Năm Bính Ngọ 2026, Giỗ Tổ Hùng Vương – Lễ hội Đền Hùng và Tuần Văn hóa – Du lịch Đất Tổ được tổ chức với quy mô cấp tỉnh, trong thời gian từ ngày 17 đến ngày 26/4/2026 (tức từ mồng 1 đến mồng 10 tháng 3 âm lịch) tại Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Đền Hùng và các xã, phường trên địa bàn tỉnh. Đây là dịp để toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta tưởng nhớ, tri ân công đức các Vua Hùng – những người đã đặt nền móng đầu tiên cho quốc gia Văn Lang, đồng thời cũng là cơ hội để quảng bá hình ảnh vùng đất và con người Phú Thọ nơi cội nguồn của dân tộc Việt Nam.
Không gian văn hóa cộng đồng giàu bản sắc- đậm tính kết nối
Giỗ Tổ Hùng Vương – Lễ hội Đền Hùng năm 2026 được tổ chức với mục tiêu xuyên suốt là tôn vinh bản sắc văn hóa dân tộc và các giá trị văn hóa thời đại Hùng Vương; khẳng định ý nghĩa thiêng liêng của ngày Quốc lễ; giáo dục truyền thống yêu nước, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Trong bối cảnh đất nước đang phát triển mạnh mẽ, hội nhập sâu rộng, việc gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống càng trở nên cấp thiết, góp phần tạo nền tảng tinh thần vững chắc cho sự phát triển bền vững.
Không gian lễ hội năm nay không chỉ trong khu vực Đền Hùng mà được mở rộng tới các xã, phường trên toàn tỉnh, tạo thành một “không gian văn hóa cộng đồng” rộng lớn, đa dạng. Mỗi địa phương, mỗi cộng đồng dân cư trở thành một điểm nhấn văn hóa, cùng hòa chung vào dòng chảy hướng về cội nguồn.
Phần lễ được tổ chức trang nghiêm, trọng thể, thành kính và mang đậm tính cộng đồng. Chuỗi nghi lễ truyền thống được duy trì và phát huy, bao gồm: Lễ dâng hương tưởng niệm các Vua Hùng tại các địa phương; tổ chức Lễ Giỗ Đức Quốc Tổ Lạc Long Quân và Dâng hương tưởng niệm Tổ Mẫu Âu Cơ; tổ chức Rước kiệu của các xã, phường trong khu vực Đền Hùng... đặc biệt là Lễ Giỗ Tổ Hùng Vương và Dâng hoa tại bức phù điêu “Bác Hồ nói chuyện với cán bộ, chiến sĩ Đại đoàn quân Tiên Phong” ngày 10/3 năm Bính Ngọ. Đây không chỉ là nghi thức tín ngưỡng mà còn là biểu tượng thiêng liêng của lòng biết ơn, sự gắn kết và niềm tự hào dân tộc.
Song hành với phần lễ là phần hội – nơi hội tụ, trình diễn và lan tỏa các giá trị văn hóa dân gian đặc sắc. Các hoạt động văn hóa, thể thao, du lịch được tổ chức phong phú, đa dạng, tạo nên một chuỗi sự kiện liên hoàn trong khuôn khổ Tuần Văn hóa – Du lịch Đất Tổ, đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa và trải nghiệm của Nhân dân và du khách.
Điểm nhấn mới trong bối cảnh tổ chức sau hợp nhất
Một trong những điểm nổi bật của Giỗ Tổ Hùng Vương – Lễ hội Đền Hùng và Tuần Văn hóa – Du lịch Đất Tổ năm Bính Ngọ 2026 là được tổ chức trong bối cảnh mô hình chính quyền địa phương hai cấp sau khi hợp nhất ba tỉnh Phú Thọ – Vĩnh Phúc – Hòa Bình. Đây là dấu mốc quan trọng, mở ra một không gian phát triển mới, rộng lớn hơn cả về địa lý, văn hóa và tiềm năng.
Sự thay đổi này đã tạo điều kiện để lễ hội được tổ chức với quy mô mở rộng, cách thức linh hoạt hơn, phát huy vai trò chủ động của cơ sở thông qua mô hình tổ chức theo 18 cụm xã, phường. Các cụm xã, phường sẽ chủ trì tổ chức tham gia nhiều hoạt động văn hóa, góp phần làm phong phú nội dung và tăng tính cộng đồng của lễ hội. Các hoạt động hội trại văn hóa, liên hoan văn nghệ quần chúng, lễ hội văn hóa dân gian đường phố, hội thi gói, nấu bánh chưng và giã bánh dầy… đều được tổ chức theo cụm xã, phường, tạo nên sự giao lưu, gắn kết giữa các vùng miền, đồng thời khơi dậy tinh thần sáng tạo, chủ động của cộng đồng cơ sở. Việc mở rộng không gian tổ chức cũng giúp khai thác hiệu quả các giá trị văn hóa đặc trưng của ba vùng Phú Thọ – Vĩnh Phúc – Hòa Bình. Phú Thọ sẽ thành nơi hội tụ bản sắc văn hóa, các di sản văn hóa phi vật thể đặc sắc, các lễ hội truyền thống, trò chơi dân gian... Tất cả hòa quyện, tạo nên một bức tranh văn hóa đa sắc màu nhưng vẫn thống nhất trong mạch nguồn dân tộc, khẳng định rõ nét hơn Phú Thọ trở thành trung tâm hội tụ và kết nối các giá trị văn hóa đặc sắc của cả vùng.
Chuỗi hoạt động phong phú, đặc sắc và giàu bản sắc
Giỗ Tổ Hùng Vương – Lễ hội Đền Hùng và Tuần Văn hóa – Du lịch Đất Tổ năm Bính Ngọ 2026 nổi bật với hệ thống hoạt động đa dạng, kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, giữa bảo tồn và phát triển.
Chương trình nghệ thuật Khai mạc Lễ hội Đền Hùng và Tuần Văn hóa – Du lịch Đất Tổ năm Bính Ngọ 2026 với chủ đề “Linh thiêng nguồn cội – Đất Tổ Hùng Vương” được dàn dựng công phu, quy mô, thể hiện sự đầu tư bài bản cả về nội dung tư tưởng lẫn hình thức nghệ thuật. Chương trình được tổ chức vào tối 17/4 (tức 1/3 âm lịch), không chỉ là điểm nhấn mở màn cho chuỗi hoạt động lễ hội mà còn là một “bản trường ca” nghệ thuật tái hiện hành trình dựng nước và giữ nước của dân tộc từ thời đại Hùng Vương đến hiện đại, khơi dậy niềm tự hào, ý thức hướng về cội nguồn trong mỗi người dân đất Việt. Thông qua ngôn ngữ tổng hợp của nghệ thuật sân khấu, âm nhạc, múa và công nghệ trình diễn hiện đại, chương trình sẽ tái hiện sinh động không gian văn hóa thời đại Hùng Vương – nơi khởi nguồn của nền văn minh lúa nước, của những giá trị văn hóa sơ khai nhưng bền vững, gắn với tín ngưỡng, phong tục và đời sống cộng đồng. Các loại hình nghệ thuật dân gian đặc sắc như hát Xoan, hát Ghẹo, chiêng Mường, hát Trống quân, diễn xướng dân gian… được trình diễn tạo nên bản sắc riêng cho không gian nghệ thuật Đất Tổ.
Liên hoan văn nghệ quần chúng tỉnh Phú Thọ và Lễ hội văn hóa dân gian đường phố được tổ chức theo mô hình cụm xã, phường không chỉ là sự đổi mới về phương thức tổ chức mà còn là bước đi quan trọng nhằm phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng trong sáng tạo và thực hành văn hóa. Những làn điệu hát Xoan, hát Ghẹo mượt mà, sâu lắng; những giá trị tâm linh trong Chầu văn; âm hưởng rộn ràng của hát Trống quân; hay thanh âm trầm hùng của chiêng Mường, các làn điệu dân ca dân tộc Mường, Thái, Cao Lan… sẽ tạo nên một bức tranh âm nhạc dân gian đa sắc màu. Các lễ hội tiêu biểu như: Lễ hội Tây Thiên, Lễ hội khai hạ, Lễ hội xuống đồng của dân tộc Mường, lễ hội Xên Mường, Lễ hội Gầu Tào, Lễ cấp sắc, Lễ Tết nhảy người Dao, Lễ hội Trò Trám, Diễn xướng cồng chiêng chạm đuống... cùng các diễn xướng văn hóa tiêu biểu của các dân tộc trên địa bàn tỉnh sẽ được trình diễn, tạo nên những không gian giao lưu văn hóa đa dạng, phản ánh chân thực đời sống tinh thần phong phú của Nhân dân Phú Thọ; đồng thời ghi nhận, tôn vinh những giá trị nghệ thuật tiêu biểu góp phần lan tỏa phong trào văn hóa cơ sở, khơi dậy niềm tự hào, ý thức gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa trong cộng đồng. Chương trình công diễn các tiết mục xuất sắc sau Liên hoan văn nghệ quần chúng tỉnh được tổ chức vào tối 9/3 âm lịch tại Sân khấu Công viên Văn Lang, trước lúc tổ chức chương trình bắn pháo tại hồ Công viên Văn Lang hứa hẹn sẽ tạo nên không khí vui tươi, phấn khởi cho nhân dân và du khách trong dịp tổ chức Giỗ Tổ Hùng Vương – Lễ hội Đền Hùng.
Song song với đó là các hoạt động trình diễn, trải nghiệm mang tính tương tác cộng đồng cao như múa rối nước, múa rối cạn, đánh trống đồng, đâm đuống, trình diễn nhạc cụ dân tộc, múa lân – sư – rồng… Những hoạt động này không chỉ tái hiện sinh động đời sống văn hóa dân gian tạo cơ hội để du khách trực tiếp tham gia, cảm nhận và khám phá chiều sâu văn hóa truyền thống. Hội thi gói, nấu bánh chưng, giã bánh dầy tái hiện truyền thuyết Lang Liêu – một biểu tượng văn hóa sâu sắc của dân tộc. Tổng thể các hoạt động tạo nên một không gian văn hóa cộng đồng vừa sôi nổi, giàu tính nghệ thuật, vừa sâu sắc về giá trị truyền thống, qua đó khẳng định vai trò trung tâm của Nhân dân trong sáng tạo, bảo tồn và phát huy di sản văn hóa dân tộc.
Các hoạt động triển lãm, trưng bày với chủ đề “Phú Thọ – Hội tụ truyền thống, lan tỏa tương lai” và “Văn hóa thời đại Hùng Vương – Tinh hoa hội tụ”; trưng bày tư liệu, hình ảnh về di sản Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương và các hiện vật cung tiến tiêu biểu, đặc trưng giúp công chúng hiểu sâu hơn về lịch sử, văn hóa, giá trị di sản. Triển lãm mỹ thuật quốc tế mở ra không gian giao lưu văn hóa rộng mở, kết nối Phú Thọ với bạn bè quốc tế.
Bên cạnh các hoạt động văn hóa, các hoạt động thể thao như Giải Bóng chuyền Cúp Hùng Vương, Giải Bơi chải trên Hồ Công viên Văn Lang, Giải Marathon “Về nguồn”… góp phần tạo nên không khí sôi động, hấp dẫn, không chỉ thu hút sự tham gia của các vận động viên chuyên nghiệp, bán chuyên mà còn nhận được sự hưởng ứng rộng rãi của đông đảo các tầng lớp Nhân dân và du khách. Nếu như Giải Bóng chuyền Cúp Hùng Vương là nơi hội tụ tinh thần thi đấu đỉnh cao, thể hiện sức mạnh, ý chí và sự đoàn kết thì Giải Bơi chải – một loại hình thể thao truyền thống gắn với đời sống sông nước của cư dân vùng trung du – lại tái hiện sinh động nét văn hóa cộng đồng, tinh thần phối hợp nhịp nhàng, gắn bó giữa con người với thiên nhiên. Trong khi đó, Giải Marathon “Về nguồn” không chỉ là hành trình rèn luyện thể lực mà còn mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc, khi mỗi bước chạy là một bước trở về với cội nguồn dân tộc, khơi dậy niềm tự hào và ý thức trách nhiệm của mỗi cá nhân đối với lịch sử, truyền thống.
Các hoạt động du lịch như tour đêm “Đền Hùng linh thiêng nguồn cội”, chương trình kích cầu du lịch, sự kiện “Sắc màu Du lịch Đất Tổ” không chỉ góp phần đổi mới sản phẩm du lịch theo hướng đa dạng, hấp dẫn mà còn mở ra những cách tiếp cận mới trong việc khai thác giá trị di sản gắn với trải nghiệm thực tế của du khách. Tour đêm “Đền Hùng linh thiêng nguồn cội” được xây dựng trên nền tảng kết hợp giữa yếu tố tâm linh, lịch sử và công nghệ hiện đại, mang đến cho du khách hành trình khám phá Đền Hùng trong không gian huyền ảo, tĩnh lặng, giàu chiều sâu cảm xúc – nơi mỗi bước chân không chỉ là trải nghiệm mà còn là sự kết nối với cội nguồn dân tộc. Chương trình kích cầu du lịch được triển khai linh hoạt, đồng bộ, gắn với liên kết vùng và đa dạng hóa sản phẩm, từ du lịch văn hóa – tâm linh, du lịch cộng đồng đến du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng. Điều này không chỉ góp phần thu hút lượng lớn du khách trong nước và quốc tế mà còn tạo động lực thúc đẩy các doanh nghiệp du lịch đổi mới dịch vụ, nâng cao chất lượng phục vụ. Sự kiện “Sắc màu Du lịch Đất Tổ” trở thành điểm nhấn nổi bật khi quy tụ các hoạt động quảng bá, giới thiệu sản phẩm du lịch đặc trưng, trình diễn văn hóa, ẩm thực, nghề truyền thống… tạo nên một không gian trải nghiệm đa chiều, nơi du khách có thể cảm nhận rõ nét sự phong phú, đặc sắc của văn hóa Phú Thọ. Thông qua chuỗi hoạt động này góp phần lan tỏa hình ảnh Đất Tổ – điểm đến an toàn, thân thiện, giàu bản sắc văn hóa trong lòng du khách gần xa.
Giỗ Tổ Hùng Vương – Lễ hội Đền Hùng và Tuần Văn hóa – Du lịch Đất Tổ năm Bính Ngọ 2026 không chỉ là một sự kiện văn hóa mà còn là biểu tượng của tinh thần dân tộc, không gian gắn kết cộng đồng và lòng tự hào về nguồn cội. Trong bối cảnh mới, với những đổi mới về quy mô, cách thức tổ chức và nội dung hoạt động, lễ hội đã và đang khẳng định vai trò là trung tâm kết nối văn hóa, là điểm đến hấp dẫn của du khách trong và ngoài nước. Đây là dịp để mỗi người Việt Nam, dù ở bất cứ nơi đâu, cùng hướng về Đất Tổ, tưởng nhớ công lao các Vua Hùng, tiếp nối truyền thống và chung tay xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh. Từ không gian thiêng liêng của Đền Hùng, những giá trị văn hóa tinh thần ấy tiếp tục được lan tỏa, trở thành nguồn lực nội sinh quan trọng, góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc trong thời kỳ hội nhập và phát triển.
HỒNG VÂN
Nguồn: Tạp chí VHNT số 640, tháng 4-2026
