Cơm tấm có lẽ là món ăn rất đỗi thân quen đối với người miền Tây. Đến đâu, chúng ta đều dễ dàng thưởng thức một dĩa cơm tấm đủ đầy hương vị và màu sắc, bất kể thời điểm nào trong ngày. Song, cũng là cơm tấm như bao nơi khác đều có, cơm tấm Long Xuyên ở An Giang lại khiến thực khách từ ngạc nhiên đến mê mẩn, ai đã đặt chân đến thành phố này đều không thể bỏ qua. Cơm tấm Long Xuyên có điều gì đặc biệt mà lại lôi cuốn như thế?

Sở dĩ món ăn được gọi là cơm tấm, vì đơn giản là cơm được nấu từ gạo tấm. Thực chất, tấm là phần đầu của hạt gạo, giàu dinh dưỡng  nhưng vỡ ra trong lúc sàng. Cơm nấu từ tấm thường mềm và thơm hơn gạo. Thông thường, để chế biến cơm tấm Long Xuyên, người nấu mất trung bình khoảng hai giờ. Dù cơm tấm được chế biến không cầu kỳ, song đòi hỏi người nấu có kinh nghiệm, sự khéo léo và tinh tế. Độ ngon của dĩa cơm tấm phụ thuộc lớn vào tay nghề của đầu bếp. 

Trước tiên về phần cơm, việc nấu cơm tưởng chừng rất đơn giản nhưng đối với cơm tấm Long Xuyên lại khác hẳn. Bởi, tấm mẳn nếu nấu bằng phương thức thông thường sẽ kém ngon, nên phải hấp cách thủy. Tiếp đến là phần thịt, thịt được sử dụng là loại thịt nửa nạt nửa mỡ, tẩm ướp gia vị cho thấm, khìa với nước dừa đến khi chín vàng, rồi xắt sợi. Đây cũng là điểm khác biệt của cơm tấm Long Xuyên so với cơm tấm sườn bì chả Sài Gòn, một món sử dụng thịt kìa xắt nhỏ, một món sử dụng thịt nướng nguyên miếng. Thành phần tiếp theo là trứng vịt kho trong nhiều giờ, đến khi có màu nâu đỏ, rồi xắt sợi mỏng. Bên cạnh đó, không thể thiếu bì sợi được làm từ da heo, dưa chua được ủ từ các loại rau củ quen thuộc (dưa leo, cà rốt, cải trắng, rau muống…), cuối cùng là một ít mỡ hành. 

Sau khi chế biến, trước mắt bạn là dĩa cơm tấm Long Xuyên với đầy đủ màu sắc và hương vị đặc trưng, ngon khó cưỡng. Nước mắm dùng cho cơm tấm là nước mắm chua ngọt, được pha chế đặc sánh, giúp hương vị dĩa cơm thêm nồng nàn. Tuy nhiên, ở một số quán cơm tấm lâu đời, nước chan cơm không phải là nước mắm, mà là nước sốt thịt khìa. Một số quán lại vừa chan một lớp nước sốt thịt khìa, vừa sử dụng nước mắm. Ăn cơm tấm Long Xuyên đúng phong cách người Long Xuyên là sau khi chan nước mắm hoặc nước sốt, thực khách sẽ trộn đều các thành phần trong dĩa cơm với nhau. Và dĩ nhiên đến lúc này, không thể chờ đợi nữa, chúng ta phải thưởng thức ngay dĩa cơm tấm nóng hổi trước mắt! 

Đến với Long Xuyên, tỉnh An Giang, ngoài những món ăn nổi tiếng như bún cá, bánh tằm bì, xôi nước dừa, chè bưởi… thì du khách không thể nào bỏ qua cơm tấm. Ngày nay, những người con Long Xuyên đi lập nghiệp phương xa đã mang theo món ăn quê nhà đến nhiều nơi và được đông đảo thực khách yêu thích. Có dịp đi qua các đô thị, thỉnh thoảng chúng ta lại bắt gặp những bảng hiệu “cơm tấm Long Xuyên”, gợi lên cho người Long Xuyên bao nỗi nhớ niềm thương, xen lẫn sự tự hào. 

Năm 2023, cơm tấm Long Xuyên đã xác lập kỷ lục châu Á về giá trị ẩm thực và đặc sản, do Tổ chức Kỷ lục châu Á công nhận.

Bài và ảnh: VĨNH THÔNG

Nguồn: Tạp chí VHNT số 634, tháng 2-2026