Tôi đến với món chả mực Quảng Ninh như sự tình cờ mà bất ngờ, một kỷ niệm quá khứ đã xa giờ đây gợi lại như tự nhiên, tựa lẽ thường. Nồng nàn quá, bùng nổ trong tôi tất cả hương vị mặn mòi của biển. Chả mực Quảng Ninh nổi tiếng lâu lắm rồi. Đến mức cả bạn bè miền Nam của tôi vẫn thèm thuồng mỗi lần có dịp ra Bắc. Cũng phải thôi, vì món ăn dó chứa đựng tinh túy của tự nhiên và công sức của con người.
Chả mực ở Quảng Ninh bình dị như nó vốn có. Đơn giản mà đặc sắc đến không ngờ. Tôi ngồi ở một quán nhỏ ven đường phố Hạ Long. Quán không tên, không tuổi, chỉ một chiếc bàn nhựa bên đường, với cô bán hàng khuôn mặt trải đầy kinh nghiệm trong cuộc sống sôi nổi xứ Quảng Ninh này. Cả đời chỉ làm món chả mực bán cho khách, những người như thế làm món ăn thì ngon lắm, từ khâu chọn nguyên liệu đến nấu ăn.
Mà kể cũng vui, một đầu bếp bình dân bên đường sống với món chả mực lâu năm thành tâm huyết, lại sẵn sàng kể cho khách những câu chuyện về món ăn miền biển. “Chả mực Quảng Ninh loại ngon là phải giã tay đấy, cho vào máy xay thì làm gì còn chất đặc sản nữa đúng không?”. Sự hồ hởi xen lẫn với cảm giác tự hào, điều tôi hiếm thấy chủ quán nào thể hiện nhiều như thế.
“Cậu biết không, trông thế thôi chứ chả mực cũng có nhiều loại. Để cho ra mốn chả mực ngon lành bán được cho khách không hề dễ”. Cô bán hàng kể, ngay từ khâu chọn nguyên liệu đã phải rất cẩn thận và kỹ lưỡng vì nguyên liệu là thứ quyết định chất lượng của món ăn. Những con mực để làm chả cần tươi rói, đặc biệt là mực mai. Người lấy hàng phải đợi từ sáng sớm, khi các chuyến tàu đánh bắt chở mực về là nhóm người thi nhau chọn và trả giá. Như vậy mới có được loại mực tươi ngon nhất để mang về làm chả. Công đoạn sơ chế mực phải thật tỉ mỉ, kể cả người quen tay cũng phải cẩn thận tránh sai sót trong khâu làm sạch, bởi chỉ cần có mùi lạ cũng sẽ ảnh hưởng đến món ăn. Người bán chả nói với tôi, riêng về món chả mực thì nguyên liệu phải tuyệt đối sạch và chất lượng, vì chả mực không thêm các loại rau hay gia vị nên quá trình chế biến phải đảm bảo vệ sinh.
Trong các khâu làm chả mực đúng điệu Quảng Ninh thì giã chả thể hiện đúng tính cách con người nơi đây. Nhìn người thợ giã từng nhát nặng trịch, tưởng mệt nhọc mà trông thoải mái. Đó là tinh hoa của người lao động dồn cả vào món ăn. Nhìn động tác giã rồi múc, rồi cho mực vào nhịp nhàng, tưởng như đang xem một dây chuyền hoàn hảo. Cũng một ngày xuân đầy nắng mới, tôi đến Quảng Ninh để được ăn món chả mực nổi tiếng. Sau bao năm vẫn thế, hương vị vẫn ngon ngọt trong lòng. Một món ăn dân dã, đủ để hương vị đọng lại trong nỗi nhớ của mỗi du khách. Sau này, nói đến Quảng Ninh mọi người vẫn bảo là ở đó có chả mực ngon lắm. Thế là đủ để quý vùng đất ấy rồi phải không? Tôi luôn tự hỏi như vậy mỗi khi đi qua Quảng Ninh, rồi lại tiếc nuối khi không lưu lại nơi đây lâu hơn được nữa. Chả mực thường được làm đồ ăn kèm với xôi hay bánh cuốn và đó là những thức quà nổi tiếng miền đất này.
Đất nước Việt Nam đẹp tươi với bao vùng đất vẫy gọi, tâm hồn du khách cảm thấy xúc động và nhớ nhung nhiều hơn vì một món ăn, một cơn gió biển, một nụ cười. Ghim vào đời là những ánh mắt, nụ cười của người dân, tâm huyết dồn lại để tạo ra đặc sản miền biển Quảng Ninh. Không thể không nhắc đến sự tuyệt vời thiên nhiên Quảng Ninh đem lại, trước gió biển vi vu, thưởng thức miếng chả mực đặc sản cảm thấy thêm yêu vùng đất này.
Bài và ảnh: ĐINH THÀNH TRUNG
Nguồn: Tạp chí VHNT số 640, tháng 4-2026
