Văn hóa là “thành lũy mềm” trong không gian số đầy biến động
Trong kỷ nguyên chuyển đổi số, không gian mạng đã trở thành một “không gian xã hội mới” với tốc độ lan tỏa thông tin mạnh mẽ chưa từng có. Mọi cá nhân đều có thể tiếp cận, chia sẻ và tạo ra thông tin, khiến ranh giới giữa đúng và sai, thật và giả trở nên mong manh hơn bao giờ hết. Bên cạnh những giá trị tích cực, môi trường này cũng là nơi các thế lực thù địch triệt để lợi dụng để tung ra những luận điệu xuyên tạc, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng, bóp méo lịch sử, gây chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Trong bối cảnh đó, nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ là yêu cầu cấp thiết mà còn mang ý nghĩa chiến lược lâu dài. Không thể chỉ dựa vào các biện pháp hành chính hay xử lý kỹ thuật, cuộc đấu tranh này đòi hỏi phải có một “lá chắn” bền vững hơn, sâu sắc hơn, đó chính là văn hóa. Văn hóa không ồn ào nhưng thấm sâu, không cưỡng ép nhưng lan tỏa mạnh mẽ, tạo nên sức đề kháng tự nhiên từ bên trong mỗi con người.
Văn hóa vừa là nền tảng tinh thần, vừa là động lực phát triển. Khi văn hóa được đặt đúng vị trí, được nuôi dưỡng và phát huy, nó sẽ trở thành “thành lũy mềm” vững chắc, bảo vệ xã hội trước những tác động tiêu cực. Đây cũng chính là cách tiếp cận mang tính căn cơ và bền vững trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong thời đại số.
Phát huy vai trò của tộc họ là khơi dậy sức mạnh nội sinh từ cơ sở
Thực tiễn tại xã Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng cho thấy một hướng đi rõ ràng và hiệu quả trong việc phát huy sức mạnh văn hóa từ cơ sở. Với 116 tộc họ đang sinh sống, mỗi tộc họ không chỉ gắn kết các cá nhân, gia đình bằng huyết thống mà còn là không gian gìn giữ đạo đức, truyền thống và trách nhiệm cộng đồng. Đây chính là những “tế bào văn hóa” góp phần tạo nên nền tảng vững chắc cho xã hội.
Các tộc họ tại Hòa Vang đã tích cực tham gia vào nhiều phong trào như xây dựng nông thôn mới, giữ gìn an ninh trật tự, phát triển kinh tế và khuyến học khuyến tài. Những việc làm cụ thể như vận động hiến đất mở đường, bảo tồn làng nghề hay chuyển đổi sản xuất nông nghiệp bền vững không chỉ mang lại hiệu quả thiết thực mà còn tạo nên sự đồng thuận xã hội sâu sắc. Chính sự đồng thuận ấy là yếu tố then chốt để củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và Nhà nước.
Đặc biệt, hoạt động khuyến học khuyến tài của các tộc họ đã trở thành điểm sáng. Trong vòng 5 năm, gần 2 tỷ đồng đã được huy động để khen thưởng hàng nghìn lượt học sinh. Đây không chỉ là con số mà còn là minh chứng cho truyền thống hiếu học được gìn giữ và phát huy. Trong thời đại số, tri thức chính là “lá chắn” hiệu quả nhất để chống lại những thông tin sai trái. Một thế hệ trẻ có tri thức, có bản lĩnh sẽ đủ sức nhận diện và phản bác các luận điệu xuyên tạc.
Mô hình tộc họ quản lý con cháu ứng xử văn hóa, không vi phạm pháp luật cũng cho thấy sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại. Khi các quy ước đạo đức của tộc họ song hành cùng pháp luật, hiệu quả điều chỉnh hành vi không chỉ dừng lại ở bên ngoài mà còn đi sâu vào ý thức, trách nhiệm của mỗi cá nhân. Đây chính là nền tảng để xây dựng con người mới, có bản lĩnh chính trị và ý thức công dân rõ ràng.
Đưa văn hóa đọc đến đồng bào Cơ Tu nhằm nâng cao dân trí, tăng sức “đề kháng” xã hội
Già làng Đinh Văn Trí, Chi hội trưởng Người Cao tuổi thôn Phú Túc, xã Hòa Vang, chậm rãi chia sẻ rằng: người Cơ Tu đã đi qua hai cuộc kháng chiến chống ngoại xâm với biết bao gian lao, mất mát, hy sinh nhưng trong bất kỳ hoàn cảnh nào, vẫn một lòng sắt son theo Đảng, theo Bác Hồ, theo con đường cách mạng. Đó là một phẩm chất đáng trân trọng và tự hào. Tuy vậy, do điều kiện sống còn nhiều khó khăn, trình độ dân trí chưa đồng đều, việc tiếp cận, hiểu biết đầy đủ về chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước vẫn còn hạn chế nên việc nâng cao dân trí cho đồng bào rất là cần thiết trong giai đoạn bùng nổ thông tin này.
Một trong những điểm nhấn nổi bật trong chiến lược phát huy văn hóa tại Hòa Vang là việc đưa văn hóa đọc đến gần hơn với cộng đồng, đặc biệt là đồng bào Cơ Tu. Đây không chỉ là hoạt động văn hóa đơn thuần mà còn mang ý nghĩa chính trị sâu sắc, góp phần nâng cao dân trí và củng cố sức đề kháng trước các luận điệu xuyên tạc.
Sáng ngày 19/4 vừa qua, tại Nhà văn hóa thôn Phú Túc, Ngày hội Văn hóa đọc năm 2026 đã diễn ra trong không khí sôi nổi và ấm áp. Với chủ đề “Sách - Kết nối lịch sử, mở cửa tương lai”, sự kiện đã thu hút đông đảo cán bộ, đoàn viên, học sinh và người dân tham gia. Đây không chỉ là dịp tôn vinh sách mà còn là cơ hội để lan tỏa tri thức, khơi dậy tinh thần học tập trong cộng đồng.
Điểm đặc biệt của chương trình là việc bàn giao tủ sách cộng đồng tại khu vực có đông đồng bào Cơ Tu sinh sống. Những tủ sách này không chỉ mang tri thức đến gần người dân mà còn tạo ra không gian học tập, giao lưu và hình thành thói quen đọc sách. Khi người dân được tiếp cận với tri thức một cách thường xuyên, khả năng nhận thức và phân tích thông tin sẽ được nâng cao.
Các hoạt động như thi thuyết trình theo sách, thuyết minh địa chỉ đỏ, xếp sách nghệ thuật đã tạo nên sự hấp dẫn, giúp người tham gia hiểu sâu hơn giá trị của sách và lịch sử quê hương. Việc kết hợp giữa sách truyền thống và thư viện số cũng mở ra hướng tiếp cận tri thức hiện đại, phù hợp với xu thế chuyển đổi số.
Ông Lê Văn Nghĩa, Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng thôn Phú Túc khẳng định: “Điều quan trọng hơn cả là khi dân trí được nâng cao, tỷ lệ Gia đình văn hóa ở địa phương sẽ cao, người dân có khả năng tiếp nhận đúng đắn chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước. Từ đó, họ có thể chủ động nhận diện và phản bác những luận điệu sai trái, không bị lôi kéo, mua chuộc, kích động bởi các thế lực thù địch. Đây chính là “lá chắn mềm” hiệu quả nhất, được xây dựng từ tri thức và nhận thức của mỗi cá nhân. Đồng thời, bà con cũng từng bước từ bỏ những phong tục, tập quán lạc hậu trong ma chay, cưới hỏi; hướng đến nếp sống văn minh, tiết kiệm, lành mạnh, góp phần xây dựng đời sống văn hóa mới ở khu dân cư…”.
Kết hợp truyền thống và hiện đại để xây dựng nền tảng tư tưởng vững chắc
Song song với việc phát huy các giá trị truyền thống, Hòa Vang cũng chú trọng kết hợp với các yếu tố hiện đại để tạo nên sức mạnh tổng hợp. Chương trình “03 cam kết, 03 đồng hành” giữa các tộc họ và chính quyền địa phương là minh chứng rõ nét cho sự gắn kết này. Khi cộng đồng và chính quyền cùng chung mục tiêu, cùng chia sẻ trách nhiệm, sức mạnh xã hội sẽ được phát huy tối đa.
Những năm qua, các lễ hội truyền thống như Lễ hội đình làng Túy Loan, Lễ hội đình làng Dương Lâm cùng với nhiều lễ hội đặc sắc khác được quan tâm; Làng văn hóa đặc trưng Bồ Bản tiếp tục được xây dựng, gìn giữ và phát huy giá trị đã trở thành những không gian văn hóa giàu bản sắc, nuôi dưỡng tinh thần đoàn kết, nghĩa tình, thêm lòng yêu quê hương, đất nước, con người và lòng tự hào dân tộc. Chính những giá trị bền vững ấy góp phần tạo nên điểm tựa tinh thần vững chắc, giúp con người giữ vững bản lĩnh trước những tác động tiêu cực của thời đại.
Bên cạnh đó, chính sách cung cấp sách giáo khoa miễn phí cho gần 7.000 học sinh với hơn 91.000 cuốn sách là bước đi mang tính đột phá, thể hiện tầm nhìn chiến lược trong đầu tư giáo dục. Khi mọi học sinh đều có điều kiện tiếp cận tri thức, nền tảng cho một xã hội học tập sẽ được hình thành, tạo tiền đề cho sự phát triển bền vững.
Từ thực tiễn Hòa Vang, có thể rút ra một bài học sâu sắc: bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không thể tách rời việc xây dựng một nền văn hóa lành mạnh, giàu bản sắc. Khi văn hóa thấm sâu vào đời sống, khi mỗi người dân tự giác gìn giữ và phát huy những giá trị tốt đẹp thì mọi âm mưu xuyên tạc, chia rẽ sẽ không còn đất tồn tại.
Trong dòng chảy của thời đại, những giá trị như đoàn kết, hiếu học, nghĩa tình và trách nhiệm cộng đồng vẫn luôn là “mạch nguồn” nuôi dưỡng sức mạnh dân tộc. Chính từ những mạch nguồn ấy, nền tảng tư tưởng của Đảng được củng cố một cách bền vững, tự nhiên và sâu sắc. Hòa Vang hôm nay, với sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, đang cho thấy một mô hình tiêu biểu, nơi văn hóa thực sự trở thành “thành lũy mềm” bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng trong kỷ nguyên số.
Bài và ảnh: LÊ QUỐC KỲ
Nguồn: Tạp chí VHNT số 643, tháng 5-2026
