Cùng chủ trì Hội thảo có: ông Phạm Cao Thái, Vụ trưởng Vụ Pháp chế; ông Trần Hoàng, Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả; PGS, TS Nguyễn Thị Thu Phương, Viện trưởng Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam.
Dự Hội thảo có: đại diện các cơ quan ban, ngành của Hà Nội; đông đảo doanh nghiệp, các cơ sở đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp; các nghệ sĩ, nghệ nhân, chuyên gia, nhà khoa học, đại diện của các hiệp hội trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa.
Phát biểu khai mạc Hội thảo, ông Phạm Cao Thái, Vụ trưởng Vụ Pháp chế cho biết, thực hiện nhiệm vụ do Chính phủ giao, Bộ VHTTDL chủ trì xây dựng dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa. Trong quá trình triển khai, Bộ đã chủ động phối hợp chặt chẽ với các bộ, ban, ngành Trung ương xây dựng, hoàn thiện hồ sơ và lấy ý kiến rộng rãi.
Theo ông Phạm Cao Thái, dự án luật được xây dựng trong thời gian tương đối ngắn theo yêu cầu của Đảng và Chính phủ, đồng thời, đây cũng là một dự án luật khó, có phạm vi bao quát nhiều lĩnh vực. Mặc dù khái niệm phát triển công nghiệp văn hóa đã được đề cập trong các nghị quyết của Đảng, nhưng khi được luật hóa, đây vẫn là một vấn đề mới. Hoạt động phát triển công nghiệp văn hóa liên quan đến nhiều lĩnh vực chuyên ngành, trong đó một số lĩnh vực đã được điều chỉnh bởi các luật hiện hành. Vì vậy, yêu cầu đặt ra là phải xây dựng dự án luật bảo đảm tính giao thoa, liên kết giữa các lĩnh vực nhưng không chồng chéo với hệ thống pháp luật hiện hành.
“Trong quá trình xây dựng dự án luật, Bộ VHTTDL mong muốn tiếp nhận được nhiều nhất các ý kiến đóng góp từ cơ quan quản lý nhà nước, chuyên gia, doanh nghiệp, hiệp hội, tổ chức và cá nhân” – ông Phạm Cao Thái nhấn mạnh.
Vụ trưởng Vụ Pháp chế đề nghị các đại biểu tập trung nghiên cứu, trao đổi và đóng góp những ý kiến tâm huyết, thiết thực, Bộ sẽ tiếp thu để hoàn thiện dự án luật, trình Chính phủ và Quốc hội. Dự kiến, dự án luật sẽ được trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI diễn ra vào tháng 10/2026.
Xây dựng Luật là rất cần thiết và kịp thời
Phát biểu tại Hội thảo, ông Nguyễn Trường Sơn, Chủ tịch Hiệp hội Quảng cáo Việt Nam nhất trí cao với chủ trương soạn thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa. Ông cho rằng, việc xây dựng Luật là rất cần thiết và kịp thời cho việc phát triển công nghiệp văn hóa, nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng trong lĩnh vực này.
“Đây là một dự thảo luật rất quan trọng trong hệ thống văn bản luật, góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật trong lĩnh vực văn hóa” – ông Nguyễn Trường Sơn nhấn mạnh.
Ông Nguyễn Trường Sơn cho rằng, về bố cục, hình thức, dự thảo luật được thiết kế chặt chẽ, có hệ thống, mạch lạc, rõ ràng. Về hình thức, đây là dự thảo được xây dựng một cách cẩn thận, chỉn chu thể hiện Ban soạn thảo đã làm việc nghiêm túc, thận trọng, nghiên cứu, làm rõ những khái niệm mới. Dự thảo cũng được thiết kế đáp ứng yêu cầu làm luật chung của Quốc hội. Về nội dung, dự thảo luật đã bám sát chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về "ba chuyến dịch lớn", hoàn thiện thể chế nhằm tạo đột phá, khơi thông sức sáng tạo của toàn xã hội, đồng thời huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho phát triển văn hóa. Song song với đó là đẩy mạnh xây dựng chủ quyền văn hóa trên không gian số, nâng cao sức lan tỏa, sức hấp dẫn và khả năng bảo vệ các giá trị văn hóa dân tộc.
Đóng góp ý kiến đối với dự thảo Luật, ông Nguyễn Trường Sơn cho rằng, ở Điều 1 về phạm vi điều chỉnh, nên bổ sung cụm từ "trong việc tổ chức và thực hiện phát triển công nghiệp văn hóa trên lãnh thổ Việt Nam và nước ngoài" thì phạm vi sẽ toàn diện, phù hợp với chủ trương hội nhập kinh tế .
Trong Điều 8 về các hành vi bị cấm, tại Khoản 2 trong dự thảo nên bổ sung hành vi cấm “Lợi dụng các hoạt động phát triển công nghiệp văn hóa gây ảnh hưởng đến hình ảnh của Việt Nam ở trong nước và trên trường quốc tế”…
Trong khi đó, Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam, TS, Kiến trúc sư Phan Đăng Sơn đề nghị: dự thảo Luật cần bổ sung quy định Nhà nước ưu tiên phát triển kiến trúc và không gian sáng tạo văn hóa là một trụ cột của hệ sinh thái công nghiệp văn hóa; đề nghị bổ sung quy định các di sản kiến trúc, cảnh quan và không gian đô thị có giá trị là một loại tài nguyên văn hóa được khai thác cho công nghiệp văn hóa…
Tiếp cận công nghiệp văn hóa như một hệ thống hoạt động kinh tế
Đánh giá về dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, TS Nguyễn Thị Quý Phương, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Báo chí – Truyền thông, Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV tư vấn QP Việt Nam nhấn mạnh: Dự thảo đã thể hiện bước chuyển từ cách tiếp cận quản lý hoạt động văn hóa theo từng lĩnh vực sang tiếp cận công nghiệp văn hóa như một hệ thống hoạt động kinh tế dựa trên sáng tạo, tài nguyên văn hóa, công nghệ và tài sản trí tuệ. Việc xác lập chuỗi giá trị từ sáng tạo, phát triển, sản xuất, phân phối, thương mại hóa, trình diễn, tiêu dùng đến tái đầu tư là hướng tiếp cận phù hợp để liên kết chính sách văn hóa với chính sách thị trường, đầu tư, tài chính, công nghệ và sở hữu trí tuệ.
Đề cập đến những vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện, TS Nguyễn Thị Quý Phương cho rằng dự thảo Luật cần được chỉnh lý theo hướng giảm tư duy quản lý tiền kiểm hành chính và tăng tính kiến tạo thị trường… Đồng thời, cần xử lý rõ hơn mối quan hệ giữa bảo tồn giá trị gốc của di sản và khai thác thương mại sản phẩm phái sinh…
Ông Lê Quốc Vinh, Chủ tịch Le Group of Companies, Chủ tịch CLB Doanh nhân Sáng tạo cho rằng dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa là một bước tiến quan trọng trong quá trình thể chế hóa tư duy phát triển mới đối với văn hóa ở Việt Nam. Việc xây dựng một đạo luật riêng cho công nghiệp văn hóa cho thấy nhận thức về văn hóa đang từng bước vượt ra khỏi phạm vi bảo tồn, quản lý hoạt động văn hóa và cung cấp dịch vụ công, để được nhìn nhận ngày càng rõ hơn như một nguồn lực phát triển, một lĩnh vực kinh tế .
“Dự thảo cũng bước đầu tiếp cận công nghiệp văn hóa theo chuỗi giá trị gồm sáng tạo, phát triển, sản xuất, phân phối, phổ biến, thương mại hóa, tiêu dùng và tái đầu tư, đồng thời nhìn nhận sở hữu trí tuệ, tài chính, thương hiệu, công nghệ và đào tạo như những cấu phần hỗ trợ của chuỗi giá trị đó. Đây là những thay đổi rất có ý nghĩa” – ông Lê Quốc Vinh nhấn mạnh.
Ông Lê Quốc Vinh cũng đề nghị định nghĩa công nghiệp văn hóa là hệ thống các hoạt động kinh tế dựa chủ yếu trên sáng tạo, giá trị và nội dung văn hóa, tài sản trí tuệ và các nguồn vốn văn hóa để sản xuất, phân phối, phổ biến và thương mại hóa các sản phẩm, dịch vụ văn hóa, qua đó tạo ra giá trị kinh tế, văn hóa và xã hội.
Các mục tiêu như phát triển con người, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, nâng cao năng lực cạnh tranh và sức mạnh mềm quốc gia là những mục tiêu rất quan trọng của phát triển công nghiệp văn hóa, nhưng nên được quy định như mục tiêu và nguyên tắc phát triển, thay vì trở thành các thuộc tính cấu thành định nghĩa.
“Cách tiếp cận này vừa tương thích hơn với thông lệ quốc tế, vừa tạo nền tảng cho tư duy xuyên suốt của Luật: công nghiệp văn hóa là quá trình tổ chức sáng tạo và chuyển hóa các nguồn lực văn hóa, trí tuệ thành sản phẩm, dịch vụ và giá trị thông qua thị trường…” – ông Lê Quốc Vinh bày tỏ.
Tại hội thảo, nhiều ý kiến khác cũng đã đóng góp sôi nổi , thiết thực, nhằm hoàn thiện dự thảo luật, góp phần thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hoá.
Phát biểu tổng kết Hội thảo, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Huy Dũng bày tỏ cảm ơn các đại biểu đã dành thời gian tham dự và đóng góp ý kiến cho dự thảo Luật.
Theo Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng, ý kiến của mỗi đại biểu sẽ có một góc nhìn khác nhau ở mỗi lĩnh vực, nên Tổ chủ trì sẽ tiếp thu, nghiên cứu để hình thành cách tiếp cận chung, phù hợp với thực tiễn và mục tiêu thúc đẩy công nghiệp văn hóa phát triển.
Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng cho biết, Bộ trưởng Bộ VHTTDL đã chỉ đạo rõ: xây dựng Luật không phải để hoàn thành một nhiệm vụ, mà phải tạo động lực thúc đẩy công nghiệp văn hóa Việt Nam phát triển, hướng tới mục tiêu đóng góp khoảng 7% GDP vào năm 2030.
“Vì vậy, Luật phải đi vào cuộc sống, tạo chuyển biến thực chất và tác động trực tiếp đến sự phát triển của các ngành công nghiệp văn hóa. Trách nhiệm của cơ quan chủ trì là rất nặng nề. Tổ biên soạn sẽ nghiên cứu kỹ lưỡng, tiếp thu tối đa các ý kiến xác đáng của đại biểu để tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật”, Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng nhấn mạnh.
