Thực hiện nghiêm Chỉ thị số 55-CT/TW ngày 22/12/2025 của Ban Bí thư về việc tổ chức Tết Bính Ngọ năm 2026; Chỉ thị số 36/CT-TTg ngày 31/12/2025 của Thủ tướng Chính phủ về việc tổ chức Tết Nguyên đán Bính Ngọ năm 2026 vui tươi, lành mạnh, an toàn, tiết kiệm; Hướng dẫn số 43-HD/BTGDVTW ngày 24/12/2025 của Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương về công tác văn hóa, văn nghệ năm 2026, Công điện số 07/CĐ-TTg ngày 1/2/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc đôn đốc triển khai thực hiện nhiệm vụ phục vụ Nhân dân đón Tết Nguyên đán Bính Ngọ năm 2026, Công điện số 10/CĐ-TTg ngày 04/02/2026 của Thủ tướng Chính phủ về Tăng cường công tác tổ chức vận tải bảo đảm trật tự, an toàn giao thông Tết Nguyên đán Bính Ngọ và mùa lễ hội Xuân năm 2026, Bộ VHTTDL sớm ban hành Công văn số 155/BVHTTDL-VP ngày 13/1/2026, Công văn số 153/VHCSGĐTV-NSVH ngày 3/2/2026 đề nghị địa phương tăng cường các giải pháp quản lý, trọng tâm là: đảm bảo nếp sống văn minh trong lễ hội; xây dựng kế hoạch và các phương án để tổ chức lễ hội; thực hiện nghiêm các quy định và niêm yết giá dịch vụ; kiên quyết xử lý các hành vi lợi dụng di tích, lễ hội để trục lợi, mê tín dị đoan và đặc biệt là đảm bảo an ninh, an toàn phòng, chống cháy nổ tại các điểm tập trung đông người.
Tết Bính Ngọ 2026 cũng là năm đầu tiên triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đây là vấn đề được Bộ VHTTDL đặc biệt quan tâm trong công tác chỉ đạo, hướng dẫn đối với các địa phương. Ngày 12/6/2025, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 137/2025/NĐ-CP và Nghị định số 138/2025/NĐ-CP, trong đó phân định rõ thẩm quyền và trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước ở các cấp trong lĩnh vực VHTTDL. Việc tăng cường phân cấp cho cơ sở, đặc biệt là cấp xã, đã góp phần nâng cao tính chủ động, kịp thời xử lý các vấn đề phát sinh trong quá trình tổ chức lễ hội, đồng thời gỡ bỏ các điểm nghẽn về thủ tục hành chính. Qua theo dõi thực tiễn cho thấy, việc phân cấp mạnh mẽ cho địa phương đã giúp công tác tổ chức lễ hội sát với thực tiễn, bảo đảm tính trang nghiêm, an toàn và phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng.
Mùa lễ hội Xuân Bính Ngọ 2026 ghi nhận nhiều lễ hội lớn được tổ chức trang trọng, thu hút đông đảo Nhân dân và du khách tham gia. Tiêu biểu có thể kể đến Lễ hội kỷ niệm Chiến thắng Ngọc Hồi – Đống Đa (Hà Nội), Hội Gióng tại Sóc Sơn (Hà Nội), Lễ hội chùa Hương (Hà Nội), Lễ hội Yên Tử (Quảng Ninh), Hội Lim (Bắc Ninh), Lễ hội Tịch điền Đọi Sơn (Ninh Bình), Lễ hội Khai ấn đền Trần và Phủ Dầy (Ninh Bình)… Đây đều là những lễ hội truyền thống tiêu biểu gắn với các giá trị lịch sử, văn hóa và tín ngưỡng đặc sắc của dân tộc. Bên cạnh đó, nhiều địa phương cũng tổ chức các lễ hội mang đậm bản sắc vùng miền như Hội Xuân Núi Bà Đen (Tây Ninh), Hội chợ Viềng (Ninh Bình), Lễ hội Đồng Kỵ (Bắc Ninh)… góp phần tạo nên bức tranh sinh động của đời sống văn hóa cộng đồng trong những ngày đầu năm mới. Công tác tổ chức tại các lễ hội đều được các địa phương chuẩn bị kỹ lưỡng, xây dựng kịch bản và phương án bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông, phòng chống cháy nổ, an toàn vệ sinh thực phẩm, vệ sinh môi trường và cứu hộ cứu nạn. Nhờ sự chủ động của các địa phương cùng sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng chức năng, các hoạt động lễ hội trong mùa Xuân năm nay cơ bản diễn ra an toàn, trật tự, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa và tín ngưỡng của Nhân dân.
Trong bối cảnh xã hội hiện đại, việc bảo tồn và phát huy giá trị lễ hội truyền thống cần gắn với vai trò chủ thể của cộng đồng. Người dân không chỉ tham gia mà còn là chủ thể sáng tạo, gìn giữ và trao truyền các giá trị văn hóa trong lễ hội. Đồng thời, nhiều địa phương đã chủ động đổi mới phương thức tổ chức lễ hội thông qua việc ứng dụng công nghệ trong trình diễn nghệ thuật, quảng bá du lịch và quản lý lễ hội. Việc xây dựng bản đồ số lễ hội, phát triển các nền tảng thông tin du lịch trực tuyến hay các sản phẩm trải nghiệm số hóa đã góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và tăng sức hấp dẫn của lễ hội đối với du khách. Sự kết hợp hài hòa giữa các nghi lễ truyền thống với những yếu tố sáng tạo của thời đại mới không làm mất đi bản sắc văn hóa mà còn góp phần lan tỏa các giá trị văn hóa truyền thống tới đông đảo công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.
Trong thời gian tới, Bộ VHTTDL tiếp tục tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động lễ hội; đẩy mạnh hướng dẫn chuyên môn, nghiệp vụ cho các địa phương; đồng thời phối hợp tổ chức các đoàn kiểm tra, giám sát nhằm kịp thời phát hiện và chấn chỉnh những biểu hiện tiêu cực trong hoạt động lễ hội. Bên cạnh đó, việc xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh trong lễ hội tiếp tục được xác định là nhiệm vụ quan trọng. Các địa phương cần chú trọng nâng cao ý thức cộng đồng, khuyến khích người dân và du khách thực hiện nếp sống văn minh trong lễ hội; bảo đảm sự hài hòa giữa việc bảo tồn giá trị truyền thống với yêu cầu phát triển của xã hội hiện đại.
Có thể thấy rằng, mùa lễ hội Xuân Bính Ngọ 2026 đã diễn ra trong không khí vui tươi, phấn khởi, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa và tín ngưỡng của Nhân dân. Với sự quan tâm chỉ đạo của các cấp, các ngành cùng sự tham gia tích cực của cộng đồng, các lễ hội truyền thống tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.
Lễ hội truyền thống là dịp để mỗi người tìm về cội nguồn và hướng tới những giá trị tốt đẹp của cuộc sống. Vì vậy, cùng với nỗ lực của các cơ quan quản lý và Ban tổ chức, sự tham gia có ý thức của người dân và du khách chính là yếu tố quan trọng để mỗi mùa lễ hội thực sự trở thành không gian văn hóa cộng đồng văn minh, giàu bản sắc và giàu ý nghĩa nhân văn.
Bài và ảnh: NGUYỄN THU TRANG
Nguồn: Tạp chí VHNT số 637, tháng 3-2026
