và nhãn quan chiến thuật được đặt lên hàng đầu, cho thấy hiệu quả cao hơn hẳn so với việc tranh chấp bằng sức mạnh cơ bắp thuần túy.

Ðặc biệt, điều làm nên khác biệt của mô hình HAGL Arsenal JMG chính là việc đặt văn hóa song hành cùng bóng đá. Bầu Ðức từng khẳng định một cách mạnh mẽ rằng cầu thủ của ông đá bóng có thể không hay, nhưng chắc chắn phải là những người có văn hóa. Các học viên khi gia nhập lò đào tạo không chỉ được đào tạo chuyên môn mà còn phải tuân thủ một lịch học văn hóa vô cùng khắt khe. Họ được học tiếng Anh để tự tin giao tiếp quốc tế, học kỹ năng ứng xử trước truyền thông và bắt buộc phải hoàn thành chương trình trung học phổ thông, thậm chí được tạo điều kiện thi đỗ vào các trường đại học. Chương trình giáo dục toàn diện này nhằm đảm bảo rằng, nếu một ngày nào đó các cầu thủ trẻ không thể vươn lên tầm chuyên nghiệp, hoặc khi sự nghiệp quần đùi áo số khép lại, họ vẫn có đủ tri thức và vốn sống để trở thành những công dân tốt, có khả năng hòa nhập và cống hiến cho xã hội. Chính nền tảng này đã tạo ra một thế hệ cầu thủ Việt Nam điềm đạm trên sân cỏ, thi đấu có chừng mực, hiếm khi phản ứng tiêu cực với trọng tài và có thể trả lời phỏng vấn lưu loát bằng tiếng Anh với phóng viên quốc tế.

Cách thức tuyển trạch khắt khe

Ðể tìm ra những viên ngọc thô xuất sắc nhất, hệ thống tuyển trạch của HAGL Arsenal JMG được tổ chức với quy mô lớn chưa từng có. Học viện chủ động tổ chức các đoàn tuyển trạch đi đến mọi vùng miền trên khắp toàn quốc. Mỗi đợt tuyển sinh của học viện đều tạo ra một cơn sốt thu hút một lượng thí sinh khổng lồ. Ở những khóa đầu tiên, con số đăng ký dự thi có thể lên tới 15.000 đến 20.000 em nhỏ ở độ tuổi 11 đến 12. Tỷ lệ chọi là vô cùng lớn khi từ hàng chục ngàn em, ban huấn luyện gồm các chuyên gia hàng đầu từ JMG toàn cầu trực tiếp tuyển chọn và chỉ giữ lại khoảng 10 đến 16 em cho một khóa.  

Tiêu chí đánh giá của học viện cũng rất khác biệt. Nếu như các lò đào tạo khác thường ưu tiên các em có thể hình to cao, chạy nhanh, sút mạnh, thì các chuyên gia JMG lại hoàn toàn bỏ qua các bài kiểm tra về sức mạnh cơ bắp. Thay vào đó, họ đánh giá cầu thủ dựa trên sự nhanh nhẹn và khéo léo trong không gian hẹp, quan sát cảm giác bóng bẩm sinh qua cách các em chạm, giữ và xử lý tình huống một cách tự nhiên. Tư duy không gian cũng là một yếu tố then chốt, thể hiện qua khả năng quan sát, chọn vị trí và đưa ra quyết định khi không có bóng. Hơn tất cả, niềm đam mê cháy bỏng và ý chí vươn lên của các em được thể hiện rõ nét qua thái độ thi đấu trên sân trong các bài tập đối kháng nhỏ. Sự tỉ mỉ và khoa học trong khâu tuyển trạch này chính điều giúp HAGL Arsenal JMG tìm ra những tài năng trẻ phù hợp với triết lý đào tạo của mình nhất.

Quy trình đào tạo: Bắt đầu từ những đôi chân trần

Sau khi chính thức trúng tuyển, các học viên được đưa về đại bản doanh Hàm Rồng, một tổ hợp rộng 5 hecta với đầy đủ tiện nghi tiêu chuẩn quốc tế bao gồm các mặt sân cỏ lá kim mượt mà, hồ bơi, phòng thể lực, khu nội trú và phòng học văn hóa. Tại đây, các cầu thủ nhí bắt đầu một quy trình đào tạo khép kín kéo dài 7 năm.

Giai đoạn đầu tiên kéo dài từ năm thứ nhất đến năm thứ ba, mang đậm dấu ấn của triết lý “đôi chân trần” với việc yêu cầu học viên thi đấu và tập luyện hoàn toàn bằng chân đất trong suốt 3 đến 4 năm đầu tiên. Mục đích là giúp các em cảm nhận độ ma sát của quả bóng với da chân một cách chân thực nhất, từ đó tối ưu hóa sự tinh tế trong các pha chạm bóng, tâng bóng và rê dắt. Hơn nữa, ở độ tuổi 11 đến 14, hệ xương khớp của trẻ em đang trong giai đoạn phát triển quan trọng, việc mang những đôi giày đinh cứng nhắc có thể gây biến dạng bàn chân hoặc dẫn đến các chấn thương mãn tính. Ðá chân trần trên mặt sân cỏ tiêu chuẩn giúp hệ cơ xương phát triển tự nhiên, đồng thời triệt tiêu lối chơi bạo lực. Không có giày đinh, cầu thủ buộc phải dùng kỹ năng để đoạt bóng thay vì những pha tắc bóng thô bạo bằng gầm giày, qua đó hình thành thói quen thi đấu fair-play, tôn trọng đối thủ. Trong suốt giai đoạn này, giáo án hoàn toàn không đề cập đến chiến thuật thi đấu 11 người. Các em chỉ tập trung đá đối kháng ở sân nhỏ không có thủ môn, với mục tiêu duy nhất là làm chủ kỹ thuật cá nhân như tâng bóng hàng ngàn quả không rơi, rê dắt qua người và đập nhả ở cự ly ngắn.

Bước sang năm thứ tư và thứ năm, chỉ khi học viên đã xuất sắc vượt qua các bài kiểm tra kỹ năng khắt khe, họ mới được phép mang giày. Lúc này, giáo án chuyển hướng sang việc làm quen với giày thi đấu, bắt đầu phân chia vị trí rõ ràng trên sân lớn, đưa thủ môn vào đội hình và bắt đầu học các sơ đồ chiến thuật cơ bản. Giai đoạn cuối cùng trong hai năm tiếp theo là thời điểm vàng để cọ xát quốc tế và vươn ra biển lớn. HAGL đã tận dụng tối đa mối quan hệ hợp tác với câu lạc bộ Arsenal để đưa những cầu thủ xuất sắc nhất sang trung tâm huấn luyện London Colney tại nước Anh để tích lũy cho mình bản lĩnh trận mạc dày dạn trước khi chính thức bước vào môi trường bóng đá chuyên nghiệp khắc nghiệt.

 Hiệu ứng domino lan tỏa

Sau 7 năm, đến cuối năm 2013 và năm 2014, Học viện HAGL Arsenal JMG chính thức trình làng lứa cầu thủ Khóa 1 với những cái tên như: Nguyễn Công Phượng, Nguyễn Tuấn Anh, Lương Xuân Trường, Nguyễn Văn Toàn, Vũ Văn Thanh hay Nguyễn Phong Hồng Duy… Trong màu áo đội tuyển U19 Quốc gia, lứa cầu thủ này đã thi triển một lối chơi làm say đắm hàng triệu con tim người hâm mộ nước nhà tại giải U19 Ðông Nam Á 2014.  

Không dừng lại ở cấp độ giải trẻ, di sản của lứa cầu thủ xuất thân từ HAGL Arsenal JMG chính là việc họ trở thành những viên gạch nền tảng, tạo nên kỷ nguyên vàng rực rỡ của bóng đá Việt Nam dưới triều đại huấn luyện viên Park Hang-seo. Tại kỳ tích Thường Châu - giải U23 châu Á năm 2018, chính những chàng trai ấy đã đóng vai trò trụ cột. Vũ Văn Thanh hiên ngang sau cú sút luân lưu quyết định đưa Việt Nam vào chung kết, Lương Xuân Trường mang băng đội trưởng quán xuyến tuyến giữa bằng nhãn quan chiến thuật sắc bén, còn Công Phượng và Văn Toàn luôn là những mũi khoan phá đầy đột biến trên hàng công. Lứa cầu thủ này tiếp tục là nòng cốt mang về chức Vô địch AFF Cup 2018 và góp công giúp bóng đá Việt Nam lần đầu tiên trong lịch sử góp mặt tại Vòng loại thứ 3 World Cup 2022.

Tuy nhiên thành tựu lớn lao nhất mà học viện HAGL Arsenal JMG mang lại chính là hiệu ứng domino lan tỏa, tạo ra một cú hích thay đổi hoàn toàn hệ tư tưởng của những người làm bóng đá Việt Nam. Chứng kiến sự thành công và tính chuyên nghiệp từ mô hình của bầu Ðức, hàng loạt các trung tâm, tập đoàn lớn đã thay đổi tư duy và mạnh tay rót hàng trăm tỷ đồng để xây dựng hoặc nâng cấp các học viện bóng đá tiên tiến. Sự ra đời của Quỹ Ðầu tư và Phát triển Tài năng Bóng đá Việt Nam (PVF), sự chuyển mình mạnh mẽ của Hà Nội FC hay Trung tâm Thể Công Viettel để sản sinh ra những thế hệ tài năng tiếp nối, tất cả đều bắt nguồn từ ngọn lửa tiên phong mang tên HAGL.

Dù chặng đường hợp tác với Arsenal đã khép lại vào năm 2017 và với JMG vào năm 2021, học viện bóng đá HAGL Arsenal JMG vẫn tiếp tục cho ra lò những cầu thủ chất lượng đang thi đấu tại V-League như tiền vệ Nguyễn Thái Quốc Cường, thủ môn Trần Trung Kiên hay hậu vệ Nhật Minh. Những cầu thủ xuất thân từ lò HAGL vẫn sẽ là nguồn đóng góp quan trọng cho các đội tuyển U22, U23 và xa hơn nữa là đội tuyển quốc gia Việt Nam.

MINH KHANG

Nguồn: Đặc san Thể thao & Đời sống, số 2, tháng 7/2026