Ðam mê những cung đường khắc nghiệt

Sinh năm 1990 tại Hà Nội, Thanh Vũ từng học tập tại nhiều quốc gia như Singapore, Canada và Vương quốc Anh. Trước khi gắn bó với thể thao, cô đảm nhận công việc phân tích tại tập đoàn truyền thông tài chính Bloomberg ở Singapore. Tuy nhiên, với đam mê vốn có, cô quyết định từ bỏ công việc văn phòng để chuyển hướng sang lĩnh vực thể thao siêu bền. Khác với các vận động viên của các môn khác thi đấu cạnh tranh thành tích tại các đại hội thể thao, nhóm vận động viên độc lập thường hướng tới những giải đấu mang tính thử thách giới hạn thể chất của con người.

Danh xưng “cô gái sa mạc” bắt đầu gắn liền với Thanh Vũ vào năm 2016, khi cô trở thành người phụ nữ châu Á đầu tiên chạy qua 4 sa mạc khắc nghiệt nhất thế giới ở giải chạy siêu bền quốc tế 4 (Deserts Grand Slam) với tổng chiều dài lên đến 1000km chỉ trong vòng 6 tháng (từ tháng 5 đến tháng 11/2016). Lộ trình thi đấu bao gồm sa mạc Atacama tại Chile với đặc trưng khô hạn tuyệt đối, sa mạc Gobi tại Trung Quốc với những trận bão cát lớn, sa mạc Sahara tại Ai Cập nơi nhiệt độ ban ngày có thể vượt ngưỡng 50 độ C, và cuối cùng là Nam Cực với cái lạnh khắc nghiệt dưới 0 độ C.

Khắc nghiệt là vậy nhưng Thanh Vũ vẫn không ngừng đi tìm những thử thách mới. Năm 2022, cô giành chức vô địch tại giải 3 môn phối hợp mở rộng (Deca-Triathlon World Championship) ở Thụy Sĩ, tương đương với 10 lần cự ly của một giải Ironman tiêu chuẩn, bao gồm bơi 38km, đạp xe 1.800km và chạy bộ 422km. 

Từ góc độ sinh lý học và y học thể thao, việc cơ thể người duy trì trạng thái vận động liên tục qua hàng nghìn kilomet là một thách thức vượt ngoài các tiêu chuẩn thông thường. Ở các cự ly thể thao truyền thống, cơ thể chủ yếu sử dụng nguồn năng lượng từ glycogen dự trữ trong cơ bắp và gan. Tuy nhiên, trong các giải đấu siêu bền kéo dài hàng chục ngày, nguồn dự trữ này nhanh chóng cạn kiệt. Ðể sống sót và tiếp tục tiến về phía trước, cơ thể của Vũ Phương Thanh phải duy trì khả năng chuyển hóa chất béo thành năng lượng. Việc kiểm soát nhịp tim ở vùng hiếu khí trở thành nguyên tắc bắt buộc để tránh tình trạng tích tụ axit lactic gây kiệt quệ cơ bắp.

Thử thách khắc nghiệt nhất trong chuỗi vận động này không chỉ nằm ở cơ bắp mà còn ở hệ thần kinh trung ương. Trong quá trình thi đấu bơi 114km, vận động viên phải đối mặt với nguy cơ hạ thân nhiệt và sự mất phương hướng khi ngâm mình dưới nước trong thời gian dài. Khi chuyển sang giai đoạn đạp xe 5.400 km và chạy bộ 1.266km, tình trạng thiếu ngủ kéo dài (thường chỉ ngủ từ 1 đến 3 tiếng mỗi ngày) dẫn đến những ảo giác thần kinh và suy giảm khả năng nhận thức. Các bộ phận như khớp gối, cổ chân và lớp da bàn chân liên tục bị bào mòn. Trong những thời điểm cơ thể phát ra tín hiệu yêu cầu dừng lại, việc tiếp tục tiến bước hoàn toàn phụ thuộc vào khả năng kiểm soát tâm lý. Phương châm “không gì là không thể với người Việt Nam” mà Vũ Phương Thanh thường xuyên chia sẻ không mang tính khẩu hiệu cường điệu, mà là một phương pháp tự kỷ luật thần kinh, giúp cô chia nhỏ quãng đường thành từng mục tiêu ngắn hạn để dần tiếp cận vạch đích.

Thể thao độc lập và xã hội hóa thể thao

Không thuộc biên chế của các trung tâm huấn luyện, cô tự chịu trách nhiệm cho toàn bộ quá trình lập kế hoạch, chuẩn bị hậu cần và chi trả kinh phí tham gia giải đấu. Chi phí để đăng ký các giải siêu bền bỉ quốc tế thường rất lớn, cộng thêm các khoản ngân sách dành cho việc di chuyển, lưu trú, thuê đội ngũ y tế, huấn luyện viên, mua sắm trang thiết bị chuyên dụng và duy trì chế độ dinh dưỡng trong nhiều tháng. Tổng chi phí cho một chiến dịch thi đấu có thể lên tới hàng tỷ đồng. Ðể giải quyết bài toán tài chính, rất cần đến sự đồng hành của các doanh nghiệp tư nhân.

Mối quan hệ hợp tác giữa Vũ Phương Thanh và các nhãn hàng thể thao, tiêu biểu như thương hiệu thời trang thể thao Onways hay các tập đoàn nước giải khát, vận hành dựa trên cơ chế chia sẻ giá trị thương mại. Một ví dụ khác có thể kể đến 2 nhãn hàng SEARA và Core Health & Fitness cùng đồng hành với Thanh Vũ tại giải chạy bộ Everest Marathon 2024. Các nhà tài trợ trên  hỗ trợ nâng cao thể chất các vận động viên trên hành trình chinh phục Everest, bằng cách xây dựng một không gian rèn luyện thể hình tạm thời tại Everest Base Camp. Phòng Gym được trang bị các thiết bị và dụng cụ tập luyện để đáp ứng nhu cầu hỗ trợ gia tăng sức bền và thể lực. Ðiều đặc biệt là phòng Gym này có vị trí cao nhất thế giới cho đến hiện nay. Về phía vận động viên, nguồn tài trợ đảm bảo nền tảng tài chính để họ tập trung vào quá trình huấn luyện và chi trả các chi phí vận hành đắt đỏ tại châu Âu hay các khu vực khắc nghiệt. Về phía doanh nghiệp, việc đồng hành cùng một vận động viên có khả năng hoàn thành những thử thách phi thường như vậy mang lại giá trị truyền thông mạnh mẽ. Khách hàng mục tiêu của các thương hiệu này sẽ nhìn thấy hiệu quả của sản phẩm được kiểm chứng trong điều kiện khắc nghiệt nhất. Sự chuyên nghiệp trong việc xây dựng hình ảnh cá nhân của vận động viên giúp các nhà tài trợ truyền tải thông điệp về sự bền bỉ, tính kỷ luật và khát vọng vươn lên. Ðây là mô hình xã hội hóa thể thao mang tính bền vững, nơi các nguồn lực tư nhân được sử dụng hiệu quả và có sự cộng hưởng về mặt hình ảnh.

Sức lan tỏa trong xã hội

Giá trị lớn nhất mà những vận động viên thể thao độc lập mang lại không dừng ở những con số kỷ lục hay thành tích tại các giải đấu, mà nằm ở sức ảnh hưởng đến nhận thức về rèn luyện thể chất của xã hội. Thanh Vũ đã xuất sắc trở thành 1 trong 6 Ðại sứ Truyền cảm hứng tại WeChoice Awards 2024 nhờ ý chí phi thường khi chinh phục thành công 4 sa mạc khắc nghiệt nhất thế giới và nhiều giải đấu siêu bền bỉ khác. Hình ảnh cô kiêu hãnh giương cao lá cờ đỏ sao vàng tại các giải đua khắc nghiệt nhất toàn cầu được xem là biểu tượng của sự kiên cường và khát vọng vươn lên.

Bản thân Thanh Vũ cũng từng chia sẻ: “Tôi mong rằng tất cả những bạn trẻ có thể tự tin thách thức bản thân và tạo ra giá trị trong việc mình muốn làm. Những mục tiêu đặt ra có thể quá sức tưởng tượng nhưng với sự cam kết cao trong hành trình tiến tới chúng, tôi nghĩ rằng bạn có thể chia sẻ và nhận được sự đồng cảm cũng như tạo ra tác động tích cực tới những người xung quanh. Như trong việc chạy thì chạy ở bất cứ đâu hay bất cứ cự ly nào cũng đều có giá trị và ý nghĩa. Quan trọng là những ý nghĩa và giá trị của việc mình làm được chia sẻ với cộng đồng và có khả năng tạo ra những hiệu ứng tích cực.” Cô cho biết rằng các vận động viên thi đấu ở các giải chạy siêu bền đều là những người rất bình dị, họ là bà, là bác, là chú, nhiều người độ tuổi trên 50, 60 với sự dẻo dai và ý chí bền bỉ.

Các hoạt động thể thao phong trào trong cộng đồng mang lại những giá trị kinh tế và xã hội to lớn. Các cải thiện được các chỉ số sức khỏe, giảm thiểu nguy cơ mắc các bệnh lý chuyển hóa do lối sống thụ động. Ngày càng nhiều những giải marathon hay ba môn phối hợp theo hình thức phong trào, thu hút sự tham gia của đông đảo công chúng từ nhiều độ tuổi. Xu hướng quan tâm đến sức khỏe thể chất cũng thúc đẩy sự ra đời của ngành công nghiệp dịch vụ thể thao, từ việc tổ chức sự kiện, cung cấp trang thiết bị đến dịch vụ tư vấn dinh dưỡng và phục hồi y tế.

Với quan niệm “Hành trình vạn dặm luôn bắt đầu bằng một bước chân”, Thanh Vũ vẫn luôn tìm những mục tiêu, những cung đường mới để chinh phục. Chính sự dấn thân vào những giới hạn khắc nghiệt nhất đã giúp “cô gái sa mạc” trở thành một hình mẫu tiêu biểu cho việc xã hội hóa thể thao trong kỷ nguyên mới. Không chỉ là những khoản tài trợ, xã hội hóa thể thao còn đến từ những cảm hứng mà vận động viên mang lại cho cộng đồng, góp phần định hình một thế hệ người Việt năng động, kiên trì và luôn sẵn sàng đối mặt với những thách thức trong cuộc sống.  

HỒNG NGỌC

Nguồn: Đặc san Thể thao & Đời sống, số 2, tháng 7/2026